Komisja Europejska > EJN > Postępowanie upadłościowe > Szwecja

Ostatnia aktualizacja: 11-05-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Postępowanie upadłościowe - Szwecja

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Jakie są rodzaje i cele postępowania upadłościowego? 1.
2. Jakie są warunki wszczęcia poszczególnych rodzajów postępowania upadłościowego? 2.
3. Jaką rolę odgrywają poszczególni uczestnicy każdego rodzaju postępowania? 3.
4. Jakie są skutki wszczęcia postępowania? 4.
5. Jakim szczególnym uregulowaniom podlegają określone rodzaje roszczeń? 5.
6. Jakie zasady regulują kwestie działania na niekorzyść? 6.
7. Na jakich warunkach odbywa się zgłaszanie i uznawanie roszczeń? 7.
8. Na jakich zasadach odbywa się reorganizacja i restrukturyzacja zadłużenia? 8.
9. Na jakich zasadach odbywa się postępowanie likwidacyjne? 9.

 

1. Jakie są rodzaje i cele postępowania upadłościowego?

Szwedzka ustawa o upadłosci (1987:672) definiuje upadłosć jako niezdolnosć do prawidłowego spłacania zadłużenia w sytuacji, gdy taka niezdolnosć nie ma charakteru tymczasowego. Ogłoszenie upadłosci (i konkurs) może nastąpić zarówno w stosunku do osób prawnych, jak i fizycznych.

Rozwiązania alternatywne przed ostatecznym ogłoszeniem upadłosci

W celu zmniejszenia zadłużenia podmioty gospodarcze i osoby prywatne mogą zawrzeć dobrowolną ugodę z wierzycielami. Choć prawo nie reguluje szczegółowo tego rodzaju ugody, jest ona traktowana na równi z innymi rodzajami umów.

Podmioty gospodarcze mogą złożyć wniosek o reorganizację (rekonstruktion) w trybie przewidzianym w ustawie o reorganizacji spółek (1996:764). Postępowanie reorganizacyjne może być stosowane wyłącznie w przypadku niezdolnosci spółki do spłaty wymagalnego zadłużenia lub gdy niezdolnosć taka spodziewana jest w najbliższej przyszłosci. Muszą również występować wystarczające przesłanki wskazujące na zasadnosć przeprowadzenia reorganizacji. Wniosek o reorganizację musi zostać złożony przez samego dłużnika lub za jego zgodą (zob. pytanie nr 8).

Zarówno w przypadku upadłosci, jak i reorganizacji, przewidziano możliwosć ugody z wierzycielem, zgodnie z którą spłacona ma zostać jedynie częsć zadłużenia. Ugoda tego rodzaju może mieć charakter dobrowolny lub wynikać z nakazu sądu; w tym ostatnim przypadku ma ona charakter wiążący dla wszystkich wierzycieli (ugoda sądowa).

Do góryDo góry

Osoby fizyczne mogą występować o restrukturyzację zadłużenia (skuldsanering) w trybie przewidzianym w ustawie o restrukturyzacji zadłużenia (2006:548). Warunkiem jest zamieszkanie danej osoby na terenie Szwecji, a wysokosć zadłużenia powinna uniemożliwiać spodziewaną spłatę w najbliższej przyszłosci, o ile możliwe jest wydanie zgody na restrukturyzację zadłużenia (zob. pytanie nr 8).

2. Jakie są warunki wszczęcia poszczególnych rodzajów postępowania upadłościowego?

Upadłość może zostać ogłoszona wobec niewypłacalnego dłużnika (będącego osobą fizyczną lub prawną), tj. takiego, który nie jest w stanie prawidłowo spłacać swojego zadłużenia, jeżeli gdy niezdolność taka nie ma charakteru tymczasowego.

Wniosek o ogłoszenie upadłości składany jest w sądzie właściwym według miejsca zamieszkania dłużnika lub, gdy dłużnik jest osobą prawną, według jego siedziby. Wniosek może zostać złożony przez dłużnika lub przez wierzyciela. Sąd orzeka upadłość i powołuje syndyka masy upadłościowej. Orzeczenie w sprawie upadłości musi zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym (Post- och Inrikes Tidningar) oraz w jednej lub więcej niż jednej gazecie spośród tytułów prasowych wydawanych w danym regionie.

3. Jaką rolę odgrywają poszczególni uczestnicy każdego rodzaju postępowania?

Sąd

Postępowanie upadłosciowe jest postępowaniem sądowym. O jego wszczęciu lub zamknięciu orzeka sąd. Do sądu należą również niektóre decyzje podejmowane w trakcie postępowania.

Do góryDo góry

Syndyk

Syndyk zarządza masą upadłosciowej. Jego obowiązkiem jest uwzględnienie wspólnych praw wierzycieli oraz jak najszybsza likwidacja masy upadłosciowej. To syndyk przejmuje odpowiedzialnosć za majątek dłużnika, sprzedaje jego składniki oraz dzieli pozostałą kwotę pomiędzy wierzycieli według ustawowego porządku pierwszeństwa.

Biuro Nadzorcze

Za nadzór nad sposobem rozdysponowania składników majątku odpowiada Biuro Nadzorcze (Tillsynsmyndigheten) (będące częscią Urzędu Egzekucyjnego (Kronofogdemyndigheten)).

Osoba postawiona w stan upadłosci

Ustawowym obowiązkiem osoby postawionej w stan upadłosci (w przypadku osoby prawnej - jej zarządu) jest podjęcie współpracy z syndykiem, sądami oraz Biurem Nadzorczym oraz udostępnianie im wymaganych informacji. Osoba postawiona w stan upadłosci zobowiązana jest do złożenia przed sądem oswiadczenia pod przysięgą o prawdziwosci przedstawionych przez siebie informacji na temat własnej sytuacji. Po wydaniu orzeczenia w sprawie upadłosci, a przed złożeniem przez osobę postawioną w stan upadłosci oswiadczenia pod przysięgą na temat prawdziwosci przedstawionej sytuacji, nie może ona opuszczać kraju bez zezwolenia sądu.

Wierzyciele

Ochrona wspólnych praw wierzycieli należy do obowiązków syndyka masy upadłosciowej. W celu wyjasnienia istotnych kwestii syndyk może zwracać się z pytaniami do wierzycieli posiadających szczególny interes, a ponadto wierzyciele mogą być wzywani do stawiennictwa w sądzie w celu złożenia oswiadczenia pod przysięgą. Bardziej szczegółowe zasady dotyczące praw wierzycieli w ramach postępowania okresla ustawa o upadłosci (1987:672).

Do góryDo góry

4. Jakie są skutki wszczęcia postępowania?

Cały majątek dłużnika zostaje włączony do masy upadłosciowej i, w miarę możliwosci, zostaje wykorzystany do pokrycia zadłużenia. Osoba fizyczna postawiona w stan upadłosci może jednak zachować niektóre rzeczy osobiste, które nie podlegają zajęciu zgodnie z zasadami konfiskaty mienia okreslonymi w kodeksie egzekucji należnosci.

Osoba postawiona w stan upadłosci nie może dokonać zbycia żadnego składnika majątku wchodzącego w skład masy upadłosciowej. Nie może zatem zawierać umów lub np. sprzedawać składników majątku lub spłacać zobowiązań wchodzących w skład masy upadłosciowej. Po wydaniu decyzji w sprawie upadłosci mienie należące do masy upadłosciowej nie podlega zajęciu, o ile na okreslonym składniku majątku nie zostało ustanowione prawo zastawu dla zabezpieczenia okreslonego roszczenia.

Artykuły 21 i 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000

Powyższe artykuły dotyczą publikacji i rejestracji decyzji o wszczęciu postępowania upadłosciowego w innym państwie członkowskim. W przypadku, gdy w innym państwie członkowskim zapada decyzja o wszczęciu głównego postępowania upadłosciowego wobec dłużnika, który posiada zakład na terenie Szwecji, należy o niej powiadomić szwedzki Urząd Rejestracji Spółek (Bolagsverket). Powiadomienie takie wymagane jest również w innych przypadkach. Szwedzki Urząd Rejestracji Spółek publikuje decyzję w Dzienniku Urzędowym.

Urząd Rejestracji Spółek powiadamia również rejestry publiczne, o których mowa w art. 22. W Szwecji wymóg obowiązkowej rejestracji, o której mowa w art. 22 ust. 2, obciąża odpowiednio syndyka masy upadłosciowej lub zarządcę spółki w stanie reorganizacji.

Do góryDo góry

5. Jakim szczególnym uregulowaniom podlegają określone rodzaje roszczeń?

Potrącanie wzajemnych roszczeń

Osoba posiadająca roszczenie wobec dłużnika może potrącić je z kwoty roszczeń, jakie dłużnik posiada wobec niej samej, o ile są to roszczenia tego samego rodzaju (np. obydwa roszczenia mają charakter pieniężny), a roszczenie wierzyciela poprzedza w czasie decyzję w sprawie upadłosci.

Roszczenia uprzywilejowane (förmånsrätt)

Wierzyciele posiadający zabezpieczenie dające im przywilej pierwszeństwo w zaspokojeniu roszczenia uprawnieni są do swiadczeń z majątku przed innymi wierzycielami. Dotyczy to np. składników majątku, na których ustanowiono prawo zastawu.

Wierzyciele posiadający zabezpieczenie dające przywilej pierwszeństwa w zaspokojeniu roszczenia uprawnieni są do swiadczeń przed innymi wierzycielami posiadającymi roszczenia o mniejszym stopniu uprzywilejowania lub nieposiadającymi roszczeń uprzywilejowanych. Ogólnym roszczeniem uprzywilejowanym jest np. zabezpieczenie płynne. Roszczenia nieuprzywilejowane traktowane są przy rozdziale majątku na równych prawach.

Zabezpieczenie płynne

Zabezpieczenie płynne (ang. floating charge) jest traktowane jako ogólne roszczenie uprzywilejowane. Podlega ono jednak ograniczeniu, tj. roszczenie uprzywilejowane dotyczy jedynie 55 % wartosci majątku pozostałego po zaspokojeniu wierzycieli posiadających roszczenia wyższej rangi.

Umowy o pracę

Umowy o pracę nie wygasają automatycznie w chwili ogłoszenia upadłosci pracodawcy, a rozwiązanie stosunku pracy zależy od decyzji syndyka masy upadłosciowej. Roszczenie pracownika o zapłatę wynagrodzenia za pracę przez pewien okres ma status roszczenia uprzywilejowanego. Zgodnie z ogólną zasadą, status uprzywilejowany posiadają roszczenia wniesione w terminie trzech miesięcy przed otrzymaniem przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłosci oraz w terminie miesiąca po wydaniu decyzji w sprawie upadłosci. Posiadające status uprzywilejowany roszczenia dotyczące wynagrodzenia za pracę objęte są również do pewnego stopnia „gwarancją wypłaty wynagrodzenia”, tj. w przypadku, gdy masa upadłosciowa jest niewystarczająca do zaspokojenia roszczeń, pracownik może otrzymać odszkodowanie od państwa. Wysokosć gwarantowanego wynagrodzenia jest ograniczona; gwarantowane swiadczenia tego rodzaju mogą być również wypłacane w trakcie reorganizacji spółki.

Do góryDo góry

6. Jakie zasady regulują kwestie działania na niekorzyść?

Po wydaniu decyzji w sprawie upadłości dłużnik traci prawo do dysponowania majątkiem należącym do masy upadłościowej. Jeżeli pomimo to dłużnik faworyzuje określonego wierzyciela ze szkodą dla innych wierzycieli, może zostać ukarany. Syndykowi przysługuje również wiele możliwości unieważnienia czynności prawnej dokonanej przez dłużnika przed wydaniem decyzji w sprawie upadłości, o ile czynność taka stanowiła działanie na niekorzyść wierzycieli.

W przypadku, gdy dłużnik faworyzuje jednego z wierzycieli kosztem pozostałych, istnieje możliwość unieważnienia czynności prawnej dłużnika, w efekcie której dłużnik stał się niewypłacalny, o ile faworyzowany wierzyciel wiedział o tym lub powinien był o tym wiedzieć. Przepis ten dotyczy wyłącznie transakcji, które miały miejsce w okresie pięciu lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Powyższemu ograniczeniu czasowemu nie podlegają płatności na rzecz osób bliskich, np. członków rodziny dłużnika.

W niektórych okolicznościach spłata zadłużenia może zostać odzyskana, o ile dokonano jej w terminie krótszym niż trzy miesiące przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Dotyczy to przypadków, gdy płatność została dokonana w nietypowy sposób (np. niepieniężny), gdy została dokonana przed terminem wymagalności lub gdy wysokość płatności spowodowała znaczne pogorszenie sytuacji finansowej dłużnika. Przepis ten nie ma zastosowania w przypadku, gdy płatność może zostać uznana za typową. Oznacza to, że płatności dokonywane na pokrycie zadłużenia w wymaganym terminie zazwyczaj nie podlegają odzyskaniu.

Do góryDo góry

7. Na jakich warunkach odbywa się zgłaszanie i uznawanie roszczeń?

Wierzyciel składający wniosek o ogłoszenie upadłości wzywany jest na posiedzenie sądu w celu złożenia oświadczenia pod przysięgą. Pozostali wierzyciele wzywani są poprzez ogłoszenie decyzji w sprawie upadłości. Dłużnik ma obowiązek poinformowania syndyka masy upadłościowej, sądu oraz organu nadzoru o pozostałych wierzycielach.

Jeżeli majątek zostaje uznany za wystarczający do zaspokojenia wierzycieli nieposiadających roszczeń uprzywilejowanych, wszczynana jest procedura zabezpieczenia wierzytelności. Wniosek o zabezpieczenie wierzytelności zostaje złożony w sądzie przez syndyka masy upadłościowej i rozpatrzony przez sąd. Sąd określa czas trwania postępowania, który powinien wynosić od czterech do dziesięciu tygodni. Decyzja w sprawie procedury zabezpieczenia wierzytelności musi zostać opublikowana w Dzienniku Urzędowym oraz w przynajmniej jednej gazecie spośród tytułów prasowych wydawanych w danym regionie. Wierzyciele mogą następnie kierować swoje roszczenia do sądu z zachowaniem formy pisemnej.

8. Na jakich zasadach odbywa się reorganizacja i restrukturyzacja zadłużenia?

Reorganizacja spółki

Spółki, które wydają się mieć szansę utrzymania się na rynku w perspektywie długoterminowej, lecz znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia im spłatę zadłużenia w terminie, mogą zostać poddane reorganizacji. Z wnioskiem o reorganizację występuje sama spółka lub jeden z wierzycieli. Sąd podejmuje decyzję w sprawie reorganizacji oraz wyznacza zarządcę, którego zadaniem jest ustalić, czy istnieją warunki do kontynuacji działalnosci, oraz czy możliwe jest zawarcie ugody finansowej z wierzycielami.

Do góryDo góry

W trakcie postępowania reorganizacyjnego dłużnik zachowuje prawo do dysponowania swoim majątkiem. Nie przysługuje mu jednak prawo spłaty zadłużenia, zaciągania nowych zobowiązań lub zbycia istotnych składników majątku bez zgody zarządcy. Majątek nie może być rozdzielany pomiędzy wierzycieli w trakcie postępowania. Upadłosć dłużnika nie może też zostać ogłoszona bez szczególnych przesłanek wskazujących na poważne zagrożenie praw wierzycieli. Postępowanie reorganizacyjne trwa trzy miesiące i może być przedłużane o kolejne okresy trzymiesięczne. W przypadku niepowodzenia postępowania układowego, postępowanie reorganizacyjne nie może jednak trwać dłużej niż rok.

W przypadku gdy dobrowolne zawarcie ugody z wierzycielami okazuje się niemożliwe, sąd może nakazać ugodę sądową, tj. obowiązkowe zmniejszenie zadłużenia. Wierzyciele posiadający roszczenia uprzywilejowane nie biorą udziału w negocjacjach układowych. Propozycję ugody przyznającą wierzycielom przynajmniej 50 % kwoty roszczenia uznaje się za przyjętą, jeżeli została przyjęta przez 60 % uprawnionych do głosu wierzycieli (którzy również reprezentują przynajmniej 60 % sumy zadłużenia). Jeżeli propozycja ugody jest niższa, uznaje się ją za przyjętą, jeżeli została przyjęta przez 75 % głosujących wierzycieli (reprezentujących również przynajmniej 75 % sumy zadłużenia). Wraz z zatwierdzeniem ugody staje się ona wiążąca dla wszystkich wierzycieli uprawnionych do udziału w negocjacjach układowych.

Restrukturyzacja zadłużenia

Osoba fizyczna, której poziom zadłużenia nie pozwala na spłacanie zobowiązań w najbliższej przyszłosci, może wystąpić o restrukturyzację długu. Wydanie zgody na restrukturyzację zadłużenia musi być również odpowiednio uzasadnione sytuacją osobistą i materialną dłużnika.

Do góryDo góry

Restrukturyzacja zadłużenia oznacza, że wszelkie długi objęte postępowaniem zostają zmniejszone lub całkowicie zlikwidowane. Wnioski o restrukturyzację zadłużenia kierowane są do Organu Nadzorczego. Wszystkim wierzycielom, których dotyczy propozycja w sprawie restrukturyzacji zadłużenia należy umożliwić przedstawienie uwag do propozycji. Decyzja w sprawie restrukturyzacji zadłużenia okresla, jaka częsć zadłużenia ma zostać spłacona przez dłużnika. Ponadto okresla ona plan spłaty obejmujący zazwyczaj okres pięciu lat.

Plan spłaty obowiązujący dłużnika, którego zadłużenie zostało zrestrukturyzowane, przewiduje pozostawienie dłużnikowi srodków zapewniających minimum utrzymania. Jeżeli dłużnik nie posiada dochodu przewyższającego minimum utrzymania, nie musi spłacać zadłużenia; dzieje się tak mniej więcej w co trzecim przypadku.

9. Na jakich zasadach odbywa się postępowanie likwidacyjne?

Zasady likwidacji masy upadłościowej określa ustawa o upadłości. Środki uzyskane ze sprzedaży podlegają rozdzieleniu. Jeżeli w chwili upadłości majątek jest niewystarczający do pokrycia kosztów postępowania upadłościowego, sąd zamyka postępowanie. Jeżeli pozostaje nadwyżka majątku, postępowanie zostaje zamknięte po orzeczeniu przez sąd podziału majątku pomiędzy wierzycieli zgodnie z pierwszeństwem określonym w ustawie o roszczeniach uprzywilejowanych (1970:979).

Jeżeli dłużnik jest spółką lub inną osobą prawną, a po zamknięciu postępowania upadłościowego brak jest środków, które stanowią masę upadłościową, wówczas po zakończeniu postępowania dana osoba prawna zostaje rozwiązana. W przypadku, gdy istnieją środki stanowiące masę upadłościową, następuje jej likwidacja i podział pomiędzy wierzycieli.

« Postępowanie upadłościowe - Informacje ogólne | Szwecja - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 11-05-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania