Komisja Europejska > EJN > Postępowanie upadłościowe > Polska

Ostatnia aktualizacja: 20-08-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Postępowanie upadłościowe - Polska

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Jakie są rodzaje i cele postępowań upadłościowych? 1.
2. Jakie są warunki wszczęcia poszczególnych typów postępowań upadłościowych? 2.
3. Jaką rolę odgrywają poszczególni uczestnicy każdego rodzaju postępowania? 3.
4. Jakie szczególne zasady odnoszą się do poszczególnych kategorii roszczeń? 4.
5. Jakie są warunki występowania z roszczeniami oraz ich uznawania? 5.
6. Jakie reguły odnoszą się do postępowania likwidacyjnego? 6.
7. Jakie są warunki zakończenia postępowania? 7.

 

1. Jakie są rodzaje i cele postępowań upadłościowych?

Zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami, skutki ogłoszenia upadłości, a także zasady postępowania naprawczego wobec przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością w prawie polskim są uregulowane w ustawie z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (w skrócie Pr. Upadł.). Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania upadłościowego są zawarte w art. 378 – 417 Pr. Upadł. Rozróżnia się dwa typy upadłości: z możliwością zawarcia układu lub obejmującą likwidację majątku dłużnika. Pewne odrębności dotyczą upadłości banków, instytucji kredytowych  i ich oddziałów (art. 451 – 470 Pr. Upadł.) oraz zakładów ubezpieczeń i emitentów obligacji (art. 471 – 491 Pr. Upadł.).

Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie roszczeń wierzycieli w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą – zachowanie dotychczasowego przedsiębiorstwa dłużnika. Jest wszczynane wyłącznie na wniosek i składa się z 2 faz: postępowania o ogłoszenie upadłości oraz postępowania po ogłoszeniu upadłości.

Warunkiem ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika. Dłużnik jest uważany za niewypłacalnego jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań.  Osoba prawna albo jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest ponadto uważana za niewypłacalną jeżeli jej zobowiązania przekroczą wartość majątku (art. 11 Pr. Upadł).

Do góryDo góry

Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości,  pomimo niewypłacalności, jeśli brak jest  majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania albo jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika (art. 13 Pr. Upadł).

Postępowanie o ogłoszenie upadłości jest uregulowane w art. 18 – 35 Pr. Upadł. Jest wszczynane wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu.

Po wszczęciu postępowania sąd z urzędu przeprowadza postępowanie zabezpieczające (art. 36 – 43 Pr. Upadł.)

Datą upadłości jest data wydania postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości. Postanowienie
o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem wydania. Jego odpis jest doręczany syndykowi (nadzorcy sądowemu albo zarządcy), upadłemu oraz wierzycielowi, który żądał ogłoszenia upadłości. Ponadto postanowienie podlega opublikowaniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w dzienniku o zasięgu lokalnym (art. 51-53 Pr. Upadł.).

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości zawiera informacje dotyczące danych osobowych upadłego dłużnika (upadłego),  sposobu (trybu) prowadzenia postępowania, dopuszczalności sprawowania zarządu swoim majątkiem przez upadłego - jeżeli postępowanie będzie prowadzone z możliwością zawarcia układu. Ponadto w postanowieniu sąd wzywa wierzycieli upadłego do zgłoszenia wierzytelności oraz praw i roszczeń osobistych ciążących na jego nieruchomościach w określonym terminie, nie krótszym niż miesiąc i nie dłuższym niż trzy miesiące oraz wyznacza sędziego-komisarza i syndyka (albo nadzorcę sądowego, zarządcę (art. 51 Pr. Upadł.).

Do góryDo góry

2. Jakie są warunki wszczęcia poszczególnych typów postępowań upadłościowych?

Wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza dłużnik, każdy z wierzycieli lub inne osoby wymienione w art. 20 punkt 2 Pr. Upadł.

Upadłość może zostać ogłoszona w stosunku do przedsiębiorcy. Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową (art. 5 Pr. Upadł.). Na warunkach określonych w art. 7 i 8 Pr. Upadł. można żądać ogłoszenia upadłości osoby fizycznej po zaprzestaniu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej lub też w razie śmierci przedsiębiorcy (art. 418-425 Pr. Upadł.).  

Ponadto istnieje możliwość ogłoszenia upadłości w stosunku do podmiotów wymienionych w art. 5 pkt 3 Pr. Upadł. Nie można ogłosić upadłości Skarbu Państwa oraz podmiotów wyliczonych w art. 6 Pr. Upadł.

Ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych upadłego.

Upadłość z możliwością zawarcia układu ogłasza się, jeżeli jest uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż zostaliby zaspokojeni w postępowaniu obejmującym likwidację majątku.  W przeciwnym razie ogłasza się upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika. W toku postępowania typ upadłości może ulec zmianie na mocy postanowienia sądu (art. 16 i 17 Pr. Upadł.).

Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 44 Pr. Upadł. przed ogłoszeniem upadłości sąd zwołuje wstępne zgromadzenie wierzycieli, które podejmuje uchwałę co do trybu postępowania oraz rady wierzycieli, a także może wyrazić opinię co do wyboru syndyka (nadzorcy sądowego, zarządcy). Co do zasady taka uchwała jest dla sądu wiążąca (art. 44-48 Pr. Upadł). 

Do góryDo góry

3. Jaką rolę odgrywają poszczególni uczestnicy każdego rodzaju postępowania?

Sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd upadłościowy, to jest sąd rejonowy - sąd gospodarczy, właściwy miejscowo dla zakładu głównego przedsiębiorstwa dłużnika. Jeżeli dłużnik ma zakłady w obszarach właściwości różnych sądów i trudno ustalić, który z nich jest zakładem głównym, właściwy jest każdy z tych sądów. Jeżeli dłużnik nie ma w Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorstwa, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania albo siedziby dłużnika, a gdy dłużnik nie ma w Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania albo siedziby, właściwy jest sąd, w którego obszarze znajduje się majątek dłużnika. Po ogłoszeniu upadłości postępowanie upadłościowe toczy się w sądzie, który ogłosił upadłość. Jeżeli postępowanie zostało wszczęte w kilku sądach właściwych, sprawa jest przekazywana do sądu, który pierwszy wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości. (art. 149-150 Pr. Upadł).

Wyznaczony sędzia – komisarz kieruje tokiem postępowania, określa zakres czynności syndyka (nadzorcy sądowego, zarządcy), sprawuje nad nimi nadzór, ma szereg uprawnień względem osoby upadłego. Ponadto wykonuje inne zadania określone w Pr. Upadł. (art. 152 Pr. Upadł).

Przepisy ogólne dotyczące syndyka (nadzorcy sądowego, zarządcy) są zawarte w art. 156 – 172 Pr. Upadł.

Syndyk: jest powoływany w upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego. W upadłości z możliwością zawarcia układu powołuje się nadzorcę sądowego lub zarządcę. Zarządcę powołuje się jeśli upadłemu odebrano zarząd majątkiem lub gdy ustanowiono nad częścią majątku zarząd własny upadłego. W sprawach objętych tym zarządem zarządca pełni czynności zastrzeżone dla nadzorcy sądowego (art. 156 Pr. Upadł.).

Do góryDo góry

Syndykiem (nadzorcą sądowym, zarządcą) może być osoba fizyczna posiadająca odpowiednią licencję lub spółka handlowa spełniająca wymogi co do licencji określone w art. 157 Pr. Upadł.
W sprawach dotyczących masy upadłości dokonują oni czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Nie odpowiadają za zobowiązania zaciągnięte w sprawach dotyczących masy upadłości. Natomiast ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków (art. 160 Pr. Upadł). Mogą udzielać pełnomocnictw do dokonywania czynności prawnych, w tym udzielać pełnomocnictw procesowych w postępowaniach sądowych i administracyjnych (art. 161 Pr. Upadł). Mają prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków, które określa sąd upadłościowy. Składają sędziemu – komisarzowi ze swoich czynności sprawozdania okresowe oraz końcowe, w tym rachunkowe.  Sprawozdania rachunkowe podlegają zatwierdzeniu lub sprostowaniu przez sędziego - komisarza. Mogą być odwołani przez sędziego – komisarza, jeżeli nie pełnią należycie swoich obowiązków lub z powodu przeszkody nie mogą ich pełnić.

Szczegółowe czynności syndyka określa art. 173 – 179 Pr. Upadł. Główne zadanie syndyka polega na objęciu, zarządzie, zabezpieczeniu i likwidacji majątku upadłego.

Czynności nadzorcy sądowego określa art. 180 – 181 Pr. Upadł. Polegają one na sprawowaniu nadzoru nad majątkiem upadłego.

Zadania zarządcy zostały określone w art. 182 -184 Pr. Upadł. Główne zadanie zarządcy polega na zarządzie i zabezpieczeniu majątku upadłego. Jest uprawniony do wszelkich czynności związanych z bieżącym prowadzeniem przedsiębiorstwa upadłego. Na zbycie części majątku, która nie jest związana z działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa upadłego, jak również na obciążenie majątku oraz zaciągnięcie kredytów i pożyczek, wymagana jest zgoda rady wierzycieli.

Do góryDo góry

Przed ogłoszeniem upadłości wierzyciele mają następujące prawa:  zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, uczestniczenie w postępowaniu o ogłoszenie upadłości (jeśli uprzednio złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości), udział we wstępnym zgromadzeniu wierzycieli, wniesienie zażalenia co do sposobu zabezpieczenia majątku upadłego oraz na postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Po ogłoszeniu upadłości wierzyciel ma prawo zgłosić do masy upadłości wierzytelność podlegającą wciągnięciu na listę wierzytelności, wystąpić z roszczeniem o wyłączenie mienia z masy upadłości, uczestniczyć w radzie wierzycieli, uczestniczyć i głosować w zgromadzeniu wierzycieli, zaskarżać czynności syndyka i sędziego – komisarza, zgłosić sprzeciw co do listy wierzytelności, zgłosić zarzuty na plan podziału funduszy masy upadłości, wnosić zażalenia na postanowienia.  

Zażalenie przysługuje na postanowienie sądu kończące postępowanie oraz  w innych przypadkach - jeżeli to przewiduje odrębny przepis.  Na postanowienie o ogłoszeniu upadłości zażalenie przysługuje wyłącznie upadłemu, a na postanowienie oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości - wyłącznie wnioskodawcy. Sąd drugiej instancji nie może orzec o ogłoszeniu upadłości. Na postanowienia sądu upadłościowego i sędziego-komisarza zażalenie przysługuje w przypadkach wskazanych w ustawie. Zażalenia na postanowienia sędziego-komisarza rozpoznaje sąd upadłościowy jako sąd drugiej instancji.

Czym skutkuje wszczęcie postępowania?

Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości. W jest skład wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. Syndyk (nadzorca sądowy, zarządca) ustala skład masy upadłości przez sporządzenie spisu inwentarza. Wraz ze spisem inwentarza dokonuje się oszacowania majątku (art. 68-69 Pr. Upadł). W skład masy upadłości nie wchodzi mienie wymienione w artykułach 63-67 Pr. Upadł.  

Do góryDo góry

Upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego albo w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu z pozbawieniem upadłego prawa zarządu nad mieniem wchodzącym do masy upadłości (art. 75 Pr. Upadł).  W ramach zarządu własnego w upadłości z możliwością zawarcia układu upadły jest uprawniony do dokonywania czynności zwykłego zarządu, dp innych czynności wymagana jest zgoda nadzorcy sądowego (art. 76 Pr. Upadł).

Czynności prawne upadłego dotyczące mienia wchodzącego do masy upadłości, wobec którego upadły utracił prawo zarządu, są nieważne (art.77 Pr. Upadł). Spełnienie świadczenia do rąk upadłego pozbawionego prawa zarządu masą upadłości dokonane po obwieszczeniu o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nie zwalnia z obowiązku spełnienia świadczenia do masy upadłości, chyba że równowartość świadczenia została przekazana przez upadłego do masy upadłości (art. 78 Pr upadł.).

Szczegółowe przepisy dotyczące skutków ogłoszenia upadłości: co do zobowiązań upadłego art. 83 – 118 Pr. Upadł., co do spadków nabytych przez upadłego 119-123 Pr. Upadł., co do stosunków majątkowych małżeńskich upadłego w art. 124-126 Pr. Upadł.

Prawo upadłościowe w art. 81-82 Pr. Upadł.  ustanawia zakaz obciążania składników masy upadłości po ogłoszeniu upadłości zastawem, zastawem rejestrowym czy też hipoteką.

W razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego można prowadzić dalej przedsiębiorstwo upadłego, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami lub możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części.

Do góryDo góry

Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowania sądowe został uregulowany w art. 138 – 148 Pr. Upadł. oraz  art. 174 § 1 pkt 4) i art. 1821 Kodeksu postępowania cywilnego. Zasadą jest, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 Pr. Upadł). Do czasu wstąpienia syndyka postępowanie ulega zawieszeniu (art. 174 § 1 pkt 4). W razie odmowy wstąpienia syndyka postępowanie jest kontynuowane z udziałem upadłego. Jednakże jeśli upadły był w sprawie stroną pozwaną postępowanie ulega umorzeniu (art. 1821kpc). Powyższe reguły dotyczą również zarządcy w upadłości z możliwością zawarcia układu w której pozbawiono upadłego prawa zarządu masą upadłości.

W razie odmowy uznania wierzytelności o którą toczył się spór istnieje możliwość ponownego wytoczeniu powództwa na warunkach określonych w art. 1821§ 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie egzekucyjne - zarówno sądowe, jak i administracyjne - wszczęte przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem jego upadłości ulegają zawieszeniu z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości ulegają umorzeniu (art. 146 Pr. Upadł).

4. Jakie szczególne zasady odnoszą się do poszczególnych kategorii roszczeń?

Przepisy na temat podziału funduszów masy upadłości są zamieszczone w art. 335 – 360 Pr. Upadł. Zasadniczo należności podlegające zaspokojeniu z funduszów masy upadłości są podzielone na cztery kategorie w art. 342 Pr. Upadł. Jeżeli suma przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich długów to należności dalszej kategorii zaspokaja się dopiero po zaspokojeniu w całości należności poprzedzającej kategorii. Gdy majątek nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności tej samej kategorii to należności te zaspokaja się proporcjonalnie.

Do góryDo góry

W pierwszej kategorii znajdują się na przykład: należności ze stosunku pracy, renty, alimenty. Należności z pierwszej kategorii są zaspokajane przez syndyka, za zgodą sędziego-komisarza,
w miarę wpływu środków do masy upadłości stosownych sum. Alimenty są zaspokajane na bieżąco. W pozostałych wypadkach zaspokojenie wierzytelności odbywa się na podstawie planu podziału.

Odmienne reguły obowiązują wobec wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską, a także wygasających według przepisów ustawy prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości (art. 336 i 345 Pr. Upadł). 

Jakie reguły odnoszą się do czynów szkodliwych?

Kwestia bezskuteczności czynności prawnych dokonanych przez upadłego przed ogłoszeniem upadłości jest uregulowana art. 127 – 132 Pr. Upadł.

Bezskuteczne z mocy prawa w stosunku do masy upadłości są następujące czynności prawne upadłego :

  • rozporządzenie przez upadłego jego majątkiem dokonane w ciągu 1 roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli dokonane zostało nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej, reguła ta dotyczy również ugody sądowej, uznania powództwa i zrzeczenia się roszczenia,
  • zabezpieczenie i zapłata długu niewymagalnego, dokonane przez upadłego w terminie dwóch  miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (jednak ten, kto otrzymał zapłatę lub zabezpieczenie, może w drodze powództwa lub zarzutu żądać uznania tych czynności za skuteczne, jeżeli w czasie ich dokonania nie wiedział o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości).
  • czynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie albo z przysposobionym lub przysposabiającym, w wypadku gdy upadłym jest spółka lub osoba prawna reguła ta dotyczy również czynności dokonanej z jej wspólnikami, ich reprezentantami lub ich małżonkami, jak również ze spółkami powiązanymi, ich wspólnikami, reprezentantami lub małżonkami tych osób oraz jeżeli jedną ze stron transakcji była spółka dominująca.

Ponadto za bezskuteczne mogą zostać uznane inne czynności wymienione w powyższych przepisach.  

Do góryDo góry

Powództwo może wytoczyć syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca. Jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna to wszystko co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a gdy przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości powinna być wpłacona równowartość w pieniądzach.

5. Jakie są warunki występowania z roszczeniami oraz ich uznawania?

Zgłoszenie i ustalenie wierzytelności odbywa się w trybie określonym w art. 236-266 Pr. Upadł. Zasadniczo niezbędne jest zgłoszenie wierzytelności. Z urzędu zamieszczane są na liście wierzytelności roszczenia wymienione w art. 236 ust. 2 i art. 237 Pr. Upadł., np. należności pracowników upadłego.

Zgłoszenia wierzytelności dokonuje się na piśmie w dwóch egzemplarzach. W zgłoszeniu wierzytelności należy podać (art. 240- Pr. Upadł.): imię i nazwisko bądź nazwę albo firmę wierzyciela i odpowiednio jego miejsce zamieszkania albo siedzibę; określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi oraz wartość wierzytelności niepieniężnej; dowody stwierdzające istnienie wierzytelności; kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona; zabezpieczenie związane z wierzytelnością oraz sumę zabezpieczenia; w razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym, przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu; stan sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczy się postępowanie sądowe lub administracyjne.

Do zgłoszenia wierzytelności należy również dołączyć oryginał lub notarialnie poświadczony odpis dokumentu uzasadniającego zgłoszenie.

Do góryDo góry

Listę wierzytelności sporządza syndyk (nadzorca sądowy albo zarządca) i przekazuje ją sędziemu-komisarzowi. O sporządzeniu listy wierzytelności ogłasza się  przez obwieszczenie i ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Można ją przeglądać w sekretariacie sądu.

Następnie w terminie dwóch tygodni wierzyciele oraz upadły mogą zgłosić do sędziego komisarza sprzeciw - co do uznania lub też co do odmowy uznania wierzytelności. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie (art. 255 - 259 Pr. Upadł.).

Zatwierdzenie, prostowanie i uzupełnienie listy wierzytelności przez sędziego komisarza odbywa się
w trybie art. 260-266 Pr. Upadł. Jeżeli wierzytelność nie została zgłoszona lub ujawniona w terminie istnieje możliwość umieszczenia tej wierzytelności na uzupełniającej liście wierzytelności (art. 262 Pr. Upadł).

Odmowa uznania wierzytelności nie pozbawia wierzyciela możliwości dochodzenia tej wierzytelności po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego (art.263 Pr. Upadł).  Po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu (art. 264 Pr. Upadł).

Osoba, do której należy mienie podlegające wyłączeniu może żądać wydania tego mienia lub świadczenia wzajemnego z masy upadłości w trybie określonym w art. 70-74 Pr. Upadł., a następnie wnieść  do sądu upadłościowego odrębne powództwo o wyłączenie mienia z masy upadłości.

Jakie reguły odnoszą się do postępowania naprawczego?

Do góryDo góry

Postępowanie naprawcze może dotyczyć niewypłacalnego dłużnika wobec którego ogłoszono upadłość (art. 267 - 305 Pr. Upadł. ) lub przedsiębiorcy zagrożonego niewypłacalnością (art. 492- 521 Pr. Upadł.).

Jeżeli ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu propozycje układowe może przedstawić upadły lub nadzorca sądowy. Jeżeli upadłość taka została ogłoszona  na wniosek wierzyciela, który zgłosił wstępne propozycje układowe - propozycje układowe mogą również zostać złożone przez tego wierzyciela. W wypadku ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, propozycje układowe mogą zgłosić upadły oraz syndyk i rada wierzycieli.

Propozycje układowe powinny określać jeden lub więcej sposobów restrukturyzacji zobowiązań upadłego oraz zawierać uzasadnienie. Warunki restrukturyzacji powinny być jednakowe w stosunku do wierzycieli tej samej kategorii interesów. Wyjątki od tej zasady wynikają z art. 279 Pr Upadł.

Układem obejmuje się wszystkie wierzytelności w stosunku do upadłego powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości z wyjątkiem należności wymienionych w art. 273 Pr. Upadł.

W celu głosowania nad układem sędzia-komisarz sporządza listy wierzycieli, obejmujące poszczególne kategorie ich interesów. Postanowienie to sędziego-komisarza podlega obwieszczeniu i może zostać zaskarżone zażaleniem.

Układ zostaje przyjęty, jeżeli na zgromadzeniu wierzycieli wypowie się za nim większość wierzycieli z każdej z list wierzycieli obejmujących kategorie interesów wierzycieli mających łącznie nie mniej niż dwie trzecie ogólnej sumy wierzytelności, które uprawniają do uczestniczenia w głosowaniu i jeśli zostanie zatwierdzony przez sąd upadłościowy.  Wiąże wszystkich wierzycieli z wyjątkiem tych, których upadły umyślnie nie ujawnił i którzy w postępowaniu nie uczestniczyli.

Do góryDo góry

Jeżeli nie doszło do zawarcia ogłasza się upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego i ustanawia syndyka masy upadłości. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Po prawomocnym zatwierdzeniu układu sąd wydaje postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego, a upadły odzyskuje prawo do władania i zarządzania swoim majątkiem w takim zakresie, w jakim wynika to z treści układu. Z tym dniem ulegają umorzeniu postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu w celu zaspokojenia należności objętych układem, a tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, które stanowiły podstawę do prowadzenia takich postępowań, tracą z mocy prawa wykonalność. Wyciąg z listy wierzytelności, łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu. 

Zmiana układu odbywa się w zakresie oraz trybie uregulowanym w art. 298-301 Pr. Upadł.

Po wykonaniu układu wydaje się postanowienie o wykonaniu układu.

Sąd upadłościowy ma wniosek uprawnionej osoby uchyla układ jeżeli upadły nie wykonuje postanowień układu albo jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany.

Postępowanie naprawcze wobec przedsiębiorcy zagrożonego niewypłacalnością odbywa się na podstawie oświadczenia dłużnika o wszczęciu postępowania naprawczego składanego do sądu wraz z planem naprawczym. Sąd może, w ciągu 14 dni od złożenia tego oświadczenia zakazać wszczęcia postępowania naprawczego. O złożeniu oświadczenia przedsiębiorca ogłasza w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w co najmniej jednym dzienniku o zasięgu lokalnym i w jednym o zasięgu ogólnopolskim. Na czas trwania postępowania naprawczego sąd ustanawia dla przedsiębiorcy nadzorcę sądowego. Od dnia wszczęcia postępowania naprawczego do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia co do zatwierdzenia układu albo umorzenia postępowania przedsiębiorca nie może zbywać ani obciążać swego majątku. Restrukturyzacja zobowiązań następuje w drodze układu zawartego na zgromadzeniu wierzycieli. Układ jest przyjęty, jeżeli wypowie się za nim większość wierzycieli uprawnionych do uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli mających łącznie dwie trzecie ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania oraz jeżeli zostanie zatwierdzony przez sąd upadłościowy. Wiąże wszystkich wierzycieli, którzy zostali zawiadomieni o zgromadzeniu wierzycieli, na którym doszło do zawarcia układu, oraz tych, którzy zgłosili nadzorcy sądowemu swoje uczestnictwo na zgromadzeniu wierzycieli, a przedsiębiorca nie zaprzeczył istnieniu ich wierzytelności. Układem objęte są wierzytelności umieszczone na liście wierzytelności, jeżeli zostały potwierdzone przez wierzycieli. Układem objęte są wierzytelności sporne, jeżeli spór o ich istnienie lub wysokość rozstrzygnięty został po zatwierdzeniu układu. Sąd uchyla układ na wniosek uprawnionej osoby jeżeli nie jest realizowany ten układ lub plan naprawczy.

Do góryDo góry

6. Jakie reguły odnoszą się do postępowania likwidacyjnego?

Likwidacja majątku odbywa się w trybie art. 306-334 Pr. Upadł. Polega na sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego w całości, zorganizowanych lub poszczególnych częściach, ściągnięciu wierzytelności i wykonaniu innych praw majątkowych albo ich zbyciu. Przedsiębiorstwo upadłego powinno być sprzedane jako całość, a jeśli to niemożliwe w inny sposób.

Sprzedaż odbywa się w drodze przetargu prowadzonego przez syndyka pod nadzorem sędziego komisarza (art. 320 Pr. Upadł.). Za zgodą rady wierzycieli lub sędziego – komisarza sprzedaż mienia może odbywać się z wolnej ręki (art. 323, art. 326 i art. 334 Pr. Upadł.).

Podziału funduszów dokonuje się jednorazowo albo kilkakrotnie w miarę likwidacji masy upadłości po zatwierdzeniu przez sędziego-komisarza listy wierzytelności. W razie kilkakrotnego podziału funduszów masy upadłości, dokonuje się podziału ostatecznego po całkowitym zlikwidowaniu masy upadłości (art. 337 Pr. Upadł).

Plan podziału funduszów masy upadłości sporządza syndyk pod nadzorem sędziego komisarza.  O planie podziału zawiadamia się upadłego i członków rady wierzycieli oraz ogłasza przez obwieszczenie i ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W terminie dwóch tygodni od dnia obwieszczenia można wnosić do sędziego – komisarza zarzuty przeciwko planowi podziału. Na jego postanowienie służy zażalenie do sądu upadłościowego.

7. Jakie są warunki zakończenia postępowania?

Postępowanie upadłościowe ulega umorzeniu,  jeżeli (art. 361 Pr. Upadł.):

Do góryDo góry

  1. brak jest majątku na zaspokojenie kosztów postępowania;
  2. wierzyciele pomimo nałożonego zobowiązania nie złożyli w wyznaczonym terminie zaliczki na koszty postępowania, a brak jest płynnych funduszów na te koszty;
  3. na wniosek wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili swoje wierzytelności.

Ukończenie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku następuje w następujących sytuacjach: po wykonaniu ostatecznego planu podziału oraz gdy w toku postępowania wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni.

Postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego lub też o ukończeniu postępowania upadłościowego ogłasza się przez obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w dzienniku o zasięgu lokalnym i doręcza się upadłemu, syndykowi, nadzorcy sądowemu albo zarządcy oraz członkom rady wierzycieli. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami (art. 364 Pr. Upadł). .

W postanowieniu o zakończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, którym jest osoba fizyczna, na warunkach określonych w art. 369 i art. 370 Pr. Upadł. sąd może orzec o umorzeniu w całości lub części jej zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym.

Osoba, która ze swej winy pomimo ciążącego na niej obowiązku nie złożyła w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, celowo lub w wyniku rażącego niedbalstwa doprowadziła do upadłości lub po ogłoszeniu upadłości, utrudniała to postępowanie w jakikolwiek sposób na podstawie art. 373 i art. 374 Pr. Upadł. może zostać pozbawiona prawa uczestniczenia w obrocie gospodarczym na okres od trzech do dziesięciu lat.

Powyższe zakazy można nałożyć również na osobę, wobec której:

  1. już co najmniej raz ogłoszono upadłość, z umorzeniem jej długów po zakończeniu postępowania upadłościowego;
  2. ogłoszono upadłość nie dawniej niż pięć lat przed ponownym ogłoszeniem upadłości.

Pr. Upadł. przewiduje tez odpowiedzialność karną osoby podającej we wnioskach o wszczęcie postępowania lub w jego toku nieprawdziwe dane i informacje. Sankcji karnej podlega również podanie sądowi nieprawdziwych informacji co do stanu majątku dłużnika oraz nie wydanie syndykowi całego majątku wchodzącego do masy upadłości lub dokumentów dotyczących jego majątku, czy też  nie udzielenie syndykowi lub sędziemu-komisarzowi informacji dotyczących majątku upadłego (art. 522 i 523 Pr. Upadł).

« Postępowanie upadłościowe - Informacje ogólne | Polska - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 20-08-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania