Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Εφαρμοστέο δίκαιο > Ισπανία

Τελευταία ενημέρωση: 04-05-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Εφαρμοστέο δίκαιο - Ισπανία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ 1.
1.1. ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 1.1.
1.2. ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΠΟΛΥΜΕΡΕΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ 1.2.
1.3. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΔΙΜΕΡΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ 1.3.
2. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΝΟΜΩΝ 2.
2.1. Αυτεπάγγελτη εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων 2.1.
2.2. Παραπομπή 2.2.
2.3. Μεταβολή του συνδέσμου 2.3.
2.4. Εξαιρέσεις από μέρους του δικαστή από την εφαρμογή των κανόνων της σύγκρουσης νόμων 2.4.
2.5. Προσδιορισμός του αλλοδαπού δικαίου 2.5.
3. ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΝΟΜΩΝ. 3.
3.1. Συμβατικές ενοχές και νομικές πράξεις 3.1.
3.2. Μη συμβατικές ενοχές (ευθύνη από αδικοπραξία, αδικαιολόγητος πλουτισμός, διοίκηση αλλοτρίων, κ.λ.π.) 3.2.
3.3. Προσωπική κατάσταση, πτυχές που αφορούν την οικογενειακή κατάσταση (όνομα, κατοικία, ικανότητα) 3.3.
3.4. Σχέσεις γονέων και τέκνων, συμπεριλαμβανομένης της υιοθεσίας 3.4.
3.5. Γάμος, ελεύθερη συμβίωση, διαζύγιο, διάσταση, διατροφή 3.5.
3.6. Δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων 3.6.
3.7. Κληρονομική διαδοχή και διαθήκες 3.7.
3.8. Εμπράγματα δικαιώματα. Κινητά, ακίνητα (δεν φαίνεται σκόπιμο στο συγκεκριμένο πλαίσιο να επιμείνουμε σε λεπτομέρειες σχετικά με τα άϋλα περιουσιακά στοιχεία) 3.8.
3.9. Πτώχευση 3.9.

 

1. ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

1.1. ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

Ο νόμος, το έθιμο και οι γενικές αρχές του δικαίου αποτελούν πηγές της ισπανικής έννομης τάξης. Οι διατάξεις που έρχονται σε αντίθεση με υπερισχύουσες διατάξεις δεν εφαρμόζονται. Το έθιμο εφαρμόζεται μόνο εάν δεν υπάρχει ισχύων νόμος και υπό τον όρο ότι δεν αντίκειται στην ηθική ή στη δημόσια τάξη και ότι είναι καθιερωμένο. Οι γενικές αρχές του δικαίου εφαρμόζονται όταν δεν υπάρχει νόμος ή έθιμο, επιφυλασσομένου του ενημερωτικού τους χαρακτήρα για την έννομη τάξη. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή του νόμου, του εθίμου και των γενικών αρχών του δικαίου καταρτίζει, με πάγιο τρόπο, τη νομολογία, η οποία συμπληρώνει την έννομη τάξη.

1.2. ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΠΟΛΥΜΕΡΕΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ.1206/2001 του Συμβουλίου PDF File (PDF File 165 KB)
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου PDF File (PDF File 219 KB)
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου PDF File (PDF File 275 KB)
  • Σύμβαση του Λουγκάνο της 16ης Σεπτεμβρίου1988
  • Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τη διαβίβαση των αιτήσεων δικαστικής αρωγής, Στρασβούργο, 27 Ιανουαρίου 1977
  • Σύμβαση της Χάγης της 15.11.65 (επίδοση και κοινοποίηση πράξεων)
  • Σύμβαση της Χάγης της 18.03.70 (αποδεικτικά στοιχεία)
  • Σύμβαση της Χάγης της 25.10.80 (πρόσβαση στη δικαιοσύνη)
  • Σύμβαση της Χάγης της 24.10.56 (διατροφή τέκνων)
  • Σύμβαση της Χάγης της 15.04.58 (εκτέλεση υποχρεώσεων διατροφής ανηλίκων)
  • Σύμβαση της Χάγης της 2.10.73 (αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων για υποχρεώσεις διατροφής)
  • Σύμβαση της Χάγης της 2.10.73 (εφαρμοστέο δίκαιο στις υποχρεώσεις διατροφής)
  • Σύμβαση της Χάγης της 1.03.54 (πολιτική δικονομία)
  • Σύμβαση της Χάγης της 25.10.80 (απαγωγή παιδιών)
  • Σύμβαση του Λουξεμβούργου της 20.05.80 (εκτέλεση αποφάσεων σε θέματα επιμέλειας τέκνων)
  • Σύμβαση του Στρασβούργου της 15.03.78 (πληροφόρηση για το αλλοδαπό δίκαιο)
  • Σύμβαση του Παναμά της 30.01.75 (αιτήσεις δικαστικής συνδρομής)
  • Σύμβαση του Μοντεβιδέο της 8.05.79 (πληροφόρηση για το αλλοδαπό δίκαιο)
  • Σύμβαση της Νέας Υόρκης της 20.06.56 (διεκδίκηση διατροφής στην αλλοδαπή)

1.3. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΔΙΜΕΡΕΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ

  • Ισπανία - Μαρόκο:
    • Σύμβαση για τη δικαστική συνεργασία σε αστικές, εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις (30.05.1997)
    • Σύμβαση για τη δικαστική αρωγή, την αναγνώριση και εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων σε υποθέσεις επιμέλειας ανηλίκων, δικαιωμάτων πρόσβασης σε αυτούς και επιστροφής τους (30.05.1997)
  • Ισπανία - Τυνησία:
    • Σύμβαση για τη δικαστική αρωγή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις και για την αναγνώριση και εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων (24.09.2001)
  • Ισπανία - Ταϊλάνδη:
    • Σύμβαση για τη δικαστική αρωγή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (5.06.1998)
  • Ισπανία Βραζιλία:
    • Σύμβαση για τη δικαστική αρωγή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (13.04.1989)
  • Ισπανία - Ουρουγουάη:
    • Σύμβαση νομικής συνεργασίας (4.11.1987)
    • Σύμβαση για τη σύγκρουση νόμων σε υποθέσεις διατροφής ανηλίκων και για την αναγνώριση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων και συμφωνιών για τη διατροφή (4.11.1987)
  • Ισπανία - Δομινικανή Δημοκρατία:
    • Σύμβαση για τη δικαστική αρωγή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (15.09.2003)
  • Ισπανία - Δημοκρατία της Βουλγαρίας:
    • Συνθήκη για τη δικαστική αρωγή σε αστικές υποθέσεις (23.05.1993)
  • Ισπανία - Ρωσική Ομοσπονδία:
    • Σύμβαση για τη δικαστική αρωγή σε αστικές υποθέσεις (26.10.90)
  • Ισπανία - Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας:
    • Συμφωνία español για τη δικαστική αρωγή σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (2.05.1992)
  • Ισπανία - Ελβετία:
    • Συνθήκη για την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (10.11.1896)
  • Ισπανία - Κολομβία:
    • Σύμβαση για την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές υποθέσεις της 30ής Μαΐου 1908 español
  • Ισπανία - Μεξικό:
    • Σύμβαση για την αναγνώριση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων και αποφάσεων διαιτησίας σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (17.04.1989) español
  • Ισπανία - Ισραήλ:
    • Σύμβαση μεταξύ Ισπανίας και Ισραήλ για την αμοιβαία αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (30.05.89) español
  • Ισπανία - Ρουμανία:
    • Σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (17.11.97)
  • Ισπανία - Ελ Σαλβαδόρ:
    • Συνθήκη για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (7.11.2000)

2. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΝΟΜΩΝ

2.1. Αυτεπάγγελτη εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων

Τα δικαστήρια και οι αρχές εφαρμόζουν αυτεπαγγέλτως τους ισπανικούς κανόνες σύγκρουσης νόμων.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

2.2. Παραπομπή

Η παραπομπή απορρίπτεται στις διεθνείς συμβάσεις των οποίων η Ισπανία είναι συμβαλλόμενο μέρος. Μόνο για δύο συμβάσεις υπάρχουν αμφιβολίες, τη σύμβαση της Ουάσινγκτον της 18ης Μαρτίου 1965 περί διακανονισμού διαφορών εξ επενδύσεων μεταξύ κρατών και υπηκόων ετέρων κρατών και τη σύμβαση της Χάγης της 25ης Οκτωβρίου 1980 για τα αστικά θέματα της διεθνούς απαγωγής παιδιών. Όμως, αυτές οι συμβάσεις καθορίζουν ποιο σύστημα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου πρέπει να εφαρμοστεί και όχι το δίκαιο που πρέπει να εφαρμοστεί από το δικαστή, επομένως δεν θέτουν ζήτημα παραπομπής.

Όσον αφορά την ισπανική εθνική νομοθεσία, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα (ο οποίος διέπει το εν λόγω θέμα) η παραπομπή σε αλλοδαπό δίκαιο αφορά τους ουσιαστικούς του κανόνες, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η παραπομπή που βάσει των κανόνων σύγκρουσής του μπορεί να γίνεται σε άλλο δίκαιο που δεν είναι το ισπανικό. Ως εκ τούτο γίνεται αποδεκτή μόνο η αναπαραπομπή. Ωστόσο, αυτή η αποδεκτή από το ισπανικό δίκαιο αναπαραπομπή δεν είναι υποχρεωτική (η διατύπωση έχει ως εξής: «θα ληφθεί υπόψη»)· σύμφωνα με την ερμηνεία της νομολογίας αυτό είναι δυνατό μόνο σε περίπτωση που η λύση που επιτυγχάνεται είναι ικανοποιητική, λογική και δίκαιη.

Η περαιτέρω παραπομπή (όταν ο νόμος στον οποίο παραπέμπει η ισπανική νομοθεσία παραπέμπει με τη σειρά του σε νόμο τρίτου κράτους) γίνεται αποδεκτή μόνο σε περιπτώσεις συναλλαγματικών, επιταγών και γραμματίων εις διαταγή. Αυτά τα αξιόγραφα μπορούν να κάνουν υποχρεωτική την περαιτέρω παραπομπή εάν δηλώνουν ότι διέπονται από την εθνική νομοθεσία του υποκειμένου· όμως εάν αυτός ο νόμος ορίζει ότι εφαρμόζεται ο νόμος άλλης χώρας, τότε ισχύει ο τελευταίος.

2.3. Μεταβολή του συνδέσμου

Στο ισπανικό δίκαιο δεν προβλέπεται γενικός κανόνες για την περίπτωση μεταβολής των περιστάσεων που χρησιμοποιούνται από τους κανόνες σύγκρουσης ως σύνδεσμος. Δεν δημιουργούνται προβλήματα στις περιπτώσεις όπου οι κανόνες σύγκρουσης καθορίζουν το χρόνο κατά τον οποίο προσδιορίζεται ο σύνδεσμος. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, στο ισπανικό δίκαιο δεν προβλέπεται ρητή και γενική δήλωση· το κριτήριο που φαίνεται να επιλέγεται είναι η συνεκτίμηση του νόμου που εφαρμοζόταν κατά το χρόνο γένεσης της νομικής κατάστασης ακόμα και εάν αργότερα μεταβληθεί ο σύνδεσμος.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

2.4. Εξαιρέσεις από μέρους του δικαστή από την εφαρμογή των κανόνων της σύγκρουσης νόμων

Στο ισπανικό δίκαιο προβλέπεται μια ρήτρα διεθνούς δημόσιας τάξης, η οποία ορίζει ότι εάν το αλλοδαπό δίκαιο αντίκειται στη δημόσια τάξη δεν εφαρμόζεται σε καμία περίπτωση. Επομένως, η εφαρμογή του αλλοδαπού δικαίου αποκλείεται εάν παραβαίνει σαφώς τις βασικές αρχές του ισπανικού δικαίου. Οι αρχές αυτές αν και δεν αναφέρονται λεπτομερώς, είναι αυτές που αναγνωρίζονται στο σύνταγμα, όπως η δυνατότητα διάλυσης του γάμου, η ισότητα των τέκνων έναντι του νόμου, το δικαίωμα σε όνομα, οι ρυθμίσεις για την ιδιοκτησία και τους όρους της αγοράς, η προστασία του καταναλωτή, η προστασία του περιβάλλοντος κ.λ.π. Σε αυτή τη ρήτρα δημόσιας τάξης εφαρμόζεται συσταλτική ερμηνεία, δηλαδή εάν κατά τη χρήση της αποδειχθεί ότι υπάρχει άλλος σύνδεσμος που έχει καθοριστεί από το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, τότε γίνεται παραπομπή στο αντίστοιχο δίκαιο. Εάν δεν υπάρχει άλλος σύνδεσμος τότε εφαρμόζεται το ισπανικό δίκαιο.

2.5. Προσδιορισμός του αλλοδαπού δικαίου

Το περιεχόμενο και η ισχύς του αλλοδαπού δικαίου πρέπει να αποδειχθούν και το δικαστήριο μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε μέσα επαλήθευσης θεωρεί απαραίτητα για το σκοπό αυτό. Όσον αφορά τους διαδίκους, η απόδειξη του αλλοδαπού δικαίου υπόκειται στους γενικούς κανόνες του βάρους της απόδειξης στην πολιτική δικονομία. Το αλλοδαπό δίκαιο μπορεί να αποδειχθεί με οποιοδήποτε αποδεικτικό μέσο που γίνεται νομίμως παραδεκτό.

3. ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΝΟΜΩΝ.

3.1. Συμβατικές ενοχές και νομικές πράξεις

Η Ισπανία είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης της Ρώμης του 1980 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές. Βασικός κανόνας της σύμβασης αυτής είναι η ελευθερία επιλογής των μερών. Σε περίπτωση έλλειψης επιλογής των συμβαλλομένων (ή άκυρης επιλογής) εφαρμόζεται κατ’ αρχήν το δίκαιο της χώρας συνήθους διαμονής του συμβαλλόμενου που οφείλει να εκπληρώσει τη χαρακτηριστική παροχή, κατά το χρόνο σύναψης της σύμβασης ή εάν πρόκειται για εταιρεία το δίκαιο της χώρας της κεντρικής της διοίκησης. Ωστόσο, εάν η σύμβαση έχει ως αντικείμενο ακίνητο εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου όπου βρίσκεται το ακίνητο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Εκτός από αυτό το γενικό κανόνα, στη σύμβαση της Ρώμης προβλέπονται ορισμένες εγγυήσεις ως προς τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι συμβαλλόμενοι μπορούν να καθορίσουν ρήτρες σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (συμβάσεις καταναλωτών και ατομικές συμβάσεις εργασίας) καθώς και ειδικές μορφές δικαιοδοσίας που υπερισχύουν των προαναφερθέντων τεκμηρίων σε περίπτωση έλλειψης επιλογής. Για παράδειγμα, εφαρμόζεται το δίκαιο της συνήθους διαμονής του καταναλωτή όταν η παράδοση έγινε στη χώρα αυτή, η εντολή λήφθηκε εκεί ή οργανώθηκε ταξίδι από τον πωλητή για την αγορά στο εξωτερικό. Όσον αφορά την ατομική σύμβαση εργασίας εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου όπου παρέχεται η εργασία και εάν αυτή δεν παρέχεται σε καθορισμένο τόπο, το δίκαιο της χώρας όπου βρίσκεται η εγκατάσταση που προσέλαβε τον εργαζόμενο.

Στον τομέα των ασφαλίσεων προβλέπεται ειδικό καθεστώς στο νόμο περί ασφαλιστηρίων συμβολαίων (Ν. 50/1980) που διακρίνει μεταξύ ασφάλισης ζημιών ή προσωπικής ασφάλισης.

Στην περίπτωση της ασφάλισης ζημιών, οι βασικοί κανόνες που καθορίζουν την εφαρμογή του ισπανικού δικαίου έχουν ως εξής:

α. όταν οι κίνδυνοι βρίσκονται στην ισπανική επικράτεια και ο ασφαλιζόμενος έχει τη συνήθη διαμονή του εκεί, εάν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, ή την έδρα του, την κεντρική του διοίκηση και διαχείριση, εάν πρόκειται για νομικό πρόσωπο·

β. όταν το συμβόλαιο συνάπτεται σύμφωνα με υποχρέωση ασφάλισης επιβαλλόμενη από το ισπανικό δίκαιο.

Στα ασφαλιστήρια συμβόλαια μεγάλου κινδύνου οι συμβαλλόμενοι μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα το εφαρμοστέο δίκαιο.

Όσον αφορά τα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής το ισπανικό δίκαιο εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

α. όταν ο ασφαλιζόμενος είναι φυσικό πρόσωπο και έχει την κατοικία ή συνήθη διαμονή του στην ισπανική επικράτεια· ωστόσο, εάν είναι υπήκοος άλλου κράτους μέλους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου εκτός της Ισπανίας μπορεί να συμφωνήσει με τον ασφαλιστή την εφαρμογή του δικαίου της ιθαγένειάς του·

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

β. όταν ο ασφαλιζόμενος είναι νομικό πρόσωπο και έχει την έδρα του, την πραγματική διοίκηση και διαχείριση ή την κύρια εγκατάσταση ή εκμετάλλευσή του στην ισπανική επικράτεια·

γ. όταν ο ασφαλιζόμενος είναι φυσικό πρόσωπο ισπανικής ιθαγένειας με συνήθη διαμονή σε άλλο κράτος και κατόπιν συμφωνίας με τον ασφαλιστή

δ. όταν το ομαδικό ασφαλιστήριο συμβόλαιο συνάπτεται σύμφωνα με σύμβαση εργασίας που υπόκειται στο ισπανικό δίκαιο ή ως συνέπεια της σύμβασης αυτής.

Εν ισχύ από τις 21 Νοεμβρίου 1990 έως τις 9 Νοεμβρίου 1995

Άρθρο 108

Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται στις προσωπικές ασφαλίσεις εκτός των ασφαλίσεων ζωής.

Διάταξη που προστίθεται με το άρθρο 3 του Ν. 21/1990 της 19ης Δεκεμβρίου.

Στις περιπτώσεις που δεν καλύπτονται από κανένα από τα προαναφερθέντα καθεστώτα, εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα, σύμφωνα με τις οποίες στις συμβατικές ενοχές εφαρμόζεται το δίκαιο στο οποίο ρητά υπόκεινται τα συμβαλλόμενα μέρη, εφόσον υφίσταται κάποιος σύνδεσμος με την εν λόγω συναλλαγή. Ελλείψει συνδέσμου, εφαρμόζεται το εθνικό δίκαιο που είναι κοινό για τα συμβαλλόμενα μέρη. Ελλείψει αυτού, το δίκαιο της κοινής συνήθους διαμονής και σε τελευταίο στάδιο, το δίκαιο του τόπου σύναψης της σύμβασης. Ωστόσο, εάν δεν ορίζεται ρητά το δίκαιο στο οποίο υπόκεινται τα μέρη, στις συμβάσεις που αφορούν ακίνητα εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου όπου βρίσκεται το ακίνητο και στην περίπτωση αγοραπωλησιών κινητών σε εμπορικά καταστήματα, το δίκαιο του τόπου όπου βρίσκονται τα εν λόγω καταστήματα. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχει ειδικός κανόνας που ορίζει ότι είναι έγκυρες οι επαχθείς συμβάσεις που συνάπτονται στην Ισπανία από αλλοδαπό που είναι ανίκανος προς δικαιοπραξία σύμφωνα με το εθνικό του δίκαιο, εάν ο λόγος ανικανότητας δεν αναγνωρίζεται από το ισπανικό δίκαιο. Αυτός ο κανόνας δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις που αφορούν ακίνητα ευρισκόμενα στο εξωτερικό.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Όταν στις συμβάσεις εργασίας, δεν ορίζεται ρητά το δίκαιο στο οποίο υπόκεινται τα μέρη, εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου παροχής υπηρεσιών. Σε περίπτωση νόμιμης αντιπροσώπευσης εφαρμόζεται το δίκαιο που διέπει τη νομική σχέση από την οποία απορρέουν οι εξουσίες του αντιπροσώπου, και σε περίπτωση εκούσιας αντιπροσώπευσης, εάν δεν ορίζεται ρητά το δίκαιο στο οποίο υπόκεινται τα μέρη, εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου στον οποίο ασκούνται οι παραχωρηθείσες εξουσίες. Οι δωρεές διέπονται σε κάθε περίπτωση από το εθνικό δίκαιο του δωρητή.

Η μορφή και ο τύπος των συμβάσεων διέπονται από το δίκαιο της χώρας στην οποία συνάπτονται. Ωστόσο, είναι επίσης έγκυρες οι συμβάσεις που συνάπτονται σύμφωνα με τη μορφή και τον τύπο που απαιτούνται από το δίκαιο το οποίο εφαρμόζεται στο περιεχόμενό τους, καθώς και οι συμβάσεις που συνάπτονται σύμφωνα με το προσωπικό καθεστώς του διαθέτη ή το κοινό προσωπικό καθεστώς των συμβαλλόμενων. Επίσης, είναι έγκυρες οι πράξεις και οι συμβάσεις που αφορούν ακίνητα και οι οποίες συνάπτονται σύμφωνα με τη μορφή και τον τύπο του τόπου όπου βρίσκονται τα ακίνητα αυτά. Εάν ο νόμος που διέπει το περιεχόμενο των πράξεων και των συμβάσεων απαιτεί για την εγκυρότητά τους μια ορισμένη μορφή ή τύπο, αυτή η μορφή ή ο τύπος εφαρμόζονται πάντα, ακόμα και στην περίπτωση σύναψής τους στο εξωτερικό.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η Ισπανία είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης της Χάγης σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις διεθνείς πωλήσεις της 15.06.55.

3.2. Μη συμβατικές ενοχές (ευθύνη από αδικοπραξία, αδικαιολόγητος πλουτισμός, διοίκηση αλλοτρίων, κ.λ.π.)

Ελλείψει σύμβασης, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα. Η Ισπανία είναι συμβαλλόμενο μέρος δύο συμβάσεων.

Η πρώτη σύμβαση είναι η σύμβαση της Χάγης, της 4ης Μαΐου 1971 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα, σύμφωνα με την οποία εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου που επήλθε το ατύχημα, μολονότι προβλέπονται εξαιρέσεις υπέρ του εσωτερικού δικαίου του κράτους στο οποίο έχει καταχωρηθεί το όχημα.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η δεύτερη σύμβαση είναι η σύμβαση της Χάγης της 2ας Οκτωβρίου 1973 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στην ευθύνη του παραγωγού προϊόντων. Η σύμβαση αυτή προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής του δικαίου του κράτους της συνήθους διαμονής του προσώπου που υπέστη τις άμεσες ζημίες (εάν σε αυτό το κράτος βρίσκεται επίσης η κύρια εγκατάσταση του προσώπου στο οποίο καταλογίζεται ευθύνη ή εάν σε αυτό το κράτος απέκτησε το προϊόν ο ζημιωθείς) ή το δίκαιο του κράτους στην επικράτεια του οποίου επήλθε η ζημία.

Ελλείψει των προαναφερθέντων κανόνων, εφαρμόζεται ο Αστικός Κώδικας, σύμφωνα με τον οποίο οι περιπτώσεις εξωσυμβατικής ευθύνης διέπονται από το δίκαιο του τόπου επέλευσης του γεγονότος από το οποίο απορρέουν. Η διοίκηση αλλοτρίων χωρίς εντολή διέπεται από το δίκαιο του τόπου όπου ο διοικητής υλοποιεί την κύρια δραστηριότητα και ο αδικαιολόγητος πλουτισμός διέπεται από το δίκαιο δυνάμει του οποίου επήλθε η μεταβίβαση του περιουσιακού στοιχείου στον λήπτη.

3.3. Προσωπική κατάσταση, πτυχές που αφορούν την οικογενειακή κατάσταση (όνομα, κατοικία, ικανότητα)

Όσον αφορά το όνομα και το επώνυμο εφαρμόζεται η σύμβαση του Μονάχου της 5ης Σεπτεμβρίου 1980 σύμφωνα με την οποία αυτά καθορίζονται από το εθνικό δίκαιο.

Μαζί με την προαναφερθείσα παρατήρηση, σύμφωνα με το άρθρο 9 του Αστικού Κώδικα, το εφαρμοστέο δίκαιο καθορίζεται από την ιθαγένεια των φυσικών προσώπων και διέπει την ικανότητα προς δικαιοπραξία και την προσωπική κατάσταση, τα οικογενειακά δικαιώματα και υποχρεώσεις και την κληρονομική διαδοχή. Σε περίπτωση διπλής ιθαγένειας που προβλέπεται από το ισπανικό δίκαιο εφαρμόζονται τα καθοριζόμενα στις διεθνείς συνθήκες και εάν δεν υφίσταται ανάλογη πρόβλεψη προτιμάται η ιθαγένεια που αντιστοιχεί στην τελευταία συνήθη διαμονή και ελλείψει αυτής η τελευταία αποκτηθείσα ιθαγένεια εκτός εάν μία από τις ιθαγένειες είναι η ισπανική οπότε και υπερισχύει. Για πρόσωπα με ακαθόριστη ιθαγένεια (δεν μπορούν να την αποδείξουν αλλά δεν είναι ανιθαγενείς) εφαρμόζεται ως προσωπικό δίκαιο το δίκαιο του τόπου συνήθους διαμονής τους. Στην περίπτωση των ανιθαγενών εφαρμόζεται το άρθρο 12 της σύμβασης της Νέας Υόρκης της 28ης Σεπτεμβρίου 1954 που ορίζει ότι εφαρμόζεται το δίκαιο της χώρας κατοικίας του ανιθαγενούς και ελλείψει κατοικίας το δίκαιο της χώρας διαμονής του.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τέλος, το προσωπικό καθεστώς των νομικών προσώπων καθορίζεται από την ιθαγένειά τους και διέπει οτιδήποτε αφορά την ικανότητα προς δικαιοπραξία, τη σύσταση, την αντιπροσώπευση, τη λειτουργία, τη μετατροπή, την εκκαθάριση και τη διάλυση, παρόλο που σε περίπτωση συγχώνευσης εταιρειών διαφορετικών ιθαγενειών λαμβάνονται υπόψη τα αντίστοιχα εθνικά δίκαια. Οι εταιρείες που έχουν την έδρα τους στην ισπανική επικράτεια έχουν την ισπανική ιθαγένεια, ανεξάρτητα από τον τόπο σύστασής τους, μολονότι οι εταιρείες που έχουν την κύρια εγκατάσταση ή εκμετάλλευσή τους στην ισπανική επικράτεια πρέπει να εδρεύουν στην Ισπανία.

3.4. Σχέσεις γονέων και τέκνων, συμπεριλαμβανομένης της υιοθεσίας

Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων, σύμφωνα με τον οργανικό νόμο 1/1996 στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών μπορεί να γίνεται άμεση επίκληση της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού (Νέα Υόρκη, 20.11.89). Δυνάμει του Αστικού Κώδικα, ο χαρακτήρας και το περιεχόμενο των σχέσεων μεταξύ γονέων και τέκνων, συμπεριλαμβανομένης της υιοθεσίας, διέπονται από το προσωπικό καθεστώς του παιδιού (συνήθως το καθεστώς που αντιστοιχεί στην ιθαγένειά του όπως προαναφέρθηκε) και εάν δεν μπορεί να καθοριστεί αυτό, από το δίκαιο της συνήθους διαμονής του παιδιού.

Οι απαιτήσεις της υιοθεσίας, που αποφασίζεται από ισπανό δικαστή, διέπονται από τις διατάξεις του ισπανικού δικαίου. Ωστόσο, πρέπει να τηρείται το εθνικό δίκαιο του υιοθετούμενου όσον αφορά την ικανότητά του και την απαραίτητη συναίνεση: 1) εάν η συνήθης διαμονή του βρίσκεται εκτός Ισπανίας, 2) ακόμα και εάν διαμένει στην Ισπανία, όταν δεν αποκτά λόγω της υιοθεσίας την ισπανική ιθαγένεια. Επίσης, είναι δυνατό κατόπιν αιτήματος του υιοθετούντος ή του εισαγγελέα να ζητηθεί προς το συμφέρον του υιοθετούμενου, η συναίνεση, η ακροαματική διαδικασία ή η παροχή αδείας που απαιτούνται από το εθνικό δίκαιο ή από το δίκαιο της χώρας συνήθους διαμονής του υιοθετούντος ή του υιοθετούμενου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η κηδεμονία και άλλες μορφές προστασίας του ανίκανου διέπονται από το εθνικό δίκαιο του τελευταίου. Ωστόσο, τα προσωρινά ή επείγοντα μέτρα προστασίας διέπονται από το δίκαιο της συνήθους διαμονής του. Ο τύπος της εφαρμογής της κηδεμονίας και άλλων μορφών προστασίας, στις οποίες παρεμβαίνουν οι δικαστικές ή διοικητικές αρχές της Ισπανίας, συνάδει σε κάθε περίπτωση προς το ισπανικό δίκαιο.

Τέλος, εφαρμόζεται το ισπανικό δίκαιο για τη λήψη μέτρων όσον αφορά την προστασία και την εκπαίδευση εγκαταλελειμμένων ανηλίκων ή ανίκανων προς δικαιοπραξία προσώπων που βρίσκονται στην ισπανική επικράτεια.

3.5. Γάμος, ελεύθερη συμβίωση, διαζύγιο, διάσταση, διατροφή

Οι κανόνες για τον τύπο της τέλεσης γάμου διαφέρουν ανάλογα με το εάν οι σύζυγοι είναι Ισπανοί ή όχι. Εάν είναι Ισπανοί, ο Αστικός Κώδικας ορίζει ότι είτε εντός είτε εκτός της Ισπανίας μπορούν να τελέσουν γάμο: 1) ενώπιον δικαστή, δημάρχου ή του καθορισθέντος από τον Κώδικα υπαλλήλου· 2) με τη νόμιμα προβλεπόμενη θρησκευτική τελετή (καθολική, εβραϊκή, ευαγγελική ή μουσουλμανική). Επίσης, προβλέπεται ότι οι Ισπανοί μπορούν να τελέσουν γάμο εκτός Ισπανίας σύμφωνα με τον τύπο που προβλέπεται από το δίκαιο του τόπου τέλεσης του γάμου. Εάν και δύο σύζυγοι είναι αλλοδαποί μπορούν να τελέσουν γάμο στην Ισπανία σύμφωνα με τον τύπο που προβλέπεται για τους Ισπανούς ή σύμφωνα με τον τύπο που προβλέπεται από το προσωπικό δίκαιο οποιουδήποτε από τους δύο.

Οι συνέπειες του γάμου διέπονται από το κοινό προσωπικό καθεστώς των συζύγων κατά την τέλεση του γάμου. Ελλείψει κοινού προσωπικού καθεστώτος διέπονται από το προσωπικό καθεστώς ή το δίκαιο της χώρας συνήθους διαμονής οποιουδήποτε συζύγου, που έχει επιλεχθεί και από τους δύο σε αυθεντικό έγγραφο το οποίο έχει επικυρωθεί πριν από την τέλεση του γάμου. Εάν δεν έχει γίνει αυτή η επιλογή εφαρμόζεται το δίκαιο της χώρας της κοινής συνήθους διαμονής αμέσως μετά την τέλεση του γάμου και ελλείψει της προαναφερόμενης διαμονής, το δίκαιο του τόπου τέλεσης του γάμου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η ακυρότητα του γάμου διέπεται από το δίκαιο που εφαρμόζεται στην τέλεσή του.

Η διάσταση και το διαζύγιο διέπονται από το κοινό εθνικό δίκαιο των συζύγων κατά το χρόνο της υποβολής της σχετικής αίτησης. Σε περίπτωση έλλειψης κοινής ιθαγένειας, εφαρμόζεται το δίκαιο της χώρας κοινής συνήθους διαμονής των συζύγων κατά το χρόνο αυτό και ελλείψει αυτής, το δίκαιο της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής των συζύγων, εάν ένας από αυτούς εξακολουθεί να διαμένει στην εν λόγω χώρα. Σε κάθε περίπτωση, εφαρμόζεται το ισπανικό δίκαιο όταν ένας από τους συζύγους είναι Ισπανός ή διαμένει συνήθως στην Ισπανία: α) εάν δεν μπορεί να εφαρμοστεί κανένα από τα προαναφερθέντα δίκαια· β) εάν στην υποβληθείσα ενώπιον ισπανικού δικαστηρίου αίτηση και οι δύο σύζυγοι ή ο ένας με τη συγκατάθεση του άλλου ζητούν τη διάσταση ή το διαζύγιο· γ) εάν τα εφαρμοστέα δίκαια σύμφωνα με τα προαναφερθέντα κριτήρια δεν αναγνωρίζουν τη διάσταση ή το διαζύγιο ή την αναγνωρίζουν εφαρμόζοντας διακριτική μεταχείριση ή με μορφή που αντίκειται στη δημόσια τάξη.

Όσον αφορά την ελεύθερη συμβίωση, δεν προβλέπεται σε διάταξη του ισπανικού ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (επομένως, κατ’ αρχήν χρησιμοποιείται το δίκαιο κατ’ αναλογία).

Όσον αφορά τις αξιώσεις διατροφής μεταξύ συγγενών, η Ισπανία είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης της Χάγης, της 2ας Οκτωβρίου 1973, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις υποχρεώσεις διατροφής. Η σύμβαση αυτή ρυθμίζει θέματα δικαιοδοσίας και επομένως ακυρώνει τον αντίστοιχο εθνικό κανόνα, ο οποίος περιλαμβάνεται ακόμα στον Αστικό Κώδικα. Βασικά, οι ρυθμίσεις της δικαιοδοσίας είναι οι ακόλουθες. Κατ’ αρχήν εφαρμόζεται το εσωτερικό δίκαιο της χώρας διαμονής του δικαιούχου διατροφής. Σε περίπτωση μεταβολής της συνήθους διαμονής του δικαιούχου, εφαρμόζεται το εσωτερικό δίκαιο της νέας συνήθους διαμονής, από το χρόνο επέλευσης της μεταβολής. Εάν ο δικαιούχος δεν μπορεί να τύχει διατροφής σύμφωνα με το προαναφερθέν δίκαιο, εφαρμόζεται το κοινό εθνικό δίκαιο του δικαιούχου και του υπόχρεου. Εάν ο δικαιούχος δεν μπορεί να τύχει διατροφής βάσει οποιουδήποτε από αυτά τα δίκαια, εφαρμόζεται το εσωτερικό δίκαιο της αρχής που εκδικάζει την αξίωση διατροφής.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

3.6. Δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων

Ο προαναφερθείς κανόνας που διέπει τις συνέπειες του γάμου περιλαμβάνει τόσο τις προσωπικές συνέπειες όσο και τις περιουσιακές συνέπειες. Τα συμβόλαια ή οι συμφωνίες με τις οποίες καθορίζεται, μεταβάλλεται ή αντικαθίσταται το οικονομικό καθεστώς του γάμου είναι έγκυρες εάν συνάδουν είτε προς το δίκαιο που διέπει τις συνέπειες του γάμου είτε προς το δίκαιο της ιθαγένειας ή της συνήθους διαμονής οποιουδήποτε συζύγου κατά το χρόνο έγκρισής τους.

3.7. Κληρονομική διαδοχή και διαθήκες

Η κληρονομική διαδοχή, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, διέπεται από το εθνικό δίκαιο του αποβιώσαντος κατά το χρόνο θανάτου, ανεξάρτητα από το είδος των περιουσιακών στοιχείων και τη χώρα στην οποία βρίσκονται. Ωστόσο, οι διατάξεις που περιλαμβάνονται σε διαθήκες και κληρονομικές συμφωνίες σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του διαθέτη ή του δικαιούχου κατά το χρόνο εκτέλεσής τους παραμένουν έγκυρες ακόμα και εάν είναι διαφορετικό το δίκαιο που διέπει τη διαδοχή, μολονότι η νόμιμη μοίρα προσαρμόζεται σε αυτό το δίκαιο. Τα δικαιώματα που βάσει του νόμου παρέχονται στον επιζώντα σύζυγο διέπονται από το ίδιο δίκαιο που εφαρμόζεται στις συνέπειες του γάμου, εκτός από τη νόμιμη μοίρα των κατιόντων. Η Ισπανία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης της Χάγης, της 1ης Αυγούστου 1989, για το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική διαδοχή.

Ο κανόνας για τον τύπο των διαθηκών ορίζει ότι διέπονται από το δίκαιο της χώρας στην οποία συντάσσονται, παρόλο που είναι έγκυρες και οι διαθήκες που συντάσσονται με τη μορφή και τον τύπο που απαιτείται από το δίκαιο που εφαρμόζεται στο περιεχόμενό τους καθώς και αυτές που συντάσσονται σύμφωνα με το προσωπικό καθεστώς του διαθέτη. Εάν οι διαθήκες συνταχθούν σε σκάφη ή αεροσκάφη κατά τη διάρκεια ταξιδίου, θεωρούνται ότι συντάχθηκαν στη χώρα της σημαίας του σκάφους ή στη χώρα της καταγραφής σε μητρώο. Τέλος, το ισπανικό δίκαιο εφαρμόζεται στις διαθήκες που εγκρίνονται από διπλωματικούς ή προξενικούς υπαλλήλους της Ισπανίας στο εξωτερικό.

3.8. Εμπράγματα δικαιώματα. Κινητά, ακίνητα (δεν φαίνεται σκόπιμο στο συγκεκριμένο πλαίσιο να επιμείνουμε σε λεπτομέρειες σχετικά με τα άϋλα περιουσιακά στοιχεία)

Η κατοχή, η κυριότητα και τα λοιπά εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων, καθώς και η δημοσιότητά τους, διέπονται από το δίκαιο του τόπου όπου βρίσκονται, κανόνας που εφαρμόζεται επίσης επί κινητών.

Για τους σκοπούς της σύστασης ή κατάργησης δικαιωμάτων επί αγαθών σε διαμετακόμιση, αυτά θεωρούνται ότι βρίσκονται στον τόπο της αποστολής τους, εκτός εάν ο αποστολέας και ο παραλήπτης έχουν συμφωνήσει, ρητά ή σιωπηρά, ότι θεωρούνται ευρισκόμενα στον τόπο προορισμού τους.

Τα σκάφη, τα αεροσκάφη και τα μέσα σιδηροδρομικής μεταφοράς καθώς και όλα τα δικαιώματα που συνιστώνται επί αυτών, υπόκεινται στο δίκαιο της χώρας της σημαίας ή της χώρας καταγραφής τους σε μητρώο. Τα οχήματα με κινητήρα και άλλα μέσα οδικής μεταφοράς υπόκεινται στο δίκαιο του τόπου όπου βρίσκονται. Η έκδοση αξιογράφων διέπεται από το δίκαιο του τόπου έκδοσής τους.

3.9. Πτώχευση

Ως προς αυτό το σημείο, ο Ν. 22/2003 της 9ης Ιουλίου περί πτωχευτικής νομοθεσίας αντανακλά τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας· επομένως δεν χρειάζεται να γίνει μνεία του εν λόγω νόμου.

« Εφαρμοστέο δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες | Ισπανία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 04-05-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο