Komisja Europejska > EJN > Prawo właściwe > Niderlandy

Ostatnia aktualizacja: 23-04-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Prawo właściwe - Niderlandy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

I. Źródła obowiązującego prawa I.
I.1. Przepisy prawa krajowego I.1.
I.2. Obowiązujące konwencje wielostronne I.2.
I.3. Podstawowe konwencje dwustronne I.3.
II. Stosowanie norm kolizyjnych II.
II.1. Urzędowe stosowanie norm kolizyjnych II.1.
II.2. Odesłanie (odesłanie powtórne, odesłanie dalsze) II.2.
II.3. Zmiana punktu odniesienia II.3.
II.4. Niestosowanie norm kolizyjnych w wyjątkowych przypadkach II.4.
II.5. Ustalanie treści prawa obcego II.5.
III. Normy kolizyjne III.
III.1. Zobowiązania umowne i akty prawne III.1.
III.2. Zobowiązania pozaumowne III.2.
III.3. Status osobisty (nazwisko, miejsce pobytu, zdolność prawna) III.3.
III.4. Pochodzenie dziecka i przysposobienie III.4.
III.5. Małżeństwo, zarejestrowany związek, konkubinat partnerów niebędących w związku małżeńskim, separacja prawna, obowiązek alimentacyjny III.5.
III.6. Prawo dotyczące majątku małżeńskiego III.6.
III.7. Prawo dotyczące dziedziczenia III.7.
III.8. Prawo własności III.8.
III.9. Upadłość III.9.

 

I. Źródła obowiązującego prawa

I.1. Przepisy prawa krajowego

Niektóre przypisy prawa międzynarodowego prywatnego zostały zawarte w ustawie w sprawie przepisów ogólnych (ustawodawstwo Królestwa) [Wet houdende algemene bepalingen der wetgeving van het Koninkrijk] (zwanej dalej: AB).

Istnieje również szereg ustaw znanych jako „ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) [kwestia prawna]”. Do tych kwestii prawnych zalicza się: rozwód [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) rozwodów (Wet conflictenrecht echtscheiding, WCE)]; nazwiska i imiona [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) nazwisk i imion (Wet conflictenrecht namen, WCN], związki małżeńskie [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) związków małżeńskich Wet conflictenrecht huwelijk, WCH], małżeński ustrój majątkowy [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) małżeńskich ustrojów majątkowych Wet conflictenrecht huwelijksvermogensregime, WCHv], ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie nie na życie, stosunki małżeńskie [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) stosunków małżeńskich Wet conflictenrecht huwelijksbetrekkingen, WCHb], prawo morskie i prawo żeglugi sródlądowej [ustawa w sprawie przepisów prawa międzynarodowego prywatnego w zakresie prawa morskiego i prawa żeglugi sródlądowej Wet bepalingen van internationaal privaatrecht met betrekking tot zeerecht en binnenvaartrecht, WIPRZ], fundusze powiernicze [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) funduszy powierniczych Wet conflictenrecht trusts, WCT], dziedziczenie [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) dziedziczenia, Wet conflictenrecht eropvolging, WCErf], spółki, czyny niedozwolone [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) czynów niedozowolonych Wet conflictenrecht onrechtmatige daad, WCOD], pochodzenie dziecka [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) pochodzenia dziecka Wet conflictenrecht afstamming, WCA], przysposabianie [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) przysposabiania Wet conflictenrecht adoptie, WCAd], zarejestrowane związki [ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) zarejestrowanych związków, Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap, WCGP]. Pozostałe kwestie nie są uregulowane przez ustawodawstwo, a raczej przez konwencje lub zasady wynikające z orzecznictwa.

Do góryDo góry

I.2. Obowiązujące konwencje wielostronne
  • Konwencja o prawie własciwym dla zobowiązań alimentacyjnych sporządzona w Hadze w dniu 24 października 1956 r.
  • Konwencja o własciwosci organów i prawie własciwym w zakresie ochrony małoletnich sporządzona w Hadze w dniu 5 października 1961 r. (zwana dalej konwencją haską o małoletnich z 1961 r.)
  • Konwencja dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych sporządzona w Hadze w dniu 5 października 1961 r. (zwana dalej: konwencją haską o formach rozporządzeń testamentowych)
  • Konwencja w sprawie uznania dziecka przez zawarcie małżeństwa, Rzym, 10 wrzesnia 1970 r.
  • Konwencja o prawie własciwym dla wypadków drogowych sporządzona w Hadze w dniu 4 maja 1971 r. (zwana dalej: konwencją haską o wypadkach drogowych)
  • Konwencja o prawie własciwym dla zobowiązań alimentacyjnych sporządzona w Hadze w dniu 2 października 1973 r. (zwana dalej: konwencją haską o zobowiązaniach alimentacyjnych)
  • Konwencja o prawie własciwym w przypadku odpowiedzialnosci za wadliwe produkty sporządzona w Hadze w dniu 2 października 1973 r. (zwana dalej konwencją haską o odpowiedzialnosci za wadliwe produkty)
  • Konwencja o prawie własciwym dla umów zawartych przez posrednika oraz dla przedstawicielstw sporządzana w Hadze w dniu 14 marca 1978 r. (zwana dalej konwencją haską o przedstawicielstwach)
  • Konwencja o ceremonii zawarcia związku małżeńskiego i o uznawaniu ważnosci związku małżeńskiego sporządzona w Hadze w dniu 14 marca 1978 r.
  • Konwencja o prawie własciwym dla małżeńskich ustrojów majątkowych sporządzona w Hadze w dniu 14 marca 1978 r. (zwana dalej konwencją haską o małżeńskich ustrojach majątkowych)
  • Konwencja o prawie własciwym dla zobowiązań umownych sporządzona w Rzymie w dniu 19 czerwca 1980 r. (zwana dalej konwencją rzymską)
  • Konwencja o prawie własciwym dla nazwisk i imion sporządzona w Monachium w dniu 5 wrzesnia 1980 r. (zwana dalej konwencją o nazwiskach i imionach)
  • Konwencja o prawie własciwym dla funduszy powierniczych i ich uznawania sporządzona w Hadze w dniu 1 lipca 1985 r. (zwana dalej konwencją haską o funduszach powierniczych)
  • Konwencja o prawie własciwym dla dziedziczenia w wyniku smierci sporządzona w Hadze w dniu 1 sierpnia 1989 r. (zwana dalej konwencją haską o dziedziczeniu, nie weszła w życie, ale została ratyfikowana przez Niderlandy zgodnie z WCErf)
  • Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłosciowego
I.3. Podstawowe konwencje dwustronne

Brak.

Do góryDo góry

II. Stosowanie norm kolizyjnych

II.1. Urzędowe stosowanie norm kolizyjnych

Na mocy art. 25 kodeksu postępowania cywilnego [Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering] sądy są zobowiązane do stosowania norm kolizyjnych z własnej inicjatywy (zatem również wtedy, gdy strony nie powołują wspomnianych norm).

II.2. Odesłanie (odesłanie powtórne, odesłanie dalsze)

Jeśli wyznaczone zostaje prawo państwa A, zastosowanie mają przepisy obowiązujące w tym państwie. Jeżeli prawo państwa A stanowi, że zastosowanie ma prawo holenderskie lub prawo państwa B, zazwyczaj należy nie uwzględniać takiego przepisu. W niektórych przypadkach zdarzają się jednak wyjątki.

II.3. Zmiana punktu odniesienia

Nie ma żadnych ogólnych przepisów regulujących problemy wynikające ze zmiany punktu odniesienia. Rozdział 3 omawia rozwiązania dla różnych oddzielnych obszarów prawnych, dla których jest to istotne.

II.4. Niestosowanie norm kolizyjnych w wyjątkowych przypadkach

Porządek publiczny

Prawo obce musi zostać pominięte, jeżeli samo prawo lub jego stosowanie jest sprzeczne z międzynarodowym porządkiem publicznym w myśl prawa prywatnego. Ma to miejsce w przypadku, w którym prawo obce lub jego stosowanie narusza podstawowe zasady holenderskiego systemu prawnego. Zasadę tę należy stosować w sposób ograniczony. Sam fakt, że prawo obce różni się od prawa holenderskiego, nie stanowi dostatecznego powodu dla powoływania się na porządek publiczny, nawet jeśli dane prawo holenderskie ma charakter obowiązujący. Nie sam przepis, ale jego zastosowanie może potencjalnie zakłócić porządek publiczny, ocena przepisu może zatem częściowo zależeć od tego jak dalece dany przypadek jest powiązany z jurysdykcją holenderską. Można powołać się na porządek publiczny, nawet jeśli dana regulacja nie zawiera postanowienia w tym względzie.

Do góryDo góry

Zasady pierwszeństwa

Sąd holenderski może zastosować szczególne wiążące przepisy prawne (zasady pierwszeństwa) niezależnie od prawa regulującego stosunek prawny łączący strony. Nie odnosi się to do „zwykłych” obowiązujących przepisów, ale raczej do przepisów, które często również pełnią pewną funkcję w systemie prawa publicznego. Zastosowanie mogą mieć zarówno holenderskie, jak i obce zasady pierwszeństwa. Natomiast przepisy prawa uznanego za właściwe mogą nie mieć zastosowania, jeżeli interes publiczny, który mają chronić nie jest istotny w danej sprawie.

II.5. Ustalanie treści prawa obcego

Sąd ma obowiązek oficjalnie ustalić treść prawa obcego. Strony często wzywa się do wyrażenia opinii o prawie obcym i zazwyczaj strony odpowiadają na taki wniosek. Nie zmienia to faktu, że sąd jest w dalszym ciągu odpowiedzialny za to, co uzna za treść prawa obcego.

Sąd może swobodnie wybrać sposób pozyskania informacji. Może skorzystać ze źródeł podanych w Europejskiej konwencji o informacji o prawie obcym (Londyn, 7 czerwca 1968 r.), przeprowadzić własne poszukiwaniu w oparciu o dostępną literaturę, zlecić poszukiwania specjaliście z danego kraju lub instytutowi badawczemu takiemu jak T.M.C. Aster Instituut lub Międzynarodowy Instytut Prawniczy (International Juridical Institute).

Jeżeli nie ma możliwości ustalenia w wystarczającym zakresie treści prawa obcego, można skorzystać z różnych innych rozwiązań, takich jak zastosowanie systemu pokrewnego do prawa właściwego, czy zastosowanie powszechnie przyjętych zasad prawa holenderskiego.

Do góryDo góry

III. Normy kolizyjne

III.1. Zobowiązania umowne i akty prawne

Umowy

W przypadku większości umów prawo właściwe wyznacza konwencja rzymska. Informacje w zakresie umów o reprezentacji znajdują się w następnej części.

W przypadku niektórych umów wyłączonych spod działania konwencji rzymskiej na mocy art. 1 ust. 2, zastosowanie mają odrębne akty prawne (zob. poniżej). W przypadku innych umów normy kolizyjne nie zostały ustanowione przez prawo.

Umowy zawarte przed wejściem w życie konwencji rzymskiej podlegają normom kolizyjnym obowiązującym w tamtym okresie. Odpowiadają one w dużej mierze normom kolizyjnym z konwencji rzymskiej.

Przedstawicielstwo

W przypadku umów o przedstawicielstwie w Królestwie Niderlandów przepisy konwencji haskiej mają pierwszeństwo nad przepisami konwencji rzymskiej. W kwestiach stosunków między przedstawicielem a podmiotem głównym dopuszcza się wybór prawa. Jeżeli taki wybór prawa nie został dokonany, poza wyjątkowymi przypadkami, stosuje się prawo państwa, w którym znajduje się siedziba przedstawiciela lub prawo państwa, w którym znajduje się siedziba podmiotu głównego w przypadku, gdy działalność jest prowadzona przede wszystkim w tym państwie (art. 6 i następne konwencji haskiej o przedstawicielstwach). W kwestiach stosunków między podmiotem głównym a stroną przeciwną, poza wyjątkowymi przypadkami, sprawy związane z przedstawicielstwem (np. uprawnienia przedstawiciela i skutki jego/jej działań) powinny podlegać prawu państwa, w którym znajduje się siedziba przedstawicielstwa (art. 11 ust. 1 konwencji haskiej o przedstawicielstwach).

Do góryDo góry

Ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie nie na życie

W przypadku ubezpieczenia na życie i ubezpieczenia innego niż ubezpieczenie na życie normy kolizyjne obejmują ustawę w sprawie (kolizji praw dotyczącej) ubezpieczeń na życie [Wet conflictenrecht levensverzekering] i ustawę w sprawie (kolizji praw dotyczącej) ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie [Wet conflictenrecht schadeverzekering].

Kupno

Konwencja wiedeńska o sprzedaży towarów (Wiedeń, 11 kwietnia 1980 r.) określa przepisy jednolitego prawa w sprawie sprzedaży towarów. Art. 1 ust. 1 lit. b) stanowi, że w przypadku, w którym zgodnie z przepisami międzynarodowego prawa prywatnego, prawo państwa umawiającego się jest właściwe, zastosowanie ma konwencja, a nie prawo krajowe.

Czynności prawne

„Czynności prawne” nie stanowią osobnej kategorii odniesienia. Czynności, do których dochodzi w ramach umów, podlegają zazwyczaj prawu właściwemu dla umowy; zobowiązania wynikające z innych czynności prawnych uznaje się za zobowiązania pozaumowne (na przykład w przypadku prowadzenia cudzych spraw) lub klasyfikuje do innej kategorii (na przykład: sporządzanie testamentu, uznawanie dziecka). Korzystna norma kolizyjna stosuje się zasadniczo do formy czynności prawnych: pod względem formalnym czynność prawną uznaje się za ważną, jeżeli spełnia wymogi obowiązujące w miejscu, w którym została dokonana lub wymogi prawa regulującego czynność prawną pod względem jej treści (art. 10 AB).

III.2. Zobowiązania pozaumowne

Czyny niedozwolone

Ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) czynów niedozwolonych [Wet conflictenrecht onrechtmatige daad] stanowi, że czyn niedozwolony podlega prawu państwa, w którym miał miejsce (art.3 ust. 1 WCOD). Od tej zasady istnieje jednak wiele wyjątków, zwłaszcza, jeżeli skutki czynu mają miejsce w państwie innym niż sam czyn lub jeżeli miejsce zamieszkania osoby dopuszczającej się czynu i strony poszkodowanej znajduje się w tym samym państwie, lub w przypadku niezgodnej z prawem konkurencji. Jeżeli czyn niedozwolony jest ściśle powiązany z innym stosunkiem prawnym łączącym strony, sąd może także, w przeciwieństwie do powyższego, zastosować do czynu niedozwolonego prawo właściwe dla innego stosunku prawnego.

Do góryDo góry

W przeciwieństwie do powyższego strony mogą same wybrać prawo właściwe (art. 6 WCOD).

Wypadki drogowe

W zasadzie prawem właściwym jest prawo państwa, w którym miał miejsce wypadek (art. 3 konwencji haskiej o wypadkach drogowych). Jeżeli jednak w wypadku brały udział wyłącznie pojazdy zarejestrowane w innym państwie, w zależności od dodatkowych warunków, prawem właściwym jest prawo państwa, w którym pojazdy są zarejestrowane (art. 4, 5, 6 konwencji haskiej o wypadkach drogowych).

Niezależnie od właściwego prawa zastosowanie mają przepisy ruchu drogowego i bezpieczeństwa obowiązujące w państwie, w którym miał miejsce wypadek (art. 7 konwencji haskiej o wypadkach drogowych).

Odpowiedzialność za wadliwe produkty

W kwestiach związanych z odpowiedzialnością za wadliwe produkty zdefiniowanych w art. 1, 2 i 3 konwencji haskiej o wadliwych produktach, właściwym prawem jest prawo państwa, w którym nastąpiło działanie wywołujące wadę, jeżeli warunki zawarte w art. 4 konwencji haskiej o wadliwych produktach zostały spełnione. W innych przypadkach prawem właściwym jest w zasadzie prawo miejsca stałego pobytu osoby, która poniosła szkodę lub prawo miejsca zamieszkania strony odpowiedzialnej (art. 5, 6 konwencji haskiej o wadliwych produktach).

Prowadzenie cudzych spraw

Nie istnieją przepisy prawne w kwestii prowadzenia cudzych spraw. Z wyjątkiem sytuacji, w której strony wybierają prawo, prawem właściwym jest prawo państwa, w którym nastąpiło prowadzenie cudzych spraw. Jeżeli nie można ustalić prawa właściwego, na przykład w sytuacji, w której prowadzenie cudzych spraw miało miejsce w więcej niż jednym kraju, prawem właściwym jest prawo kraju, którego jurysdykcja jest najściślej związana z prowadzeniem cudzych spraw (Sąd Najwyższy, 23 lutego 1996 r., orzecznictwo Królestwa Niderlandów 1997 r., 276).

Do góryDo góry

Nienależne płatności: bezpodstawne wzbogacenie

Normy kolizyjne dotyczące nienależnych płatności i bezpodstawnego wzbogacenia nie zostały ustalone w ustawodawstwie. Nie istnieje również jasne orzecznictwo w odniesieniu do tego zagadnienia.

III.3. Status osobisty (nazwisko, miejsce pobytu, zdolność prawna)

Informacje ogólne

Status osobisty danej osoby jest uregulowany przez jej prawo ojczyste. W przypadku obywateli holenderskich stanowi o tym art. 6 ustawy AB, a w przypadku obywateli innych państw, status można wywieść z tego przepisu. W odrębnych ustawach mogą być zawarte wyjątki od przepisów art. 6 ustawy AB.

Nazwisko

Postanowienia konwencji o nazwiskach zostały włączone do ustawy w sprawie (kolizji praw dotyczącej) nazwiskach i imion. Ustawa ta zawiera dodatkowe przepisy właściwe dla holenderskiego międzynarodowego prawa prywatnego. Zgodnie z art. 1 WCN, kwestie związane z nazwiskiem podlegają prawu ojczystemu danej osoby, włącznie z przepisami międzynarodowego prawa prywatnego w ramach tego prawa.

Jeżeli dana osoba posiada obywatelstwo holenderskie i obce, prawem właściwym jest prawo holenderskie (art. 2 ustawy WCN). Jeżeli osoba posiada więcej niż jedno obywatelstwo, ale żadnym z nich nie jest obywatelstwo holenderskie, stosuje się prawo państwa, z którym dana osoba posiada najsilniejsze więzi przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności (art. 1 ust. 3 ustawy WCN). Art. 5b WCN reguluje wybór nazwiska w sprawach międzynarodowych.

Miejsce pobytu

W holenderskim międzynarodowym prawie prywatnym nie istnieją przepisy regulujące miejsce pobytu. W praktyce stosuje się poniżej opisane zasady. Jeżeli konwencja lub ustawa odnosi się do miejsca pobytu danej osoby, w większości przypadków sąd holenderski jest wyłącznie zainteresowany kwestią, czy miejsce pobytu znajduje się w Królestwie Niderlandów (na przykład art. 1-14 kodeksu postępowania cywilnego, które odnoszą się wyłącznie do kwestii, czy sprawa leży w jurysdykcji sądu holenderskiego, ale nie obejmuje kwestii jurysdykcji obcego sądu). Zastosowanie w tej kwestii mają art. 1:10 - 1:15 holenderskiego kodeksu postępowania cywilnego. Inne konwencje i ustawy często odwołują się do miejsca stałego pobytu. W takim przypadku może być istotne, czy dane miejsce stałego pobytu znajduje się na terytorium Królestwa Niderlandów czy za granicą (na przykład w konwencji rzymskiej, na podstawie której należy określić, czy właściwe jest prawo holenderskie czy obce). Pojęcie „miejsca stałego pobytu” nie jest zatem bardziej szczegółowo zdefiniowane w normach prawa holenderskiego, ale raczej na podstawie norm, które odpowiadają przedmiotowej regulacji (autonomiczna interpretacja konwencji lub, w przypadku rozporządzeń europejskich, autonomiczna interpretacja rozporządzenia).

Do góryDo góry

Osoby małoletnie i zdolność prawna

Zgodnie z art. 6 AB prawo ojczyste decyduje o tym, czy dana osoba jest małoletnia i czy posiada zdolność prawną. Różne regulacje zawierają osobne przepisy określające wiek, dla którego dana regulacja ma zastosowanie.

Ochrona osób małoletnich i pełnoletnich

Kwestię ustalenia czy osoba jest małoletnia lub czy posiada zdolność prawną należy odróżnić od kwestii dotyczącej środków, jakie można stosować w celu ochrony interesów osoby małoletniej lub pełnoletniej. Środki takie w odniesieniu do osób małoletnich podlegają konwencji haskiej o małoletnich z 1961 r., która w art. 2 stanowi, że prawem właściwym jest prawo miejsca stałego pobytu osoby małoletniej. W przypadku osób pełnoletnich wciąż obowiązuje w tym względzie prawo ojczyste, ale również, analogicznie do art. 2 konwencji haskiej o małoletnich 1961 r., prawem właściwym jest prawo miejsca stałego pobytu.

III.4. Pochodzenie dziecka i przysposobienie

Pochodzenie dziecka

Określanie rodziców dziecka reguluje ustawa w sprawie (kolizji praw dotyczącej) pochodzenia dziecka. Ustawa ta określa normy kolizyjne odnoszące się do następujących sytuacji:

Pochodzenie dziecka w wyniku związku małżeńskiego: właściwym prawem jest prawo ojczyste żony i męża w czasie narodzin dziecka, jeżeli mąż i żona są różnych narodowości prawem właściwym jest prawo miejsca stałego pobytu zarówno żony, jak i męża lub, w przypadku braku wspólnego miejsca stałego pobytu, prawo miejsca stałego pobytu dziecka (art. 1 WCA).

Do góryDo góry

Pochodzenie dziecka kobiety niezamężnej: Prawem właściwym jest prawo ojczyste kobiety, chociaż w każdorazowo należy ustalić stosunek rodzicielstwa, jeżeli miejscem stałego pobytu kobiety jest Królestwo Niderlandów (art. 3 WCA).

Pochodzenie dziecka w wyniku uznania dziecka: Uznanie dziecka jest możliwe, jeśli zezwala na to prawo ojczyste mężczyzny lub dziecka lub prawo miejsca stałego pobytu mężczyzny lub dziecka. Specjalne przepisy mają zastosowanie w przypadku uznania dziecka przez żonatego obywatela Królestwa Niderlandów i w przypadku wyrażenia zgody przez matkę dziecka (art. 4 WCA).

Prawne ustalenie ojcostwa: Prawem właściwym jest prawo ojczyste mężczyzny i matki, jeżeli mężczyzna i matka są innych narodowości prawem właściwym jest prawo ich wspólnego miejsca stałego pobytu lub, jeśli takiego nie ma, prawo miejsca stałego pobytu dziecka (art. 6 WCA).

Pochodzenie dziecka w przypadku legitymizacji: Zastosowanie mają postanowienia konwencji w sprawie legitymizacji dziecka przez zawarcie małżeństwa (Rzym, 10 grudnia 1970 r.).

Przysposobienie

Prawem właściwym w przypadku przysposobienia dokonanego w Królestwie Niderlandów lub w przypadku odwołania takiego przysposobienia jest prawo holenderskie (art. 3 WCAd). Zgoda rodziców lub innych osób podlega prawu kraju, którego obywatelem jest dziecko, jeżeli dziecko posiada więcej niż jedno obywatelstwo, istotne jest obywatelstwo kraju, z którym dziecko posiada najbliższe więzi przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności (art. 1 ust. 3 WCN).

III.5. Małżeństwo, zarejestrowany związek, konkubinat partnerów niebędących w związku małżeńskim, separacja prawna, obowiązek alimentacyjny

Małżeństwo

Zawarcie małżeństwa może mieć miejsce w Królestwie Niderlandów, jeżeli obie strony spełniają wymogi przewidziane w prawie krajowym w zakresie zawierania związków małżeńskich. Zawarcie małżeństwa może mieć miejsce również, jeżeli tylko jedna ze stron posiada obywatelstwo holenderskie, ale obie strony spełniają wymogi przewidziane w prawie holenderskim (art. 2 WCH). Zawarcie małżeństwa nie może mieć miejsca, jeżeli występuje jedna z okolicznosci wymienionych w art. 3 WCH, gdyż w takim przypadku zawarcie małżeństwa zostałoby uznane za naruszenie porządku publicznego. W Królestwie Niderlandów zawarcie małżeństwa może mieć miejsce wyłącznie przed urzędnikiem stanu cywilnego lub, jeżeli zostaną spełnione okreslone warunki, przedstawicielem dyplomatycznym lub konsularnym innego państwa (art. 4 ustawy WCH).

Do góryDo góry

Stosunki majątkowe między małżonkami

Normy kolizyjne wskazane przez prawo, któremu podlegają stosunki majątkowe między małżonkami zależą od daty zawarcia małżeństwa.

Jeżeli małżeństwo zostało zawarte przed 23 sierpnia 1977 r., w wyjątkowych przypadkach zastosowanie ma konwencja haska o związkach małżeńskich z dnia 17 lipca 1905 r., która odnosi się do prawa ojczystego mężczyzny w czasie zawarcia małżeństwa.

W przypadku małżeństw nieobjętych wspomnianą konwencją, zawartych przed 1 wrzesnia 1992 r., normy kolizyjne okresla wyrok wydany przez Sąd Najwyższy w dniu 10 grudnia 1976 r. (orzecznictwo Królestwa Niderlandów z 1977 r., 275, sprawa Chelouche przeciwko van Leer).

Wspomniane normy stanowią, że przyszli małżonkowie sami wybierają prawo własciwe. Jeżeli tego nie uczynią, prawem własciwym jest prawo kraju, którego obywatelami są obie osoby w czasie wstępowania w związek małżeński lub niedługo po zawarciu małżeństwa. Jesli małżonkowie nie są tej samej narodowosci, prawem własciwym jest prawo ich pierwszego miejsca wspólnego zamieszkania. W przypadku jego braku prawo kraju, z którym posiadają najbliższe więzi przy uwzględnieniu wszystkich okolicznosci.

Prawo własciwe zgodnie z takimi normami kolizyjnymi pozostaje obwiązujące, chyba że strony dokonają wyboru prawo w późniejszym terminie.

Małżeństwa zawarte w dniu 1 wrzesnia 1992 r. i wczesniej podlegają konwencji haskiej o małżeńskich ustrojach majątkowych. Konwencja ta również zezwala do pewnego stopnia na wybór prawa. Jeżeli nie dokonano wyboru prawa, w zależnosci od okolicznosci prawem własciwym jest prawo pierwszego wspólnego miejsca zamieszkania po zawarciu małżeństwa lub prawo kraju wspólnego obywatelstwa.

Do góryDo góry

Zmiana okolicznosci (narodowosci, miejsca stałego pobytu) może zatem spowodować zmianę prawa własciwego.

Skutki osobiste małżeństwa

Skutki małżeństwa, które nie podlegają małżeńskim ustrojom majątkowym, reguluje prawo okreslone przez WCHb. Prawo kraju wspólnego obywatelstwa małżonków, prawo kraju, w którym oboje mają stałe miejsce pobytu lub prawo kraju, z którym posiadają najbliższe więzi przy uwzględnieniu wszystkich okolicznosci stosuje się odpowiednio (art. 1 ust. 1 i 2 WCHb, zob. wyjątki w art. 2 i 3 WCHb).

Rozwód, separacja prawna

Zgodnie z normami kolizyjnymi, o których mowa w art. 1 ustawy w sprawie (kolizji prawa dotyczącej) rozwodów, prawo holenderskie stosuje się w przypadku niemal wszystkich postępowań rozwodowych. Jedynie, gdy małżonkowie posiadają wspólne obywatelstwo innego kraju, prawem własciwym jest prawo tego kraju, jednak od tej zasady istnieją również liczne wyjątki.

Zarejestrowany związek

Prawo holenderskie ma zastosowanie w przypadku wszystkich osób rejestrujących związek w Królestwie Niderlandów (art. 1 ustawy w sprawie (kolizji praw dotyczącej) zarejestrowanych związków). Stosuje się to także w przypadku zakończenia zarejestrowanego związku poza kilkoma wyjątkami (art. 22, 23 ust. 1 WCGP).

Stosunki majątkowe w przypadku zarejestrowanych związków

Partnerzy mogą do pewnego stopnia okreslić prawo, któremu będą podlegać ich stosunki majątkowe (art. 6, 8 WCGP). W przypadku, kiedy tego nie uczynią, stosuje się prawo kraju, w którym związek został zarejestrowany, włączając obowiązujące w tym kraju przepisy międzynarodowego prawa prywatnego (art. 7 WCGP).

Do góryDo góry

Stosunki osobiste między partnerami

Stosunki osobiste między partnerami reguluje prawo kraju, w którym związek został zarejestrowany, włączając obowiązujące w tym kraju przepisy międzynarodowego prawa prywatnego (art. 5 ust. 1 i 2 WCGP, zob. wyjątki w ust. 3 i 4).

Zakończenie zarejestrowanego związku

W przypadku zakończenia zarejestrowanego związku stosuje się prawo holenderskie lub, w wyjątkowych przypadkach, prawo kraju, w którym zawarto związek (art. 22, 23 WCGP).

Konkubinat partnerów niebędących w związku małżeńskim

Nie istnieją normy kolizyjne dotyczące sytuacji, w której partnerzy mieszkają razem, ale nie zawarli małżeństwa, ani nie zarejestrowali związku.

Obowiązek alimentacyjny

Obowiązki alimentacyjne podlegają prawu okreslonemu w konwencji haskiej o zobowiązaniach alimentacyjnych z 1973 r. Normy kolizyjne ustanowione przez wspomnianą konwencję są następujące: obowiązki alimentacyjne zazwyczaj podlegają prawu miejsca stałego pobytu osoby otrzymującej alimenty (art. 4 HAV z 1973 r.) Najważniejszym wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której w przypadku byłych małżonków prawem własciwym dla obowiązków alimentacyjnych jest prawo zastosowane w trakcie postępowania rozwodowego (art. 8 HAV z 1973 r.).

III.6. Prawo dotyczące majątku małżeńskiego

Zob. omówienie w pkt 3.5.

III.7. Prawo dotyczące dziedziczenia

Zgodnie z art. 1 ustawy w sprawie (kolizji praw dotyczącej) dziedziczenia stosuje się konwencję haską o dziedziczeniu: spadkodawca może wybrać prawo właściwe dla swojego majątku. W przypadku, kiedy tego nie uczyni, stosuje się prawo jego ostatniego miejsca stałego pobytu lub kraju, którego obywatelstwa posiadał, jeżeli przebywał w danym kraju dłużej niż pięć lat lub, w przeciwnym przypadku, prawo kraju jego obywatelstwa (art. 3 konwencji haskiej o dziedziczeniu).

Do góryDo góry

Niezależnie od tego, czy testament jest ważny ze względu na swoją formę (na przykład niezależnie od tego, czy wymagany jest akt notarialny) może być oceniony zgodnie z jednym z systemów prawnych opisanych w art. 1 konwencji haskiej o formie rozporządzeń testamentowych. Uwzględnia ona, między innymi, prawo miejsca, w którym sporządzono testament, prawo zgodne z obywatelstwem lub prawo kraju, w którym przebywał spadkodawca w czasie sporządzania testamentu lub w czasie zgonu.

III.8. Prawo własności

Prawa rzeczowe

Prawa rzeczowe podlegają prawu miejsca, w którym znajduje się majątek (ruchomy lub nieruchomy). W przypadku majątku nieruchomego przepisy zostały określone w art. 7 AB. W przypadku majątku ruchomego zasadę tę można wywieść z orzecznictwa.

Majątek ruchomy często bywa przenoszony do innego kraju. W tym przypadku ustanowienia praw rzeczowych i zakresu tych praw dokonuje się zgodnie z prawem kraju, w którym umiejscowiony jest majątek w czasie danego wydarzenia, a prawa w ten sposób ustanowione pozostają ważne, nawet jeżeli dojdzie do zmiany miejsca majątku. Prawa uzyskane po zmianie umiejscowienia majątku podlegają prawu nowej lokalizacji i mają pierwszeństwo nad prawami ustanowionymi wcześniej.

Fundusze powiernicze

Fundusze powiernicze podlegają prawu określonemu przez konwencję haską o funduszach powierniczych. Osoba zarządzająca funduszem powierniczym może samodzielnie wybrać prawo właściwe (art. 6 HTV). Jeżeli taki wybór nie został dokonany stosuje się prawo kraju, z którym fundusz powierniczy posiada najbliższe więzi. Odrębne normy kolizyjne dotyczące poszczególnych sytuacji znajdują się w WCT.

III.9. Upadłość

Każde postępowanie upadłościowe rozpoczęte w Królestwie Niderlandów podlega prawu określonemu w rozporządzeniu o upadłości.

Dalsze informacje

Strona www.internationaalprivaatrecht.nl English - Nederlands, na której zostaną opublikowane teksty ustawodawstwa obowiązującego w Królestwie Niderlandów w dziedzinie międzynarodowego prawa prywatnego, włączając holenderskie wersje rozporządzeń europejskich w tej dziedzinie i tłumaczenia na język holenderski wspomnianych konwencji, jest obecnie w przygotowaniu.

Oryginalne teksty konwencji haskich w języku francuskim i angielskim i dane o ich statusie są dostępne na stronie www.hcch.net.

Porad prawnych i informacji dotyczących międzynarodowego prawa prywatnego i prawa obcego udziela T.M.C. Asser Instutuut www.asser.nl English, oraz Międzynarodowy Instytut Prawniczy (International Juridical Institute), www.iji.nl English - Nederlands.

« Prawo właściwe - Informacje ogólne | Niderlandy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 23-04-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania