Komisja Europejska > EJN > Prawo właściwe > Grecja

Ostatnia aktualizacja: 16-11-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Prawo właściwe - Grecja

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


Jeżeli stosunek prawny pomiędzy osobami fizycznymi zawiera elementy łączące go z więcej niż jednym państwem (element międzynarodowy) i dochodzi do konfliktu, sądy greckie nie zawsze stosują prawo greckie, natomiast badają, które prawo mają zastosować (prawo właściwe) na podstawie prawa prywatnego międzynarodowego. Prawo prywatne międzynarodowe jest mechanizmem funkcjonującym w oparciu o zasady kolizyjne w celu określenia prawa właściwego (tzn. przepisów prawa jednego kraju), które może być prawem krajowym lub prawem innego kraju. Zasady kolizyjne są określane na podstawie jednego lub więcej czynnika łączącego. Czynnik łączący jest czynnikiem sporu z międzynarodowym elementem, który aktywuje pewne przepisy prawa prywatnego międzynarodowego w celu ustalenia prawa właściwego dla danej sprawy.



 

SPIS TRESCI

I. Źródła OBOWIĄZUJACYCH PRZEPISÓW I.
I.1. Przepisy krajowe I.1.
I.2. Konwencje międzynarodowe I.2.
II. Stosowanie NORM kolizyjnych II.
II.1. Obowiązek stosowania przez sąd norm kolizyjnych z własnej inicjatywy II.1.
II.2. Odesłanie II.2.
II.3. Zmiana czynnika łączącego II.3.
II.4. Wyjątki od normalnego stosowania norm kolizyjnych II.4.
II.5. Dowód prawa obcego II.5.
III. NORMY KOLIZYJNE  III.
III.1. Zobowiązania umowne III.1.
III.2. Zobowiązania pozaumowne III.2.
III.3. Status osobisty III.3.
III.4. Ustalenie istnienia stosunku rodzicielstwa, w tym przysposobienie III.4.
III.5. Małżeństwo III.5.
III.6. Małżeńskie ustroje majątkowe oraz stosunki miedzy małżonkami III.6.
III.7. Testamenty i dziedziczenie III.7.
III.8. Nieruchomości III.8.
III.9. Upadłość III.9.

 

I. Źródła OBOWIĄZUJACYCH PRZEPISÓW

I.1. Przepisy krajowe 

Prawo greckie stanowi podstawowe źródło greckiego prawa prywatnego międzynarodowego. Elementarne przepisy prawa zawarte są w kodeksie cywilnym (art. 4–33), chociaż istnieją one także w innych kodeksach i ustawach, jak na przykład w ustawie nr 5960/1933 o czekach (art. 70–76). Koncept prawa uwzględnia również dwustronne i wielostronne konwencje międzynarodowe ratyfikowane przez Grecję, które po ratyfikacji są stosowane równorzędnie z greckim prawem krajowym.

I.2. Konwencje międzynarodowe

Α. wielostronne

Najważniejsze konwencje międzynarodowe to m.in.:

  • Konwencja genewska z dnia 19.05.1956 r. o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, ratyfikowana przez Grecję w ustawie nr 559/1977.
  • Konwencja haska z dnia 05.10.1961 r. dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych, ratyfikowana przez Grecję w ustawie nr 1325/1983.
  • Konwencja rzymska z dnia 19.06.1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, ratyfikowana przez Grecję w ustawie nr 1792/1988.

Β. dwustronne

Najważniejsze międzynarodowe konwencje dwustronne to m.in.:

Konwencja pomiędzy Grecją a Stanami Zjednoczonymi (ratyfikowana w ustawie nr 2893/1954) oraz konwencja pomiędzy Grecją a Cyprem (ratyfikowana w ustawie nr 1548/1985). Prawo właściwe w sporach między przedsiębiorstwami zarejestrowanymi w Grecji, Stanach Zjednoczonych oraz na Cyprze jest prawem rządzącym w państwie, w którym zostały zarejestrowane.

Do góryDo góry

II. Stosowanie NORM kolizyjnych

II.1. Obowiązek stosowania przez sąd norm kolizyjnych z własnej inicjatywy

Jeżeli zgodnie z normami kolizyjnymi w greckim prawie prywatnym międzynarodowym, prawem właściwym jest prawo obce, sąd grecki bierze to pod uwagę z własnej inicjatywy, tzn. bez konieczności wskazania ani udowadniania tego faktu przez strony (art. 337 kodeksu postępowania cywilnego).

II.2. Odesłanie

Jeżeli zgodnie z normami kolizyjnymi greckiego prawa prywatnego międzynarodowego zastosowanie ma prawo obce, stosuje się przepisy prawa materialnego bez odesłania do przepisów tego obcego prawa prywatnego międzynarodowego (art. 32 kodeksu cywilnego), co z kolei może wskazywać, że zastosowanie ma prawo greckie lub obce.

II.3. Zmiana czynnika łączącego 

Czynnik łączący stosunku prawnego zmienia się często w trakcie danego stosunku prawnego (np. ruchomość jest przewożona z jednego kraju do innego, w którym to przypadku zmienia się także prawo właściwe). Istnieją przepisy zawierające wyraźne wskazanie, które prawo ostatecznie ma zastosowanie; w pozostałych przypadkach sąd stosuje prawo właściwe, które miało zastosowanie jako pierwsze lub jako kolejne, lub połączenie obu, zależnie od okoliczności sprawy.

II.4. Wyjątki od normalnego stosowania norm kolizyjnych 

Jeżeli greckie prawo prywatne międzynarodowe (normy kolizyjne) stanowi, że zastosowanie ma prawo obce, lecz zastosowanie to koliduje z podstawowymi zasadami etycznymi greckiego porządku publicznego (art. 33 kodeksu cywilnego), przy rozpatrywaniu sprawy sąd grecki nie zastosuje odpowiednich przepisów prawa obcego, lecz inne przepisy obce (funkcja negatywna). Jeżeli natomiast uniemożliwiono zastosowanie tego prawa, a w prawie obcym istnieje próżnia prawna, wykorzystane zostanie rozwiązanie przewidziane w prawie greckim (funkcja pozytywna).

Do góryDo góry

Jednym ze sposobów ochrony interesów greckiego systemu prawa jest wprowadzanie przepisów mających bezpośrednie zastosowanie. Przepisy te regulują szczególnie ważne sprawy w wewnętrznych stosunkach prawnych państwa i są stosowane bezpośrednio przez sądy greckie w sprawach z elementem międzynarodowym, które nie są rozstrzygane w greckim prawie prywatnym międzynarodowym.

II.5. Dowód prawa obcego 

Jeżeli trudno jest uzyskać wiedzę na temat przepisów prawa obcego, sąd grecki może określić je poprzez zażądanie dowodu mającego zastosowanie prawa obcego lub za pomocą wszelkich środków uznanych za odpowiednie; może to być m.in. wezwanie strony do pomocy, a sąd nie ogranicza się jedynie do przedstawionego dowodu (art. 337 kodeksu postępowania cywilnego). Grecki Instytut Prawa Międzynarodowego i Obcego w Atenach odgrywa ważną rolę w dostarczaniu informacji prawnych.

W drodze wyjątku sąd grecki nie bada ani nie stosuje prawa obcego, a w zamian stosuje prawo greckie: i) w przypadku nakazów sądowych w związku z pilnym trybem, ii) w sprawach, w których określenie przepisów prawa obcego jest praktycznie niemożliwe pomimo czynionych wysiłków.

III. NORMY KOLIZYJNE 

III.1. Zobowiązania umowne

Α. Konwencja rzymska

Sądy greckie okreslają prawo mające zastosowanie do zobowiązań umownych z elementem międzynarodowym na podstawie Konwencji rzymskiej z dnia 19 czerwca 1980 r., niezależnie od tego, czy chodzi o prawo państwa członkowskiego czy państwa niebędącego stroną Konwencji. Prawo własciwe okresla się zgodnie ze standardowymi regułami dotyczącymi czynników łączących oraz regułami mającymi bezposrednie zastosowanie.

Do góryDo góry

  1. reguły dotyczące czynnika łączącego
    • Ogólna reguła zakłada, że prawo mające zastosowanie w stosunkach umownych między stronami to prawo, które strony te wskazały w sposób wyraźny lub dorozumiany. Strony mają możliwosć zmiany prawa własciwego wybranego na początku;
    • Jeżeli strony nie wybrały prawa własciwego przy podpisywaniu umowy, mogą to uczynić w terminie późniejszym (np. w sądzie). Jeżeli strony nie mogą osiągnąć porozumienia w tej sprawie, sąd stosuje prawo państwa najbliżej związanego z umową;
    • W przypadku umów majątkowych prawem własciwym jest prawo państwa, na terytorium którego znajduje się majątek;
    • W przypadku umów o przewóz towarów prawem własciwym jest prawo państwa, na terytorium którego zarejestrowany jest przewoźnik;
  2. reguły mające bezposrednie zastosowanie

    Jeżeli występuje bardzo poważna potrzeba ochrony porządku prawnego, np. w umowach majątkowych, konsumenckich lub o pracę, prawo własciwe jest okreslane na podstawie jednego z następujących systemów prawa za pomocą reguł mających bezposrednie zastosowanie:

    • system prawa państwa, w którym sąd rozpatruje sprawę;
    • system prawa państwa, którego prawo ma zastosowanie;
    • system prawa państwa, z którego prawem związane są wszystkie aspekty umowy, nawet jesli strony wybrały prawo innego państwa jako prawo własciwe.

Β. Artykuł 25 kodeksu cywilnego

Prawo własciwe dla wszystkich kategorii zobowiązań umownych nieuregulowanych Konwencją rzymską (osób fizycznych, umów dotyczących papierów wartosciowych, arbitrażu, wyboru sądu, przedsiębiorstw oraz spraw spadkowych i rodzinnych) jest okreslane na podstawie art. 25 kodeksu cywilnego.

Do góryDo góry

  • Prawo mające zastosowanie w stosunkach umownych między stronami to prawo, które strony te wybrały w sposób wyraźny lub dorozumiany.
  • Jeżeli strony nie dokonały takiego wyboru, sąd grecki zastosuje prawo państwa, które w danych okolicznosciach jest najbliżej związane z umową.

III.2. Zobowiązania pozaumowne

Prawo mające zastosowanie do zobowiązań wynikających z czynów niedozwolonych to prawo państwa, w którym czyn został popełniony (art. 26 kodeksu cywilnego).

Prawo mające zastosowanie do zobowiązań wynikających z bezprawnego wzbogacenia to prawo państwa, które najlepiej dotyczy danych okoliczności.

III.3. Status osobisty

Prawo mające zastosowanie do spraw związanych z możliwością wykonywania praw i zobowiązań przez obywatela Grecji lub innego państwa, a także zdolnością do podejmowania czynności prawnych, pozywania i bycia pozwanym do sądu oraz osobistego uczestniczenia w postępowaniu to prawo państwa, którego obywatelem jest dana osoba (art. 5 i 7 kodeksu cywilnego oraz 62 lit. a) i art. 63 ust. 1 kodeksu postępowania cywilnego).

III.4. Ustalenie istnienia stosunku rodzicielstwa, w tym przysposobienie 

Α. Sprawy związane ze stosunkiem rodzicielstwa dotyczą więzi rodzinnych między rodzicami a dziećmi oraz wynikających z nich praw i obowiązków.

Przy podejmowaniu decyzji czy dziecko zostało urodzone z małżeństwa czy poza związkiem małżeńskim (art. 17 kodeksu cywilnego), prawo własciwe to:

Do góryDo góry

  • prawo państwa, które regulowało stosunki osobiste między matką dziecka a jej małżonkiem w chwili narodzin dziecka;
  • w przypadku rozwiązania małżeństwa przed urodzeniem dziecka, prawo państwa, które regulowało relacje osobiste między matką dziecka a jej małżonkiem w chwili rozwiązania małżeństwa.

Prawo własciwe dla uznania dziecka pozamałżeńskiego (art. 1 Konwencji międzynarodowej komisji do spraw statusu cywilnego z dnia 10 wrzesnia 1970 r., ratyfikowanej przez Grecję w ustawie nr 1657/1986) to prawo państwa, którego obywatelami są ojciec i matka, pozwalające na uznanie dziecka poprzez późniejszy slub rodziców lub decyzję sądu po zawarciu związku małżeńskiego.

Prawo własciwe dla stosunków między rodzicami a dziećmi urodzonymi z małżeństwa (art. 18 kodeksu cywilnego):

  • jesli są obywatelami tego samego państwa: prawo tego państwa;
  • jesli uzyskali nowe takie samo obywatelstwo po narodzinach dziecka: prawo państwa ostatniego wspólnego obywatelstwa;
  • jesli są obywatelami różnych państw przed narodzinami dziecka i nie zmienią obywatelstwa po narodzinach dziecka, lub gdy są obywatelami tego samego państwa przed narodzinami dziecka, lecz zmianie ulegnie obywatelstwo rodziców lub dziecka po jego narodzinach: prawo państwa, w którym ostatnio zamieszkiwali wspólnie w chwili narodzin dziecka;
  • jesli nie posiadają wspólnego miejsca zamieszkania: prawo państwa, którego obywatelem jest dziecko.

Prawo własciwe dla stosunków między matką a ojcem oraz dzieckiem pozamałżeńskim (art. 19 i 20 kodeksu cywilnego):

  • jesli są obywatelami tego samego państwa: prawo tego państwa;
  • jesli uzyskali nowe takie samo obywatelstwo po narodzinach dziecka: prawo państwa ostatniego wspólnego obywatelstwa;
  • jesli są obywatelami różnych państw przed narodzinami dziecka i nie zmienią obywatelstwa po narodzinach dziecka, lub gdy są obywatelami tego samego państwa przed narodzinami dziecka, lecz zmianie ulegnie obywatelstwo rodziców lub dziecka po jego narodzinach: prawo państwa, w którym ostatnio zamieszkiwali wspólnie w chwili narodzin dziecka;
  • jesli nie posiadają wspólnego miejsca zamieszkania: prawo państwa, którego obywatelami są ojciec lub matka.

Prawo własciwe dla stosunków między matką a ojcem dziecka pozamałżeńskiego (art. 21 kodeksu cywilnego):

Do góryDo góry

  • jesli są obywatelami tego samego państwa: prawo tego państwa;
  • jesli uzyskali nowe takie samo obywatelstwo po narodzinach dziecka: prawo państwa ostatniego wspólnego obywatelstwa;
  • jesli są obywatelami różnych państw przed narodzinami dziecka i nie zmienią obywatelstwa po narodzinach dziecka, lub gdy są obywatelami tego samego państwa przed narodzinami dziecka, lecz zmianie ulegnie obywatelstwo jednego z rodziców po narodzinach dziecka: prawo państwa, w którym ostatnio zamieszkiwali wspólnie do narodzin dziecka;
  • jesli nie posiadają wspólnego miejsca zamieszkania: prawo państwa, w którym ostatnio zamieszkiwali wspólnie.

Β. Przysposobienie

Prawo własciwe dla okreslania warunków przysposobienia oraz rozwiązania stosunku przysposobienia z elementem międzynarodowym to prawo państwa, którego obywatelem jest każda strona związana z adopcją (art. 23 kodeksu cywilnego). Jeżeli osoby zaangażowane w przysposobienie są obywatelami różnych państw, muszą być spełnione warunki zgodnie ze wszystkimi prawami odpowiednich państw i nie mogą istnieć żadne przeszkody zgodnie z tymi prawami, aby przysposobienie było ważne.

Prawo własciwe dla stosunków między przysposabiającymi a przysposobionym:

  • jesli przysposabiający są obywatelami tego samego państwa po przysposobieniu: prawo tego państwa;
  • jesli uzyskali nowe takie samo obywatelstwo w czasie przysposobienia: prawo państwa ostatniego wspólnego obywatelstwa;
  • jesli są obywatelami różnych państw przed przysposobieniem i nie zmienią obywatelstwa po przysposobieniu, lub gdy są obywatelami tego samego państwa przed przysposobieniem, lecz zmianie ulegnie obywatelstwo jednego z przysposabiających po przysposobieniu: prawo państwa, w którym ostatnio zamieszkiwali wspólnie w chwili przysposobienia;
  • jesli nie posiadają wspólnego miejsca zamieszkania: prawo państwa, którego obywatelem jest przysposabiający, lub jeżeli przysposabiającymi są małżonkowie: prawo regulujące ich stosunki osobiste.

III.5. Małżeństwo

Α. Warunki merytoryczne

Prawo właściwe dla warunków, które muszą zostać spełnione przez osoby zamierzające zawrzeć związek małżeński oraz dla przeszkód, które uniemożliwiają jego zawarcie, to prawo państwa, którego osoby zamierzajace zawrzeć związek małżeński są obywatelami, jeżeli są obywatelami tego samego państwa lub – jeżeli są obywatelami różnych państw – prawo jednego z tych państw (art. 13 ust. 1 lit. a) kodeksu cywilnego).

Do góryDo góry

Β. Warunki procesowe

Dla potwierdzenia ważności związku małżeńskiego prawem właściwym jest prawo państwa, którego obywatelami są osoby zamierzające zawrzeć związek małżeński, jeżeli są obywatelami tego samego państwa lub – jeżeli są obywatelami różnych państw – prawo jednego z tych państw lub prawo państwa, w którym zawierany jest związek małżeński (art. 13 ust. 1 lit. b) kodeksu cywilnego). Grecki system prawa wymaga dopełnienia pewnych formalności dla zawarcia związku małżeńskiego; związki niemałżeńskie par mieszkających wspólnie są uznawane w Grecji, pod warunkiem że są uznawane w prawie obcym, a osoby mieszkające wspólnie nie są obywatelami Grecji.

C. Rozwód

Prawo właściwe dla spraw związanych z rozwodami lub inną formą separacji, w tym dla roszczeń alimentacyjnych dla byłego małżonka, to prawo państwa regulujące stosunki osobiste małżonków w momencie wszczęcia postępowania rozwodowego lub postępowania o separację (art. 16 kodeksu cywilnego).

III.6. Małżeńskie ustroje majątkowe oraz stosunki miedzy małżonkami

Α. Osobiste stosunki między małżonkami to stosunki bazujące na związku małżeńskim oraz niezwiązane ze sprawami majątkowymi, jak na przykład wspólne zamieszkiwanie, prawa i obowiązki, w tym swiadczenia alimentacyjne.

Prawo własciwe dla osobistych stosunków między małżonkami (art. 14 kodeksu cywilnego):

  • jesli małżonkowie są obywatelami tego samego państwa po zawarciu związku małżeńskiego: prawo tego państwa;
  • jesli uzyskali nowe takie samo obywatelstwo w czasie trwania małżeństwa: prawo państwa ostatniego wspólnego obywatelstwa;
  • jesli są obywatelami tego samego państwa w czasie trwania małżeństwa, a jeden z nich zmienił później obywatelstwo: prawo państwa, w którym ostatnio zamieszkiwali wspólnie, pod warunkiem że drugi małżonek nadal posiada obywatelstwo tego państwa;
  • jesli małżonkowie są obywatelami różnych państw przed zawarciem związku małżeńskiego i nie zmienią obywatelstwa po rozwiązaniu małżeństwa, lub jesli są obywatelami tego samego państwa przed zawarciem związku małżeńskiego, lecz jeden z małżonków zmieni obywatelstwo w czasie trwania małżeństwa: prawo państwa ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania;
  • jesli nie posiadają wspólnego miejsca zamieszkania w czasie trwania małżeństwa: prawo państwa, z którym małżonkowie są najbliżej związani.

Β. Małżeński ustrój majątkowy dotyczy praw majątkowych oraz wynikających z nich zobowiązań z tytułu związku małżeńskiego.

Prawo własciwe to prawo regulujące osobiste stosunki małżonków od chwili zawarcia związku małżeńskiego (art. 15 kodeksu cywilnego).

Do góryDo góry

III.7. Testamenty i dziedziczenie 

Reguły postępowania spadkowego dotyczą praw i obowiązków związanych z ruchomościami i nieruchomościami powstających w chwili śmierci spadkodawcy, niezależnie od tego, czy sporządził on testament.

Prawo właściwe dla wszystkich spraw spadkowych innych niż forma spisania i anulowania testamentu to prawo państwa, którego obywatelem był zmarły w chwili śmierci (art. 28 kodeksu cywilnego).

Jeśli istnieje testament, uznaje się go za ważny, jeżeli został sporządzony w formie zgodnej z jednym z następujących praw (art. 1 Konwencji haskiej dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych):

  • prawo państwa, w którym zmarły sporządził testament;
  • prawo państwa, którego zmarły był obywatelem podczas sporządzania testamentu lub w chwili śmierci;
  • prawo państwa, którego zmarły był rezydentem lub gdzie zamieszkiwał podczas sporządzania testamentu lub w chwili śmierci;
  • w zakresie nieruchomości wymienionych w testamencie: prawo państwa, w którym zlokalizowana jest nieruchomość.

III.8. Nieruchomości 

Prawo właściwe dla praw z nieruchomości jest regulowane postanowieniami Konwencji rzymskiej.

Prawo mające zastosowanie do posiadania nieruchomości oraz wszystkich praw z ruchomości to prawo państwa, w którym znajduje się majątek (art. 27 kodeksu cywilnego).

Prawo właściwe dla formy powyższych czynności to prawo państwa, w którym znajduje się nieruchomość lub ruchomość (art. 12 kodeksu cywilnego).

III.9. Upadłość 

Prawo właściwe dla spraw związanych z upadłością to prawo państwa, w którym wszczęto postępowanie upadłościowe (art. 4 ust. 1 ustawy nr 1346/2000).

Dalsze informacje

« Prawo właściwe - Informacje ogólne | Grecja - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 16-11-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania