Europese Commissie > EJN > Toepasselijk recht > Gemeinscheftsrecht

Laatste aanpassing: 13-07-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Toepasselijk recht - Gemeinscheftsrecht

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


Voor de laatst bijgewerkte tekst: zie English

Ooit zullen de rechters van alle lidstaten van de Europese Unie het recht van hetzelfde land op een bepaalde internationale rechtsverhouding toepassen

Het Verdrag van Rome van 1980 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst harmoniseert het conflictenrecht op het gebied van overeenkomsten. Daarnaast werkt de Gemeenschap momenteel aan een instrument met betrekking tot het conflictenrecht inzake niet-contractuele verbintenissen ('Rome II'). Zij is bovendien van plan de collisieregels met betrekking tot echtscheiding, huwelijksgoederenrecht en erfopvolging en testamenten te harmoniseren. De belangrijkste doelstelling van deze maatregelen is te waarborgen dat een rechtsverhouding wordt beoordeeld volgens het materiële recht van hetzelfde land, ongeacht de rechter bij wie en de EU‑lidstaat waar de zaak aanhangig is, en aldus bij te dragen aan de totstandbrenging van een ware Europese rechtsruimte.

Verbintenissen uit overeenkomst

  • Het Verdrag van Rome van 1980, dat op 1 april 1991 in werking is getreden, is een aanvulling op het Verdrag van Brussel van 1968 (onderdeel "Internationaal recht" van het thema "Bevoegdheid van de rechtbanken"). In het laatstgenoemde verdrag wordt namelijk, net als in de verordening "Brussel I", waardoor het sinds 1 maart 2002 is vervangen, bepaald dat in sommige gevallen de rechtbanken van verscheidene lidstaten bevoegd kunnen zijn om een vordering te behandelen. Dit houdt het risico in dat een partij de rechtbank van een bepaald land kiest, niet omdat die rechtbank het best in staat is om het geschil te behandelen (bv. omdat de bewijzen die nodig zijn voor de beslechting van het geschil zich daar bevinden), maar omdat die rechtbank het materiële recht zal toepassen dat voor de vordering van deze partij het gunstigst is ‑ een praktijk die bekend is onder de naam "forumshopping". De eenmaking van de collisieregels, die ertoe leidt dat alle rechters van de Unie op een bepaalde overeenkomst met internationale aspecten het recht van één en hetzelfde land toepassen, vermindert de kans op forumshopping binnen de Gemeenschap.
  • De regels van het Verdrag van Rome van 1980 gelden in de EU 15‑lidstaten, inclusief Denemarken. Ten aanzien van de lidstaten die op 1 mei 2004 tot de EU zijn toegetreden, is dit verdrag nog niet in werking getreden.
  • De hoeksteen van het door het verdrag ingevoerde systeem is het zogenoemde beginsel van de vrije wilsbeschikking, op grond waarvan de partijen het recht dat op hun overeenkomst van toepassing is, vrij kunnen kiezen. De partijen hebben een zeer grote vrijheid: zij kunnen elk recht kiezen, ook als er geen objectieve band is tussen het desbetreffende recht en het voorwerp van de overeenkomst; ook kunnen zij hun eerste keuze altijd wijzigen.
  • Indien de partijen niet hebben vastgelegd welk recht op hun overeenkomst van toepassing is, wordt de overeenkomst beheerst door het recht van het land dat de nauwste banden heeft met de overeenkomst. Dat wordt geacht het land te zijn waar de partij die de "kenmerkende prestatie" moet verrichten haar gewone verblijfplaats heeft. Concreet betekent dit dat de koopovereenkomst over het algemeen beheerst wordt door het recht van het land waar de verkoper is gevestigd en het dienstencontract door het recht van het land waar de dienstverrichter is gevestigd. Dit zijn echter louter vermoedens en de rechter kan ervoor opteren het recht van een ander land toe te passen indien hij vaststelt dat dit recht nauwer verbonden is met de betrokken overeenkomst.
  • Net als de verordening "Brussel I" bevat het Verdrag van Rome van 1980 speciale regels ter bescherming van 'zwakkere' partijen, zoals consumenten en werknemers. Het enkele feit dat in de overeenkomst een bepaling over de toepasselijkheid van het recht van een bepaald land is opgenomen, berooft een consument of werknemer niet van de bescherming van de dwingende regels van het recht dat normaliter toepasselijk zou zijn. Indien de partijen geen andersluidende bepaling in hun overeenkomst hebben opgenomen, is de consumentenovereenkomst onderworpen aan het recht van het land van de gewone verblijfplaats van de consument, terwijl voor de arbeidsovereenkomst het recht geldt van het land waar de werknemer gewoonlijk zijn arbeid verricht of, bij gebreke daarvan, het recht van het land waar zich de vestiging bevindt die de werknemer in dienst heeft genomen.
  • De Europese Commissie heeft eind 2002 een groenboek gepresenteerd over de vraag of het Verdrag van Rome van 1980 moet worden omgezet in een communautair instrument in eigenlijke zin (verordening of richtlijn) en inhoudelijk gemoderniseerd moet worden. In dit verband heeft de Commissie ongeveer 80 reacties English ontvangen.
  • Op basis van de resultaten van de raadpleging heeft de Europese Commissie op 15 december 2005 haar goedkeuring gehecht aan een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst ('Rome I'), dat ten doel heeft de regels van het Verdrag van Rome te moderniseren en dit verdrag om te vormen tot een communautair juridisch instrument.

Niet‑contractuele verbintenissen

  • Aangezien de verordening Brussel I zowel verbintenissen uit overeenkomst als niet‑contractuele verbintenissen regelt, is er behoefte aan geharmoniseerde collisieregels voor deze beide gebieden. Daarom heeft de Europese Commissie op 22 juli 2003 haar goedkeuring gehecht aan een voorstel voor een verordening van het Europees parlement en van de Raad betreffende het recht dat van toepassing is op niet‑contractuele verbintenissen ('Rome II'). Dit instrument heeft ten doel te regelen welk recht van toepassing is op niet‑contractuele verbintenissen met een internationaal karakter, zoals lichamelijk letsel, aansprakelijkheid voor producten met gebreken of milieuaansprakelijkheid.
  • De aanneming van dit voorstel is voorafgegaan door een op 3 mei 2002 gestart breed openbaar debat over deze kwestie, inclusief een op 7 januari 2003 te Brussel georganiseerde hoorzitting en een schriftelijke raadpleging van de belanghebbenden op basis van een voorontwerp van een voorstel voor een verordening van de Raad English betreffende het recht dat van toepassing is op niet‑contractuele verbintenissen. De Commissie heeft ongeveer 80 reacties ontvangen, die zijn samengevat in een synthesedocument English.

Onderhoudsverplichtingen

Testamenten en erfopvolging

  • Op 1 maart 2005 heeft de Commissie een groenboek over erfopvolging en testamenten gepresenteerd, waarin onder meer de kwestie van collisieregels voor deze rechtstak wordt behandeld.
  • De reacties op dit groenboek zijn gepubliceerd op de website English van het Directoraat‑generaal Justitie en binnenlandse zaken.

Echtscheiding

  • De Commissie is van start gegaan met werkzaamheden op het gebied van het toepasselijke recht in echtscheidingszaken. Op 14 maart 2005 presenteerde de Commissie een groenboek over het toepasselijke recht en de rechterlijke bevoegdheid in echtscheidingszaken. Zij ontving ongeveer 65 reacties. Op 6 december 2005 werd een hoorzitting georganiseerd.
  • Op basis van de resultaten van deze raadpleging presenteerde de Commissie op 17 juli 2006 een voorstel voor een verordening van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003 wat de bevoegdheid betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk recht in huwelijkszaken PDF File (PDF File 181 KB). De algemene doelstelling van dit voorstel is in de Europese Unie een duidelijk en allesomvattend rechtskader in te voeren voor huwelijkszaken en de burgers geschikte oplossingen te bieden op het gebied van rechtszekerheid, voorspelbaarheid, flexibiliteit en toegang tot de rechter.
  • Het voorstel bevat geharmoniseerde collisieregels voor echtscheidingszaken en zaken van scheiding van tafel en bed om het voor echtgenoten mogelijk te maken gemakkelijk te voorspellen welk recht van toepassing zal zijn op hun procedure in huwelijkszaken. De voorgestelde regel is in de eerste plaats gebaseerd op de keuze van de echtgenoten. De keuze is beperkt tot rechtsstelsels waarmee het huwelijk een nauwe band heeft. Bij gebrek aan rechtskeuze wordt het toepasselijke recht bepaald op grond van een reeks aanknopingspunten die waarborgen dat de procedure in huwelijkszaken wordt beheerst door een rechtsstelsel waarmee het huwelijk een nauwe band heeft.
  • Het voorstel is er ook op gericht de toegang tot de rechter in procedures in huwelijkszaken te verbeteren. De mogelijkheid om de bevoegde rechter te kiezen in procedures inzake echtscheiding en scheiding van tafel en bed (“prorogatie”) zal de toegang tot de rechter verbeteren voor echtgenoten die een verschillende nationaliteit hebben. De prorogatieregel is van toepassing ongeacht of de echtgenoten in een lidstaat of in een derde staat verblijven. Het voorstel behandelt bovendien specifiek de behoefte om de toegang tot de rechter te waarborgen voor echtgenoten met een verschillende nationaliteit die in een derde staat verblijven.

Huwelijksvermogen

  • Op 17 juli 2006 presenteerde de Commissie een groenboek PDF File (PDF File 188 KB) over collisieregels op het gebied van huwelijksvermogensstelsels, met inbegrip van de kwestie van de rechterlijke bevoegdheid en van de wederzijdse erkenning. Met dit groenboek wordt de aanzet gegeven tot een brede raadpleging English over de juridische vragen die in een internationale context rijzen over huwelijksvermogensstelsels en over vermogensrechtelijke gevolgen van andere vormen van samenleven. In het document wordt een beeld gegeven van de verschillende aspecten van deze kwestie, waarvoor het vaststellen van communautaire regelgeving noodzakelijk lijkt.

Referentiedocumenten:

  • Groenboek PDF File (PDF File 188 KB) over collisieregels op het gebied van huwelijksvermogensstelsels met inbegrip van de kwestie van de rechterlijke bevoegdheid en van de wederzijdse erkenning (COM/2006/0400 definitief);
  • Voorstel voor een verordening PDF File (PDF File 181 KB) van de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 2201/2003 wat de bevoegdheid betreft en tot invoeging van regels inzake toepasselijk recht in huwelijkszaken (COM/2006/0399 definitief);
  • Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (Rome I) (COM/2005/0650 definitief);
  • Voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen, en de samenwerking op het gebied van onderhoudsverplichtingen (COM/2005/0649 definitief);
  • Groenboek over erfopvolging en testamenten (COM/2005/0065 definitief);
  • Voorstel voor een verordening van het Europees parlement en van de Raad betreffende het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen ("Rome II") (COM/2003/0427 definitief);
  • Voorontwerp van een voorstel voor een verordening English van de Raad inzake het recht dat van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen (Rome II);
  • Groenboek over de omzetting van het Verdrag van Rome van 1980 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst in een communautair instrument, alsmede over de modernisering ervan (COM/2002/0654 definitief);
  • Rechtsvergelijkende studie English betreffende jurisdictiegeschillen en wetsconflicten inzake erfopvolging en testamenten in de lidstaten van de Europese Unie, november 2002;
  • Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken ('Brussel I');
  • Verdrag van Rome van 1980 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst (geconsolideerde versie);
  • Verdrag van Brussel van 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (geconsolideerde versie).

« Toepasselijk recht - Algemene informatie | Gemeinscheftsrecht - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 13-07-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk