Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Εφαρμοστέο δίκαιο > Τσεχία

Τελευταία ενημέρωση: 07-01-2009
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Εφαρμοστέο δίκαιο - Τσεχία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. ΠΗΓΕΣ των ισχυόντων κανόνων I.
I.1. Εθνικοί κανόνες I.1.
I.2. Ισχύουσες πολυμερείς διεθνείς συμβάσεις I.2.
I.3. Κυριότερες ισχύουσες διμερείς συμβάσεις I.3.
II. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ II.
II.1. Υποχρέωση του δικαστηρίου να εφαρμόζει αυτεπάγγελτα το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο II.1.
II.2. Παραπομπή (Renvoi) II.2.
II.3. Μεταβολή του συνδετικού στοιχείου II.3.
II.4. Εξαιρέσεις από την κανονική εφαρμογή των κανόνων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου II.4.
II.5. Απόδειξη περί του περιεχομένου του αλλοδαπού δίκαιο II.5.
III. ΚΑΝΟΝΕΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ III.
III.1. Συμβάσεις και άλλες δικαιοπραξίες III.1.
III.2. Εξωσυμβατικές υποχρεώσεις (αδικοπραξίες και αδικήματα, αδικαιολόγητος πλουτισμός, διοίκηση αλλοτρίων κ.λπ.) III.2.
III.3. Προσωπική κατάσταση (ζητήματα σχετικά με το όνομα, την κατοικία, τη δικαιοπρακτική ικανότητα) III.3.
III.4. Σχέσεις γονέων και παιδιών, περιλαμβανομένης της υιοθεσίας III.4.
III.5. Γάμος, ανύπανδρα ζευγάρια, ελεύθερες ενώσεις, διαζύγιο, δικαστικός χωρισμός, υποχρέωση διατροφής III.5.
III.6. Περιουσιακές σχέσεις των συζύγων III.6.
III.7. Κληρονομική διαδοχή III.7.
III.8. Εμπράγματα δικαιώματα III.8.
III.9. Αφερεγγυότητα III.9.

 

I. ΠΗΓΕΣ των ισχυόντων κανόνων

I.1. Εθνικοί κανόνες

Οι κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου στην Τσεχική Δημοκρατία διατυπώνονται αποκλειστικά στο γραπτό δίκαιο και στις διεθνείς συμβάσεις που είναι δεσμευτικές για την Τσεχική Δημοκρατία και αποτελούν μέρος της τσεχικής νομοθεσίας.

Δεν πηγάζουν από τη νομολογία βάσει της τσεχικής νομοθεσίας.

I.2. Ισχύουσες πολυμερείς διεθνείς συμβάσεις

Πλήρης κατάλογος με τις ισχύουσες πολυμερείς διεθνείς συμβάσεις, τους κανόνες ενοποίησης των κανόνων ουσιαστικού δικαίου και τους άμεσα εφαρμοστέους κανόνες στο πεδίο του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Δεν περιλαμβάνονται συμβάσεις στον τομέα του διεθνούς δικονομικού δικαίου:

  1. Σύμβαση "δια την ενοποίησιν διατάξεων σχετικών προς τας διεθνείς εναερίους μεταφοράς", Βαρσοβία, 12 Οκτωβρίου 1929.
  2. Σύμβαση για το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα, Χάγη, 4 Μαΐου 1971
  3. Σύμβαση για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων στις Διεθνείς Αεροπορικές Μεταφορές, Μόντρεαλ, 28 Μαΐου 1999
  4. Πρωτόκολλο για την τροποποίηση της Σύμβασης "δια την ενοποίησιν διατάξεων σχετικών προς τας διεθνείς εναερίους μεταφοράς" που υπογράφηκε στη Βαρσοβία, στις 12 Οκτωβρίου 1929, Χάγη, 28 Σεπτεμβρίου 1955.
  5. Σύμβαση για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων (CMR), Γενεύη, 19 Μαΐου 1956
  6. Σύμβαση της Βιέννης σχετικά με την αστική ευθύνη ως προς τις πυρηνικές ζημίες, Βιέννη, 21 Μαΐου 1963
  7. Κοινό πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή της σύμβασης της Βιέννης και της σύμβασης των Παρισίων, Βιέννη, 21 Σεπτεμβρίου 1988.
  8. Σύμβαση για την περίοδο παραγραφής στις διεθνείς πωλήσεις αγαθών, Νέα Υόρκη, 14 Ιουνίου 1974, όπως τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο της 11ης Απριλίου 1980, Νέα Υόρκη, 14 Ιουνίου 1974.
  9. Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τις συμβάσεις διεθνούς πωλήσεως εμπορευμάτων και το πρόσθετο πρωτόκολλο της, Βιέννη, 11 Απριλίου 1980.
  10. Συμφωνία της Λισσαβώνας της 31ης Οκτωβρίου 1958 σχετικά με την προστασία των ονομασιών προέλευσης και τη διεθνή τους καταχώρηση, που αναθεωρήθηκε στη Στοκχόλμη στις 14 Ιουλίου 1967, Λισαβόνα, 31 Οκτωβρίου 1958.
  11. Διακανονισμός της Μαδρίτης της 14ης Απριλίου 1891 σχετικά με τη διεθνή καταχώρηση σημάτων, που αναθεωρήθηκε στις Βρυξέλλες στις 14 Δεκεμβρίου 1900, στην Ουάσιγκτον στις 2 Ιουνίου 1911, στη Χάγη στις 6 Νοεμβρίου 1925, στο Λονδίνο στις 2 Ιουνίου 1934, στη Νίκαια στις 15 Ιουνίου 1957 και στη Στοκχόλμη στις 14 Ιουλίου 1967, καθώς και το πρωτόκολλό του, Στοκχόλμη, 14 Ιουλίου 1967.
  12. Σύμβαση για τη διεθνή διαχείριση της περιουσίας αποβιώσαντος, Χάγη, 2 Οκτωβρίου 1973
  13. Σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία όσον αφορά την ευθύνη των γονέων και τα μέτρα προστασίας των τέκνων, Χάγη, 19 Οκτωβρίου 1996
  14. Σύμβασις της Βέρνης δια την προστασίαν των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων της 9ης Σεπτεμβρίου 1886, συμπληρωθείσα εν Παρισίοις την 4ην Μαΐου 1896, αναθεωρηθείσα εν Βερολίνω την 13ην Νοεμβρίου 1908, συμπληρωθείσα εν Βέρνη την 20ην Μαρτίου 1914 και αναθεωρηθείσα εν Ρώμη την 2αν Ιουνίου 1928, εν Βρυξέλλαις την 20ην Ιουνίου 1948, εν Στοκχόλμη την 14ην Ιουλίου 1967 και εν Παρισίοις την 24ην Ιουλίου 1971.
  15. Σύμβαση για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές, Βέρνη, 9 Μαΐου 1980.
  16. Σύμβαση "Συμπληρωματική της Συμβάσεως της Βαρσοβίας διά την ενοποίησιν κανόνων τινών σχετικών προς την πραγματοποιουμένην υπό προσώπου διαφόρου του συμβατικού μεταφορέως διεθνή αεροπορικήν μεταφοράν", Guadalajara, 18 Σεπτεμβρίου 1961.
  17. Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη θαλάσσια μεταφορά εμπορευμάτων, Αμβούργο, 31 Μαρτίου 1978.
  18. Σύμβαση των Παρισίων "περί προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας" που συνήφθη στο Παρίσι στις 20 Μαρτίου 1883, αναθεωρήθηκε στις Βρυξέλλες στις 14 Δεκεμβρίου 1900, στην Ουάσιγκτον στις 2 Ιουνίου 1911, στη Χάγη στις 6 Noεμβρίου 1925, στο Λονδίνο στις 2 Ιουνίου 1934, στη Λισαβόνα στις 31 Οκτωβρίου 1958 και στη Στοκχόλμη στις 14 Ιουλίου 1967, Παρίσι 20 Μαρτίου 1883.
  19. Συμφωνία περί καταστολής των εσφαλμένων ή απατηλών ενδείξεων προελεύσεως, που συνήφθη στη Μαδρίτης στις 14 Απριλίου 1891, αναθεωρήθηκε στην Ουάσιγκτον στις, 2 Ιουνίου 1911, στη Χάγη στις 6 Noεμβρίου 1925, στο Λονδίνο στις 2 Ιουνίου 1934, και στη Λισαβόνα στις 31 Oκτωβρίου 1958, και πρόσθετη πράξη, Στοκχόλμη 14 Ιουλίου 1967
  20. Παγκόσμια Σύμβαση "περί πνευματικής ιδιοκτησίας και πρωτόκολλα 2 και 3 ( που αναθεωρήθηκε στο Παρίσι στις 24 Ιουλίου 1971 και πρόσθετο πρωτόκολλο 2), Γενεύη, 6 Σεπτεμβρίου 1952.
  21. Διεθνής Σύμβαση περί της προστασίας των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών, των παραγωγών φωνογραφημάτων και των οργανισμών ραδιοτηλεόρασης, Ρώμη, 26 Οκτωβρίου 1961.
  22. Σύμβαση για τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (European Patent Convention), όπως τροποποιήθηκε με την πράξη για την αναθεώρηση του άρθρου 63 της σύμβασης τις 17ης Δεκεμβρίου 1991 και με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, της 21ης Δεκεμβρίου 1978, της 13ης Δεκεμβρίου 1994, της 20ής Οκτωβρίου 1995, 5ης Δεκεμβρίου 1996 και της 10ης Δεκεμβρίου 1998, Μόναχο, 5 Οκτωβρίου 1973.
I.3. Κυριότερες ισχύουσες διμερείς συμβάσεις

Οι διμερείς συμβάσεις που εφαρμόζονται συχνότερα από τα δικαστήρια είναι οι ακόλουθες:

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

  1. Σύμβαση μεταξύ της Τσεχοσλοβακικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Ουγγαρίας για την αμοιβαία νομική συνδρομή και τη ρύθμιση των έννομων σχέσεων σε αστικές, οικογενειακές και ποινικές υποθέσεις, Μπρατισλάβα, 28 Μαρτίου 1989.
  2. Συνθήκη μεταξύ της Τσεχοσλοβακικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας για την αμοιβαία νομική συνδρομή και τη ρύθμιση των έννομων σχέσεων σε αστικές, οικογενειακές, εργατικές και ποινικές υποθέσεις, Βαρσοβία, 21 Δεκεμβρίου 1987.
  3. Συνθήκη μεταξύ της Τσεχοσλοβακικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών για την αμοιβαία νομική συνδρομή και τις έννομες σχέσεις σε αστικές, οικογενειακές και ποινικές υποθέσεις, Μόσχα, 12 Αυγούστου 1982.
  4. Συνθήκη μεταξύ της Τσεχοσλοβακικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας και της Δημοκρατίας της Αυστρίας για τις έννομες σχέσεις σε αστικές υποθέσεις, για τις πράξεις και τη νομική πληροφόρηση, με τελικό πρωτόκολλο, Πράγα, 10 Νοεμβρίου 1961.
  5. Συνθήκη μεταξύ της Σλοβακικής Δημοκρατίας και της Τσεχικής Δημοκρατίας σχετικά με την αμοιβαία νομική συνδρομή που παρέχουν οι δικαστικές αρχές και τη ρύθμιση ορισμένων έννομων σχέσεων σε αστικές και ποινικές υποθέσεις, με τελικό πρωτόκολλο, Πράγα, 29 Οκτωβρίου 1992.

II. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ

II.1. Υποχρέωση του δικαστηρίου να εφαρμόζει αυτεπάγγελτα το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο

Στην τσεχική νομοθεσία, υπάρχουν «ενδοτικοί κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου», τους οποίους οι συμβαλλόμενοι μπορούν να συμφωνήσουν να μην εφαρμόσουν και να ορίσουν τα δικά τους συνδετικά στοιχεία με μεταξύ τους συμφωνία, και οι «υποχρεωτικοί κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου», που εφαρμόζονται ανεξάρτητα από τη βούληση των συμβαλλομένων. Η επιλογή της εφαρμοστέας νομοθεσίας από τα μέρη δεν υπόκειται σε περιορισμούς, δηλαδή μπορούν να επιλέγουν οποιαδήποτε ισχύουσα νομοθεσία ως εφαρμοστέο δίκαιο για την υπαγωγή σ’ αυτή των έννομων σχέσεών τους. Αυτοί οι ενδοτικοί κανόνες εφαρμόζονται κατά κύριο λόγο στις συμβατικές σχέσεις του εμπορικού, αστικού και εργατικού δικαίου. Η ύπαρξη υποχρεωτικών κανόνων εξασφαλίζει στους συμβαλλόμενους μεγαλύτερο βαθμό ασφάλειας δικαίου σε σχέσεις όπου υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για σαφή ρύθμισή τους, π.χ. στον τομέα των εμπραγμάτων δικαιωμάτων, του κληρονομικού και οικογενειακού δικαίου, και στις περιπτώσεις σύγκρουσης κανόνων δικαίου σχετικά με την δικαιοπρακτική ικανότητα.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Οι κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της τσεχικής νομοθεσίας εφαρμόζονται επομένως από το δικαστήριο στις περιπτώσεις ενδοτικών κανόνων, εάν οι συμβαλλόμενοι επιλέξουν νομίμως την τσεχική νομοθεσία ως εφαρμοστέα· εάν δεν επιλεγεί εφαρμοστέο δίκαιο ή ισχύουν υποχρεωτικοί κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, πρέπει να εφαρμόζεται αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο η τσεχική νομοθεσία σε όλες τις περιπτώσεις.

II.2. Παραπομπή (Renvoi)

Όσον αφορά τη γενική εφαρμογή της παραπομπής, ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου προβλέπει ότι η παραπομπή μπορεί να γίνει δεκτή, εάν είναι σύμφωνη με την εύλογη και δίκαιη ρύθμιση της επίδικης σχέσης.

Κατά κανόνα, η παραπομπή γίνεται δεκτή κυρίως σε υποθέσεις που αφορούν την προσωπική κατάσταση και το οικογενειακό και κληρονομικό δίκαιο, αλλά χρησιμοποιείται σπανίως στις συμβατικές σχέσεις.

Η αποδοχή της παραπομπής κατά την έννοια του νόμου περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου σημαίνει ότι μπορούν να εφαρμοστούν μόνο οι κανόνες ουσιαστικού δικαίου της νομοθεσίας στην οποία γίνεται η παραπομπή. Αυτό επομένως αποκλείει την αναπαραπομπή με βάση τους κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της εν λόγω νομοθεσίας.

II.3. Μεταβολή του συνδετικού στοιχείου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου ορίζει γενικά ως συνδετικό στοιχείο τον τόπο ή τη θέση του πράγματος κατά τον χρόνο κατά τον οποίο συνέτρεξαν οι συνθήκες γέννησης ή απόσβεσης του δικαιώματος επί του πράγματος (lex rei sitae). Αν ένα αντικείμενο βρίσκεται υπό μεταφορά, το εφαρμοστέο δίκαιο είναι το δίκιο του τόπου από τον οποίο προέρχεται το αντικείμενο (lex loci expeditionis). Εάν το αντικείμενο μεταφέρεται κατά στάδια με διάφορα μέσα μεταφοράς, θεωρείται αποφασιστικός ο πρώτος τόπους όπου άρχισε η όλη διαδικασία μεταφοράς.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ο υπολογισμός των προθεσμιών διέπεται από το δίκαιο του τόπου όπου βρίσκεται το αντικείμενο κατά την έναρξη της προθεσμίας.

Η ρύθμιση των συγκρούσεων μεταξύ προσώπων που έχουν στοιχεία μετακίνησης παρουσιάζεται παρακάτω στα κεφάλαια 3.5, 3.6 και 3.7.

Αν οι συμβαλλόμενοι δεν επιλέξουν εφαρμοστέο δίκαιο για τις μεταξύ τους σχέσεις, ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου ορίζει ότι οι έννομες σχέσεις των μερών διέπονται από τη νομοθεσία της οποίας η εφαρμογή είναι σύμφωνη με την εύλογη ρύθμιση της σχέσης. Κατά κανόνα αυτή είναι:

  • για τις συμβάσεις μεταφοράς, η νομοθεσία του τόπου όπου έχει την επίσημη έδρα ή διαμονή του ο μεταφορέας ή ο πράκτορας διαμετακόμισης κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης·
  • για τις συμβάσεις ασφάλισης, η νομοθεσία που ισχύει στον τόπο της επίσημης έδρας ή διαμονής του ασφαλιστή κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης·
  • για τις συμβάσεις εντολής οι άλλες ανάλογες συμβάσεις, το δίκαιο του τόπου όπου έχει την επίσημη έδρα ή διαμονή του ο εντολέας κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης.
II.4. Εξαιρέσεις από την κανονική εφαρμογή των κανόνων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου
α. Εξαίρεση δημοσίας τάξεως

Οι διατάξεις αλλοδαπής νομοθεσίας δεν εφαρμόζονται στην Τσεχική Δημοκρατία, εάν οι συνέπειες της εν λόγω εφαρμογής θα αντέβαιναν στις αρχές της κοινωνικής και δημοσίας τάξεως της Τσεχικής Δημοκρατίας και της νομοθεσίας της, οι οποίες πρέπει να τηρούνται απόλυτα. Πρόκειται για εξαιρετικό μέτρο που μπορεί να εφαρμόζεται μόνος σε ακραίες και ειδικές περιπτώσεις.

Οι θεμελιώδεις αρχές της κοινωνικής και δημόσιας τάξεως στην Τσεχική Δημοκρατία είναι εκείνες των οποίων η τήρηση αποσκοπεί στην ικανοποίηση των βασικών συμφερόντων του κράτους και της κοινωνίας και οι αρχές του κράτους δικαίου. Ωστόσο, η εξαίρεση δημοσίας τάξεως επ' ουδενί δεν εφαρμόζεται σε όλους τους κανόνες αναγκαστικού δικαίου της τσεχικής εθνικής νομοθεσίας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Οι νομοθετικές διατάξεις των οποίων το περιεχόμενο μπορεί να οδηγήσει σε εφαρμογή της εξαίρεσης δημοσίας τάξεως σε εθνικό επίπεδο είναι, ιδίως, το Σύνταγμα της Τσεχικής Δημοκρατίας (Συνταγματική Πράξη αριθ. 1/1993), καθώς και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και Ελευθεριών (που εκδόθηκε με τον αριθμό 2/1993).

β. Κανόνες αναγκαστικού δικαίου

Πρόκειται για κανόνες της εθνικής νομοθεσίας από τους οποίους δεν μπορεί να υπάρξει παρέκκλιση με σύμβαση ή άλλα μέσα και τους οποίους δεν μπορεί να αντικαταστήσει ή επί των οποίων δεν μπορεί να υπερισχύσει αλλοδαπή διάταξη εντός των ορίων του αντικειμένου που ρυθμίζουν.

Στην τσεχική νομοθεσία δεν προσδιορίζονται οι κανόνες αναγκαστικού δικαίου, παρ' όλο που σχετικά παραδείγματα είναι, στη διοικητική και δημοσιονομική νομοθεσία, ο νόμoς αριθ. 143/2001 για την προστασία του ανταγωνισμού, ο νόμος αριθ. 219/1995 περί προστασίας τους συναλλάγματος, ο νόμος αριθ. 634/1992 για την προστασία των καταναλωτών, στον τομέα του ποινικού δικαίου, ο νόμος αριθ. 140/1961 (ποινικός κώδικας), στον τομέα του εργατικού δικαίου, κανόνες υποχρεωτικής εφαρμογής, όπως οι διατάξεις για τον αριθμό των επιτρεπόμενων ωρών εβδομαδιαίας εργασίας, την απαγόρευση ορισμένων εργασιών για τις γυναίκες, καθώς και για τις υπερωρίες και τη νυκτερινή εργασία των νέων, που περιέχονται στον νόμο αριθ. 65/1995 (εργατικός κώδικας).

II.5. Απόδειξη περί του περιεχομένου του αλλοδαπού δίκαιο

Σύμφωνα με την τσεχική νομοθεσία, η αρχή που καθορίζει το εφαρμοστέο αλλοδαπό δίκαιο, συνήθως το δικαστήριο, είναι υποχρεωμένη να διαπιστώνει το περιεχόμενό του. Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου προβλέπει ότι το δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει όλα τα απαιτούμενα μέτρα για την απόδειξη του περιεχομένου του αλλοδαπού δικαίου. Προβλέπει επίσης ότι εάν ένα δικαστήριο δεν είναι εξοικειωμένο με το περιεχόμενο της αλλοδαπής νομοθεσίας, μπορεί να ζητήσει σχετικές πληροφορίες από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Το Υπουργείο παρέχει επίσης στα δικαστήρια διευκρινίσεις σε περιπτώσεις όπου προκύπτουν αμφιβολίες κατά την εξέταση των σχέσεων ιδιωτικού δικαίου με στοιχείο αλλοδαπότητας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

III. ΚΑΝΟΝΕΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ

III.1. Συμβάσεις και άλλες δικαιοπραξίες
α. Πηγές δικαίου

Όπως σε όλες τις κατηγορίες έννομων σχέσεων, βασική πηγή της τσεχικής νομοθεσίας είναι ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου.

Πηγή δικαίου για τις έννομες σχέσεις που απορρέουν από συναλλαγματικές και επιταγές είναι ο νόμος περί συναλλαγματικών και επιταγών αριθ. 191/1950, όπως τροποποιήθηκε.

β. Πεδίο εφαρμογής

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου περιέχει διατάξεις για τις περιουσιακές σχέσεις των συμβαλλομένων, περιλαμβανομένης της παραπομπής (βλ. παραπάνω 2.2), που καλύπτουν τη σύναψη, την τροποποίηση και εξασφάλιση συμβατικών υποχρεώσεων και τις συνέπειες της παράβασής τους, την παραγραφή και τον συμψηφισμό των συμβατικών απαιτήσεων. Ρυθμίζει επίσης σχέσεις εργατικού δικαίου, ιδίως όσον αφορά τη σύναψη και τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας.

Ο νόμος περί συναλλαγματικών και επιταγών περιέχει ειδικές διατάξεις για την έκδοση συναλλαγματικών και επιταγών.

γ. Συνδετικά στοιχεία

Συνδετικό στοιχείο είναι, ιδίως, η ταυτόσημη έκφραση της βούλησης των μερών σχετικά με τη νομοθεσία που θα διέπει την έννομη σχέση τους, δηλ. η συμβατική επιλογή νομοθεσίας (lex electa, lex voluntatis).

Αν οι συμβαλλόμενοι δεν επιλέξουν νομοθεσία, εφαρμόζεται το δίκαιο του οποίου η εφαρμογή είναι σύμφωνη με την εύλογη ρύθμιση της σχέσης, στις συγκεκριμένες μορφές συμβάσεων:

  1. για τις συμβάσεις πώλησης ή έργου, η νομοθεσία του τόπου όπου έχει την επίσημη έδρα ή διαμονή του ο πωλητής ή ο εκτελεστής του έργου κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης·
  2. για τις συμβάσεις μεταβίβασης της κυριότητας, η νομοθεσία του τόπου όπου βρίσκεται το πράγμα (lex rei sitae);
  3. για τις συμβάσεις μεταφοράς, η νομοθεσία του τόπου όπου έχει την επίσημη έδρα η διαμονή του ο μεταφορέας ή ο πράκτορας διαμετακόμισης κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης·
  4. για τις συμβάσεις ασφάλισης, κατά κανόνα η ισχύουσα νομοθεσία στον τόπο όπου έχει την επίσημη έδρα ή διαμονή του ο ασφαλιστής κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης·
  5. για τις συμβάσεις εμπορικής αντιπροσωπείας και μεσιτείας, η νομοθεσία του τόπου όπου έχει την επίσημη έδρα ή διαμονή του κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης, το πρόσωπο για λογαριασμό του οποίου ενεργεί ο διαμεσολαβητής·
  6. για πολυμερείς συμβάσεις ανταλλαγής, η νομοθεσία της οποίας η εφαρμογή ανταποκρίνεται καλύτερα στη ρύθμιση αυτών των σχέσεων, στο σύνολό τους.

Κατά κανόνα, οι άλλες συμβάσεις διέπονται από τη νομοθεσία του κράτους στο οποίο έχουν και οι δύο συμβαλλόμενοι την επίσημη έδρα ή διαμονή τους. Αν δεν έχουν την έδρα ή διαμονή τους στο ίδιο κράτος, και η σύμβαση συνάπτεται παρουσία των μερών, εφαρμοστέα νομοθεσία είναι εκείνη του τόπου όπου συνάπτεται η σύμβαση (lex loci conclusionis contractus).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Αν η σύμβαση συνάπτεται εξ αποστάσεως μεταξύ συμβαλλομένων που δεν είναι παρόντες, εφαρμοστέα νομοθεσία είναι εκείνη της επίσημης έδρας ή διαμονής του αποδέκτη της πρότασης για σύναψη σύμβασης.

Στην εργατική νομοθεσία, το στοιχείο που καθορίζει την εφαρμοστέα νομοθεσία στις σχέσεις συμβάσεων απασχόλησης είναι κατά κανόνα ο τόπος όπου παρέχεται η εργασία (lex loci laboris), παρόλο που τα μέρη μπορεί να συμφωνήσουν διαφορετικά.

Ο νόμος περί συναλλαγματικών και επιταγών προβλέπει ότι, κατά βάση, εφαρμοστέο δίκαιο είναι το δίκαιο του κράτους στο οποίο εκδίδεται η συναλλαγματική ή του κράτους στο οποίο είναι πληρωτέα η επιταγή.

III.2. Εξωσυμβατικές υποχρεώσεις (αδικοπραξίες και αδικήματα, αδικαιολόγητος πλουτισμός, διοίκηση αλλοτρίων κ.λπ.)
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού δικαίου και οι διεθνείς συνθήκες που είναι δεσμευτικές για την Τσεχική Δημοκρατία, ιδίως η σύμβαση για το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα.

β. Πεδίο εφαρμογής

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου περιέχει σύντομες μόνο διατάξεις σχετικά με την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν με άλλο τρόπο εκτός από παράβαση συμβατικών υποχρεώσεων και άλλων δικαιοπραξιών. Ο νόμος αυτός περιέχει επίσης κανόνες σχετικά με τη διοίκηση αλλοτρίων, τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, την εκπλήρωση σύμβασης εκ μέρους τρίτου, τη χρήση πράγματος προς όφελος τρίτου και τη θυσία πράγματος ή την υποβολή σε δαπάνες λόγω κοινής έκτακτης ανάγκης.

γ. Συνδετικά στοιχεία

 Για αξιώσεις αποκατάστασης ζημιών που προέκυψαν με άλλο τρόπο εκτός από παράβαση υποχρέωσης, εφαρμοστέο δίκαιο είναι το δίκαιο του τόπου όπου επήλθε η ζημία (lex loci damni infecti) ή του τόπου όπου συνέτρεξαν οι περιστάσεις που θεμελίωσαν την αξίωση για αποζημίωση (lex loci delicti commissi). Για αξιώσεις αποζημίωσης στο πλαίσιο οικογενειακών σχέσεων, εφαρμοστέο δίκαιο είναι εκείνο από το οποίο διέπεται η συγκεκριμένη έννομη σχέση. (lex causae).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Για την έννομη σχέση της διοίκησης αλλοτρίων, ισχύει κατά κανόνα το συνδετικό στοιχείο του τόπου όπου ενήργησε ο άνευ εντολής διοικητής. Στις περιπτώσεις αδικαιολόγητου πλουτισμού, εφαρμοστέο δίκαιο είναι κατά κανόνα το δίκαιο που διέπει τις έννομες προϋποθέσεις από τις οποίες προκύπτει ο πλουτισμός. Εάν κάποιος προβεί σε παροχή για λογαριασμό άλλου, γενικός κανόνας είναι ότι οι αξιώσεις που απορρέουν από την εν λόγω συμπεριφορά διέπονται από το δίκαιο που διέπει τις υποχρεώσεις του προσώπου για λογαριασμό του οποίου έγινε η παροχή (η lex causae της υποχρέωσης που εκπληρώθηκε για λογαριασμό άλλου). Επίσης, σε περιπτώσεις χρήσης πράγματος προς όφελος άλλου προσώπου χωρίς πρόθεση επέμβασης στις υποθέσεις του (δηλαδή όχι στις περιπτώσεις διοίκησης αλλοτρίων), αναλόγως εφαρμόζεται το δίκαιο του τόπου όπου έλαβε χώρα η εν λόγω χρήση (lex loci damni infecti), και στις περιπτώσεις θυσίας πράγματος ή υποβολής σε δαπάνες λόγω κοινής έκτακτης ανάγκης, συνδετικό στοιχείο είναι ο τόπος όπου έγινε η εν λόγω ενέργεια.

III.3. Προσωπική κατάσταση (ζητήματα σχετικά με το όνομα, την κατοικία, τη δικαιοπρακτική ικανότητα)
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου, ο νόμος περί συναλλαγματικών και επιταγών αριθ. 191/1950, και ο νόμος αριθ. 513/1991 (εμπορικός κώδικας), όπως τροποποιήθηκε.

β. Πεδίο εφαρμογής

Οι προϋποθέσεις της ικανότητας δικαίου, της δικαιοπρακτικής ικανότητας και της ικανότητας να είναι κάποιος διάδικος ρυθμίζονται από τον νόμο περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου. Ο νόμος αυτός ρυθμίζει επίσης την προσωπική κατάσταση των αλλοδαπών και την απώλεια της ικανότητας δικαίου, όταν ένα πρόσωπο θεωρείται νεκρό.

Το άρθρο 22 του Εμπορικού Κώδικα διέπει την ικανότητα των αλλοδαπών νομικών προσώπων.

Ο νόμος περί συναλλαγματικής και επιταγών περιέχει τις αρχές για την αξιολόγηση της ικανότητας ενός προσώπου να αναλάβει υποχρεώσεις από συναλλαγματική ή επιταγή.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η τσεχική νομοθεσία δεν αναγνωρίζει τον όρο «κατοικία» και το σχετικό νομικό καθεστώς. Το συνδετικό στοιχείο που αφορά την κατοικία δεν είναι επομένως κρίσιμο για την τσεχική νομοθεσία και δεν είναι το ίδιο με τον τσέχικο όρο trvalé bydliště [μόνιμος τόπος διαμονής ].

γ. Συνδετικά στοιχεία

Το συνδετικό στοιχείο για την ικανότητα δικαίου και την δικαιοπρακτική ικανότητα είναι η ιθαγένεια του προσώπου (lex patriae)· για τον αλλοδαπό που συνάπτει δικαιοπραξία στο έδαφος της Τσεχικής Δημοκρατίας, αρκεί να έχει τη σχετική ικανότητα βάσει της τσεχικής νομοθεσίας (lex loci conclusionis contractus).

Η εφαρμοστέα νομοθεσία για τον προσδιορισμό της ικανότητας αλλοδαπού νομικού προσώπου είναι η νομοθεσία του κράτους βάσει της οποίας έχει συσταθεί το νομικό πρόσωπο (lex loci incorporationis).

Εκτός από τις ειδικές εξαιρέσεις που θεσπίζει η νομοθεσία, οι αλλοδαποί έχουν, στις προσωπικές και περιουσιακές τους σχέσεις, τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις με τους τσέχους πολίτες· το ίδιο ισχύει και για τα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα.

Κατά τη θεωρία του τσεχικού δικαίου, το προσωπικό δικαίωμα σε όνομα μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί στοιχείο της προσωπικής κατάστασης· η εφαρμοστέα νομοθεσία, επομένως, είναι η νομοθεσία που διέπει την ικανότητα δικαίου και τη δικαιοπρακτική ικανότητα (η lex causae της προσωπικής κατάστασης).

Η ικανότητα ανάληψης υποχρεώσεων από συναλλαγματική ή επιταγή σύμφωνα με το άρθρο Ι, μέρος 91 και το άρθρο ΙΙ, μέρος 69, διέπεται κατά κανόνα από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου την ιθαγένεια έχει το πρόσωπο (την lex patriae του προσώπου που αναλαμβάνει υποχρεώσεις από συναλλαγματική ή επιταγή).

δ. Κανόνες αναγκαστικού δικαίου, εξαίρεση δημόσιας τάξεως

Η γενική νομική βάση για την εφαρμογή της εξαίρεσης για λόγους δημοσίας τάξεως είναι το άρθρο 10 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και Ελευθεριών, το οποίο ορίζει ότι κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της προσωπικής του τιμής, της καλής φήμης και του ονόματος του. Εγγυάται επίσης το δικαίωμα όλων για προστασία έναντι της παράνομης συλλογής, δημοσίευσης ή άλλης κατάχρησης των προσωπικών του δεδομένων.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

III.4. Σχέσεις γονέων και παιδιών, περιλαμβανομένης της υιοθεσίας
α. Πηγές του δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου, η σύμβαση για τα αστικά θέματα της διεθνούς απαγωγής παιδιών, η σύμβαση για την προστασία των παιδιών και τη συνεργασία στον τομέα της διεθνούς υιοθεσίας και η σύμβαση για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία όσον αφορά την ευθύνη των γονέων και τα μέτρα προστασίας των τέκνων.

β. Πεδίο εφαρμογής

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου περιέχει διατάξεις για τις σχέσεις των γονέων και τέκνων, σχετικά με τον προσδιορισμό ή την άρνηση της πατρότητας και τις έννομες σχέσεις κατά την ανατροφή των παιδιών και άλλες υποχρεώσεις γονέων και παιδιών, περιλαμβανομένης της υποχρέωσης διατροφής (βλ. παρακάτω 3.5), και ρυθμίζει τα σχετικά με την υιοθεσία, ιδίως τις περιπτώσεις διαφορετικής ιθαγένειας συζύγων και υιοθετούμενου παιδιού ή τις διαφορετικές ιθαγένειες των ίδιων των συζύγων. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται επίσης στις έννομες σχέσεις που προκύπτουν από την κηδεμονία παιδιών ή προσώπων χωρίς δικαιοπρακτική ικανότητα.

γ. Συνδετικά στοιχεία

Για τις σχέσεις γονέων και τέκνων, συνδετικό στοιχείο για τον προσδιορισμό ή την άρνηση της πατρότητας είναι κατά κανόνα η ιθαγένεια του παιδιού κατά τη γέννηση (η lex patriae του παιδιού). Οι σχέσεις γονέων και τέκνων, ιδίως η ανατροφή και η υποχρέωση διατροφής, διέπονται από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου την ιθαγένεια έχει το παιδί (την lex patriae του παιδιού). Σε περίπτωση υιοθεσίας, συνδετικό στοιχείο είναι η ιθαγένεια του κράτους του οποίου είναι υπήκοος ο υιοθετών (η lex patriae του υιοθετούντος). Η συγκατάθεση του παιδιού στην υιοθεσία εκτιμάται σύμφωνα με την νομοθεσία του κράτους του οποίου είναι υπήκοος το υιοθετούμενο παιδί (η lex patriae του παιδιού).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Για τις προϋποθέσεις έναρξης και παύσης της κηδεμονίας ανηλίκων ή προσώπων χωρίς δικαιοπρακτική ικανότητα, εφαρμοστέα νομοθεσία είναι η νομοθεσία του κράτους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο ανήλικος (η lex patriae του ανήλικου). Η υποχρέωση αποδοχής και άσκησης της κηδεμονίας διέπεται από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου είναι υπήκοος ο κηδεμόνας (η lex patriae του κηδεμόνα). Στις έννομες σχέσεις μεταξύ του κηδεμόνα και του ανηλίκου εφαρμοστέο δίκαιο είναι το δίκαιο του δικάζοντος δικαστηρίου ή η νομοθεσία περί κηδεμονίας (lex fori).

δ. Κανόνες αναγκαστικού δικαίου

Οι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου στον τομέα αυτό περιλαμβάνουν τις σχετικές διατάξεις του ποινικού κώδικα (ποινικά αδικήματα κατά της οικογένειας και των νέων). Αφορούν ιδίως την εγκατάλειψη παιδιού, τη μη τήρηση της υποχρέωσης διατροφής, την κακοποίηση προσώπου του οποίου έχει ανατεθεί η φροντίδα, κ.λπ..

III.5. Γάμος, ανύπανδρα ζευγάρια, ελεύθερες ενώσεις, διαζύγιο, δικαστικός χωρισμός, υποχρέωση διατροφής
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου.

β. Πεδίο εφαρμογής

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου ρυθμίζει ζητήματα σχετικά με την ικανότητα και τις προϋποθέσεις σύναψης γάμου, τις προϋποθέσεις εγκυρότητας του γάμου, τη λύση του γάμου με διαζύγιο, την ακύρωση του γάμου, τα αμοιβαία δικαιώματα των ανύπανδρων γονέων. Ρυθμίζονται επίσης οι υποχρεώσεις διατροφής γονέων και παιδιών.

Η τσεχική νομοθεσία δεν περιέχει διατάξεις για τις ελεύθερες ενώσεις ή τον δικαστικό χωρισμό.

γ. Σχετικά συνδετικά στοιχεία

Η ικανότητα σύναψης γάμου, και ιδίως οι προϋποθέσεις της εγκυρότητας του τελευταίου, διέπονται από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου την ιθαγένεια έχει ο ενδιαφερόμενος (η lex patriae του μελλόνυμφου), ο τύπος του γάμου διέπεται από τη νομοθεσία του τόπου σύναψής του (lex loci conclusionis contractus).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Το διαζύγιο διέπεται κατά κανόνα από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου είναι υπήκοοι οι σύζυγοι κατά τον χρόνο έναρξης της σχετικής διαδικασίας (η lex patriae των συζύγων).

Τα δικαιώματα της μητέρας που δεν είναι παντρεμένη με τον πατέρα του παιδιού διέπονται από τη νομοθεσία του κράτους της οποίας την ιθαγένεια έχει η μητέρα κατά τον χρόνο γέννησης του παιδιού (η lex patriae  της μητέρας κατά τη γέννηση του παιδιού).

Για τις υποχρεώσεις διατροφής των γονέων απέναντι στα παιδιά τους, εφαρμοστέα νομοθεσία, με ορισμένες εξαιρέσεις (βλ. παραπάνω 3.4), είναι η νομοθεσία του κράτους του οποίο την ιθαγένεια έχει το παιδί (η lex patriae του παιδιού)· οι αξιώσεις διατροφής των γονέων απέναντι στα παιδιά τους διέπονται από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου είναι υπήκοος ο γονέας που προβάλλει τη σχετική αξίωση (lex patriae).

δ. Κανόνες αναγκαστικού δικαίου, εξαίρεση δημόσιας τάξεως

Ο ποινικός κώδικας περιέχει σχετικές διατάξεις αναγκαστικού δικαίου, π.χ. απαγορεύεται η διγαμία.

III.6. Περιουσιακές σχέσεις των συζύγων
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου

β. Πεδίο εφαρμογής

Ο νόμος αυτός ρυθμίζει της περιουσιακές σχέσεις των συζύγων, περιλαμβανομένων τυχόν συμβατικών ρυθμίσεων.

γ. Σχετικά συνδετικά στοιχεία

Οι προσωπικές και περιουσιακές σχέσεις των συζύγων διέπονται κατά βάση από τη νομοθεσία του κράτους του οποίου την ιθαγένεια έχουν οι σύζυγοι (lex patriae), εκτός από τις περιπτώσεις όπου έχουν διαφορετικές ιθαγένειες, οπότε εφαρμοστέα είναι η τσεχική νομοθεσία.

Εφόσον οι περιουσιακές σχέσεις των συζύγων ρυθμίζονται με σύμβαση, εφαρμόζεται η νομοθεσία που ίσχυε για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων κατά τον χρόνο σύναψης της εν λόγω σύμβασης (η lex causae που ίσχυε κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης για τις περιουσιακές σχέσεις των συζύγων).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

III.7. Κληρονομική διαδοχή
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου· επίσης σχετική είναι η σύμβαση για τη διεθνή διαχείριση της περιουσίας αποβιώσαντος.

β. Πεδίο εφαρμογής

Η νομοθεσία ρυθμίζει τον τρόπο καθορισμού του εφαρμοστέου δικαίου στις δίκες που αφορούν κληρονομική διαδοχή και την ικανότητα σύνταξης ή ακύρωσης διαθήκης, και ιδίως όσον αφορά τις συνέπειες των ελαττωμάτων της βουλήσεως και τη δήλωσή της κατά τη σύνταξη ή ακύρωση της διαθήκης, καθώς και τον τύπο της διαθήκης.

γ. Σχετικά συνδετικά στοιχεία

Για τις έννομες σχέσεις που απορρέουν από υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής, εφαρμοστέα νομοθεσία είναι κατά κανόνα αυτή του κράτους του οποίου την ιθαγένεια είχε ο αποθανών κατά τον χρόνο του θανάτου του (η lex patriae του αποθανόντος). Η ικανότητα σύνταξης ή ακύρωσης διαθήκης, περιλαμβανομένων των ελαττωμάτων της εν λόγω δικαιοπραξίας, και ο καθορισμός άλλων ενδεχόμενων τρόπων διαδοχής αιτία θανάτου διέπονται από την lex patriae του αποθανόντος κατά το χρόνο δήλωσης της βούλησής του. Η ίδια νομοθεσία ισχύει για τον τύπο της διαθήκης ή την ακύρωση της, για τα οποία ωστόσο αρκεί η συμμόρφωση με τη νομοθεσία του κράτους όπου συντάσσεται η διαθήκη.

III.8. Εμπράγματα δικαιώματα
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου.

β. Πεδίο εφαρμογής

Ο παραπάνω νόμος περιέχει, ιδίως, τις διατάξεις ιδιωτικού διεθνούς δικαίου που διέπουν τα εμπράγματα δικαιώματα επί κινητών και ακινήτων, περιλαμβανομένων των πραγμάτων υπό μεταφορά, καθώς και τη μεταγραφή των εμπράγματων δικαιωμάτων στα δημόσια βιβλία και την απόκτηση τίτλου κυριότητας λόγω χρησικτησίας.

Ρυθμίζει επίσης τον τρόπο προσδιορισμού του χρόνου από τον οποίο μεταβιβάζεται στον αγοραστή το δικαίωμα επί του πράγματος, οπότε έχει δικαίωμα στους καρπούς και τα ωφελήματα, και ο κίνδυνος βλάβης του πράγματος μεταβιβάζεται σ' αυτόν, καθώς και του χρόνου από τον οποίο μεταβιβάζεται στον αγοραστή το δικαίωμα αποζημίωσης για ζημία που υπέστη σε σχέση με το πράγμα που μεταβιβάσθηκε με την επιφύλαξη της κυριότητας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

γ. Σχετικά συνδετικά στοιχεία

Το συνδετικό στοιχείο για τα εμπράγματα δικαιώματα επί κινητών και ακινήτων είναι ο τόπος όπου βρίσκεται το ακίνητο (lex rei sitae), ενώ για τα κινητά ο τόπος όπου βρίσκεται το πράγμα κατά τον χρόνο κατά τον οποίο συντρέχουν οι προϋποθέσεις κτήσης ή απώλειας του τίτλου κυριότητας. Εάν το πράγμα βρίσκεται σε μεταφορά, η κτήση ή απώλεια της κυριότητας επί του πράγματος αξιολογούνται με βάση τη νομοθεσία του τόπου από τον οποίο έγινε η αποστολή του πράγματος (lex loci expeditionis).

Η απόκτηση κυριότητας λόγω χρησικτησίας διέπεται από τη νομοθεσία του τόπου όπου βρίσκεται το πράγμα κατά την έναρξη του χρόνου χρησικτησίας. Το πρόσωπο που αποκτά κυριότητα με χρησικτησία μπορεί να ζητήσει την εφαρμογή της νομοθεσίας του κράτους στο έδαφος του οποίου έλαβε χώρα η χρησικτησία, εάν, κατά τον χρόνο κατά τον οποίο το πράγμα βρισκόταν στο κράτος αυτό, συνέτρεχαν όλες οι προϋποθέσεις χρησικτησίας σύμφωνα με την εθνική του νομοθεσία.

Για τη μεταβίβαση του δικαιώματος χρήσης και κάρπωσης του πράγματος, και τη μεταβίβαση του κινδύνου βλάβης του πράγματος και του δικαιώματος αποζημίωσης, καθώς και για τη μεταβίβαση με την επιφύλαξη της κυριότητας, εφαρμοστέο δίκαιο μεταξύ των μερών είναι το δίκαιο που διέπει τη συμβατική τους σχέση (η lex causae της συμβατικής σχέσης).

δ. Εξαίρεση δημοσίας τάξεως

Εφαρμογή έχει στον τομέα αυτό το άρθρο 11 του χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, το οποίο προβλέπει την προστασία των τίτλων κυριότητας αναφέροντας ότι η κυριότητα είναι δεσμευτική και δεν πρέπει να ασκείται εις βάρος των δικαιωμάτων τρίτων ή παραβιάζοντας το κοινό συμφέρον που προστατεύεται από τη νομοθεσία. Η άσκηση των δικαιωμάτων κυριότητας δεν πρέπει να βλάπτει την ανθρώπινη υγεία, τη φύση ή το περιβάλλον πέραν του επιπέδου που ορίζει ο νόμος.

Ο χάρτης θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών ορίζει επίσης ότι η επίταξη ή ο αναγκαστικός περιορισμός δικαιωμάτων ιδιοκτησίας είναι δυνατός μόνο για λόγους δημοσίου συμφέροντος, με βάση τη νομοθεσία και με καταβολή σχετικής αποζημίωσης.

III.9. Αφερεγγυότητα
α. Πηγές δικαίου

Ο νόμος περί ιδιωτικού και δικονομικού διεθνούς δικαίου.

β. Πεδίο εφαρμογής

Η ρύθμιση των θεμάτων αυτών περιορίζεται στις ειδικές διατάξεις περί αφερεγγυότητας των νομικών προσώπων τα οποία, βάσει διαφόρων νόμων (διατάξεις που περιέχονται κυρίως στον νόμο αριθ. 124/2002 για τα συστήματα πληρωμών), συμμετέχουν σε ένα σύστημα πληρωμών που περιλαμβάνεται στον κατάλογο των συστημάτων πληρωμών που διατηρεί η Εθνική Τράπεζα της Τσεχίας η ή στο σύστημα συμψηφισμού βάσει διαφόρων νόμων ( ιδίως στον νόμο αριθ. 591/1992 περί κινητών αξιών).

γ. Σχετικά συνδετικά στοιχεία

Αν κηρυχθεί σε πτώχευση η περιουσία προσώπου που περιγράφεται παραπάνω ή σε παύση ή περιορισμό των πληρωμών συνέπεια άλλου μέτρου που λαμβάνει δημόσια αρχή έναντι της περιουσίας του προσώπου αυτού, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του τελευταίου διέπονται από την ίδια νομοθεσία με το σύστημα πληρωμών, ή από την εφαρμοστέα νομοθεσία στους συμμετέχοντες στο σύστημα συμψηφισμού (η lex causae του συστήματος πληρωμών). Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται η επιλογή άλλης νομοθεσίας.

Πρόσθετες πληροφορίες

Czech Bar Chamber ceština - Deutsch - Englishfrançais

Arbitration Court attached to the Economic Chamber of the Czech Republic and the Agricultural Chamber of the Czech Republic ceština - Deutsch - English

Courts in the Czech Republic ceština - English 

European Judicial Network in Civil and Commercial Natters, information sheets on applicable law.

« Εφαρμοστέο δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες | Τσεχία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 07-01-2009

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο