Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Εφαρμοστέο δίκαιο > Αυστρία

Τελευταία ενημέρωση: 03-07-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Εφαρμοστέο δίκαιο - Αυστρία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Νομικές πηγές Νομικές πηγές
1.1. Εθνική νομοθεσία 1.1.
1.2. Πολυμερείς συμβάσεις 1.2.
1.3. Διμερείς συνθήκες 1.3.
Εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων Εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων
2.1. Επίσημη εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων 2.1.
2.2. Παραπομπή 2.2.
2.3. Μεταβολή του συνδέσμου 2.3.
2.4. Εξαιρέσεις από την εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων 2.4.
2.5. Προσδιορισμός του αλλοδαπού δικαίου 2.5.
Κανόνες σύγκρουσης νόμων Κανόνες σύγκρουσης νόμων
3.1. Συμβατικές ενοχές 3.1.
3.2. Εξωσυμβατικές αξιώσεις αποζημίωσης 3.2.
3.3. Προσωπικό θέσμιο 3.3.
3.4. Καταγωγή, σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων, συμπεριλαμβανομένης της υιοθεσίας 3.4.
3.5. Γάμος, εταιρικές σχέσεις, διαζύγιο, διατροφή 3.5.
3.6. Δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων 3.6.
3.7. Κληρονομική διαδοχή αιτία θανάτου, διαθήκες 3.7.
3.8. Εμπράγματα δικαιώματα 3.8.
3.9. Πτωχευτικό δίκαιο 3.9.

 

1. Νομικές πηγές

1.1. Εθνική νομοθεσία

Το αυστριακό διεθνές ιδιωτικό δίκαιο - IPR - είναι κωδικοποιημένο. Η βασική νομοθετική πράξη είναι ο νόμος περί του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (νόμος IPR) της 15.6.1978, BGBl. (Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας της Αυστρίας) αριθ. 304/1978. Περαιτέρω διατάξεις για τη ρύθμιση της σύγκρουσης νόμων περιλαμβάνονται, πέραν του νόμου IPR:

  • στο άρθρο 13α του ομοσπονδιακού νόμου της 8ης Μαρτίου 1979, με διατάξεις για την προστασία των καταναλωτών (νόμος περί προστασίας των καταναλωτών - νόμος KSch), BGBl. αριθ. 140/1979,
  • στο άρθρο 11 του ομοσπονδιακού νόμου για την απόκτηση δικαιώματος χρήσης ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής μίσθωσης (νόμος περί χρονομεριστικής μίσθωσης– TNG), BGBl I αριθ. 32/1997,
  • στον ομοσπονδιακό νόμο περί διεθνούς δικαίου ασφαλιστικών συμβάσεων για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, BGBl. αριθ. 89/1993,
  • στο άρθρο 20 του ομοσπονδιακού νόμου για τη μεταφορά της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους, BGBl I αριθ. 67/1998,
  • στο άρθρο 23 του ομοσπονδιακού νόμου περί αστικής ευθύνης για ζημίες λόγω ραδιενέργειας (νόμος περί αστικής ευθύνης λόγω ραδιενέργειας 1999 – AtomHG 1999), BGBl I αριθ. 170/1998,
  • στον ομοσπονδιακό νόμο περί διεθνούς ιδιωτικού ασφαλιστικού δικαίου για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (IVVG), BGBl αριθ. 89/1993,
  • στα άρθρα 16 και 18 του ομοσπονδιακού νόμου σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα διακανονισμού αξιογράφων (νόμος περί αμετακλήτου), BGBl. I αριθ. 98/2001,
  • στα άρθρα 221 έως 235 του ομοσπονδιακού νόμου περί του διεθνούς πτωχευτικού δικαίου (IIRG), BGBl.I αριθ. 36/2003.
1.2. Πολυμερείς συμβάσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 53 του νόμου IPR οι διακρατικές συμβάσεις δεν θίγονται από τον νόμο IPR αλλά υπερισχύουν των διατάξεων αυτού – καθώς και των άλλων εθνικών κανόνων σύγκρουσης νόμων. Οι ακόλουθες πολυμερείς συμφωνίες, τις οποίες έχει υπογράψει η Αυστρία, περιλαμβάνουν κανόνες σύγκρουσης νόμων:

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

  • Η σύμβαση της Χάγης της 24ης Οκτωβρίου 1956 (English,français) για το εφαρμοστέο δίκαιο στις υπoχρεώσεις διατροφής έναντι των τέκνων
  • Η σύμβαση της Χάγης της 5ης Οκτωβρίου 1961 (English,français) σχετικά με την αρμοδιότητα των αρχών και το εφαρμοστέο δίκαιο όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων
  • Η σύμβαση της Χάγης της 5ης Οκτωβρίου 1961 (English,français) για τις συγκρούσεις νόμων που αφορούν τον τύπο διατάξεων διαθήκης
  • Η σύμβαση της Χάγης της 4ης Μαΐου 1971 (English,français) για το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα
  • Η σύμβαση της CIEC (Διεθνής Επιτροπή Προσωπικής Κατάστασης) της 20ής Σεπτεμβρίου 1970 (English,français) PDF File (PDF File 140 KB) για τη νομιμοποίηση τέκνων με γάμο
  • Η σύμβαση της Ρώμης της 19ης Ιουνίου 1980 για τo εφαρμoστέo δίκαιo στις συμβατικές εvoχές
1.3. Διμερείς συνθήκες

Οι ακόλουθες διμερείς συμφωνίες περιέχουν διατάξεις περί σύγκρουσης νόμων:

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

  • Συνθήκη φιλίας και συνθήκη περί εγκατάστασης της 9ης Σεπτεμβρίου 1959 μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και της Αυτοκρατορίας του Ιράν
  • Συνθήκη της 16ης Δεκεμβρίου 1954 μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και της ομοσπονδιακής Λαϊκής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας σχετικά με τη νομική συνεργασία
  • Συνθήκη της 11ης Δεκεμβρίου 1963 μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας σχετικά με τις εκατέρωθεν σχέσεις σε αστικές υποθέσεις και σχετικά με την τεκμηρίωση
  • Συνθήκη της 9ης Απριλίου 1965 μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Ουγγαρίας περί κληρονομικών θεμάτων.

2. Εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων

2.1. Επίσημη εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων

Το αλλοδαπό δίκαιο εφαρμόζεται επίσημα και όπως θα εφαρμοζόταν στο αρχικό πεδίο εφαρμογής του (άρθρο 3 του νόμου IPR).

2.2. Παραπομπή

Σύμφωνα με το άρθρο 5 του νόμου IPR πρέπει να γίνεται παραπομπή εφόσον δεν υπάρχει ιδιαίτερη αναφορά στη σχετική νομοθεσία. Σε περίπτωση που το αλλοδαπό δίκαιο παραπέμπει στο αυστριακό δίκαιο, εφαρμόζεται το τελευταίο. Σε περίπτωση που το αλλοδαπό δίκαιο παραπέμπει σε δίκαιο στο οποίο έχει ήδη γίνει παραπομπή, εφαρμόζεται το δίκαιο στο οποίο έγινε η πρώτη παραπομπή.

2.3. Μεταβολή του συνδέσμου

Η εκ των υστέρων μεταβολή των όρων που καθορίζουν το σύνδεσμο προς μία συγκεκριμένη νομοθεσία, δεν θίγει την ήδη συντελεσμένη υπόσταση μίας υπόθεσης (άρθρο 7 του νόμου IPR). Ως εκ τούτου, για τα πραγματικά στοιχεία που έχουν ήδη περατωθεί, ισχύει κατ’ αρχήν το δίκαιο που εφαρμόζεται τη χρονική στιγμή της ολοκλήρωσης των εν λόγω πραγματικών στοιχείων, για τα δε πραγματικά στοιχεία που δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί, εφαρμόζεται το δίκαιο που ισχύει κατά τη χρονική στιγμή της κρίσης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

2.4. Εξαιρέσεις από την εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης νόμων

Η νομοθεσία στην οποία έγινε παραπομπή δεν εφαρμόζεται εάν η εφαρμογή της θα είχε αποτέλεσμα μη συμβατό με τις θεμελιώδεις αξίες της αυστριακής έννομης τάξης (άρθρο 6 του νόμου IPR).

Στην αυστριακή νομοθεσία περιλαμβάνονται διατάξεις οι οποίες εφαρμόζονται ανεξάρτητα από τις διατάξεις του νόμου IPR (κανόνες παρέμβασης). Ορισμένες από αυτές τις διατάξεις αποτελούν κανόνες παρέμβασης λόγω της διατύπωσής τους, ενώ άλλες απλώς λόγω του σκοπού τους.

2.5. Προσδιορισμός του αλλοδαπού δικαίου

Το αλλοδαπό δίκαιο πρέπει να προσδιορίζεται επίσημα. Προς το σκοπό αυτό, το δικαστήριο μπορεί να βασίζεται στη συνεργασία των μερών, σε πληροφορίες που παρέχει το ομοσπονδιακό υπουργείο Δικαιοσύνης ή σε εκθέσεις εμπειρογνωμόνων. Εάν, παρά τις ενδελεχείς προσπάθειες, δεν καταστεί δυνατός ο προσδιορισμός του αλλοδαπού δικαίου εντός εύλογης προθεσμίας, εφαρμόζεται το αυστριακό δίκαιο (άρθρο 4 του νόμου IPR).

3. Κανόνες σύγκρουσης νόμων

3.1. Συμβατικές ενοχές

Οι συμβατικές ενοχές, οι οποίες δεν καλύπτονται από τη σύμβαση της Ρώμης, διέπονται από τη νομοθεσία που προσδιορίστηκε ρητώς ή με άλλο, νομικά βάσιμο τρόπο από τα εμπλεκόμενα μέρη. Εάν δεν έγινε επιλογή νομοθεσίας, εφαρμόζονται τα άρθρα 46 έως 49 του νόμου IPR (άρθρο 35 του νόμου IPR). Ωστόσο, καθώς τα άρθρα 46 έως 49 δεν ρυθμίζουν συμβατικές ενοχές, ελλείψει ιδιαίτερων διατάξεων σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου IPR, εφαρμόζεται το δίκαιο το οποίο είναι περισσότερο συναφές προς τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης.

Ειδικοί κανόνες σύγκρουσης νόμων ισχύουν για τις συμβάσεις που συνάπτονται με καταναλωτές: με το άρθρο 13α παράγραφος 1 του νόμου περί προστασίας των καταναλωτών (νόμος KSch) μεταφέρονται στην αυστριακή νομοθεσία οι κανόνες σύγκρουσης νόμων αρκετών κοινοτικών οδηγιών για την προστασία των καταναλωτών. Η διάταξη αυτή περιορίζει, ιδίως, την ελευθερία επιλογής της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών. Μια ακόμα διάταξη του νόμου IPR, με την οποία επίσης περιορίζεται η ελευθερία επιλογής της νομοθεσίας, περιλαμβάνεται στο άρθρο 11 παράγραφος 1 του νόμου περί χρονομεριστικής μίσθωσης (TNG).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ο ομοσπονδιακός νόμος περί διεθνούς ιδιωτικού ασφαλιστικού δικαίου για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, με τον οποίο μεταφέρονται στο αυστριακό δίκαιο κοινοτικές οδηγίες, ρυθμίζει το δίκαιο που εφαρμόζεται για τα ασφαλιστήρια συμβόλαια με το οποίο καλύπτονται οι κίνδυνοι σε ένα κράτος μέλος του ΕΟΧ. Προβλέπεται – περιορισμένη – δυνατότητα επιλογής της νομοθεσίας. Εφόσον δεν γίνεται επιλογή της νομοθεσίας, εφαρμόζεται η νομοθεσία του κράτους με το οποίο σχετίζονται στενότερα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Υποτίθεται ότι η στενότερη συνάφεια είναι με το κράτος στο οποίο βρίσκεται ο κίνδυνος. Ο τόπος στον οποίο βρίσκεται ο κίνδυνος περιγράφεται χωριστά για τους διάφορους τύπους ασφάλισης.

Οι κανόνες παρέμβασης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στα άρθρα 7, 7α και 7β του νόμου σχετικά με την τροποποίηση της νομοθεσίας περί συμβάσεων εργασίας (AVRAG), όπου αναφέρεται ότι οι εργαζόμενοι στην Αυστρία, ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο δίκαιο, δικαιούνται τουλάχιστον το μισθό που προβλέπεται στις συλλογικές συμβάσεις καθώς και τον ελάχιστο χρόνο άδειας. Ένας ακόμα κανόνας παρέμβασης περιλαμβάνεται στο άρθρο 13α παράγραφος 2 του νόμου KSch, το οποίο προβλέπει ότι το άρθρο 6 του νόμου KSch (σχετικά με απαράδεκτα συμβατικά στοιχεία), το άρθρο 864α του ABGB (σχετικά με την ισχύ ασυνήθων διατάξεων που περιλαμβάνονται σε γενικούς όρους και σε τύπους συμβάσεων) και το άρθρο 879 παράγραφος 3 του ABGB (σχετικά με την ακυρότητα ιδιαζόντως επιζήμιων συμβατικών όρων που περιλαμβάνονται σε γενικούς όρους και τύπους συμβάσεων για την προστασία των καταναλωτών) εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το δίκαιο που διέπει τις συγκεκριμένες συμβάσεις, εφόσον αυτές έχουν συναφθεί σε σχέση με δραστηριότητα που πραγματοποιείται από την επιχείρηση στην Αυστρία με σκοπό τη σύναψη τέτοιων συμβάσεων. Ανάλογο κανόνα παρέμβασης αποτελεί το άρθρο 11 παράγραφος 2 του TNG.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

3.2. Εξωσυμβατικές αξιώσεις αποζημίωσης

Ο σύνδεσμος των εξωσυμβατικών αξιώσεων αποζημίωσης με τη νομοθεσία ενός συγκεκριμένου κράτους ρυθμίζεται με τα άρθρα 35 και 48 του νόμου IPR.

Ο σύνδεσμος αυτός ρυθμίζεται σύμφωνα με τη νομοθεσία που επέλεξαν τα μέρη κατά τη στιγμή γέννησης της ενοχής, ενώ σε περίπτωση που δεν πραγματοποιήθηκε τέτοια επιλογή, ρυθμίζεται βάσει της νομοθεσίας του κράτους στο οποίο πραγματοποιήθηκε η ζημιογόνος συμπεριφορά. Ωστόσο, εάν υφίσταται για τα εμπλεκόμενα μέρη ισχυρότερος σύνδεσμος με τη νομοθεσία ενός και του αυτού άλλου κράτους, εφαρμόζεται η νομοθεσία του κράτους αυτού.

Οι εν λόγω κανόνες σύγκρουσης νόμων καθορίζουν το εφαρμοστέο δίκαιο βάσει του οποίου κρίνεται εάν γεννάται υποχρέωση αποζημίωσης, ποιος φέρει την ευθύνη της αποζημίωσης και ποιο είναι το ύψος αυτής. Οι κανόνες αυτοί καλύπτουν επίσης τα ζητήματα συνενοχής και το δικαίωμα άμεσης αξίωσης αποζημίωσης κατά του ασφαλιστή εκ μέρους του ζημιωθέντος καθώς και το ζήτημα της παραγραφής των αξιώσεων αποζημίωσης.

Ο σύνδεσμος των αξιώσεων αποζημίωσης για τροχαία δυστυχήματα, τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης της Χάγης της 4ης Μαΐου 1971 (English,français ) για το εφαρμοστέο δίκαιο στα τροχαία ατυχήματα, προσδιορίζεται βάσει της εν λόγω σύμβασης.

Για αξιώσεις αποζημίωσης (και λοιπές αξιώσεις) λόγω αθέμιτου ανταγωνισμού εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους στην αγορά του οποίου πραγματοποιήθηκε ο ανταγωνισμός (άρθρο 48 παράγραφος 2 του νόμου IPR).

Οι εξωσυμβατικές αξιώσεις αποζημίωσης βλάβης η οποία προκλήθηκε στην Αυστρία από ιοντίζουσα ακτινοβολία, κρίνονται, με αίτημα του ζημιωθέντος, βάσει της αυστριακής νομοθεσίας (άρθρο 23 παράγραφος 1 του νόμου AtomHG του 1999). Εφόσον η βλάβη από ιοντίζουσα ακτινοβολία προκλήθηκε στο εξωτερικό και πρέπει να κριθεί βάσει της αυστριακής νομοθεσίας, προσφέρεται αποζημίωση μόνον στο βαθμό που προβλέπεται αυτό και από το προσωπικό θέσμιο (βλ. 3.3.) του ζημιωθέντος (άρθρο 23 παράγραφος 2 του νόμου AtomHG του 1999).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η διοίκηση αλλοτρίων διέπεται από το δίκαιο της χώρας στην οποία διεπράχθη. Ωστόσο, εάν υπάρχει εσωτερική συνάφεια με άλλη έννομη σχέση, εφαρμόζεται το δίκαιο που διέπει τη συγκεκριμένη έννομη σχέση (άρθρο 46 του νόμου IPR).

Οι αξιώσεις απόδοσης αδικαιολόγητου πλουτισμού διέπονται από το δίκαιο του κράτους στο οποίο συνέβη ο αδικαιολόγητος πλουτισμός. Ωστόσο, εφόσον ο αδικαιολόγητος πλουτισμός βασίζεται σε πράξη η οποία πραγματοποιήθηκε βάσει έννομης σχέσης, εφαρμόζονται οι ουσιαστικοί κανόνες (ασχέτως παραπομπής) εκείνου του κράτους οι ουσιαστικοί κανόνες του οποίου διέπουν την έννομη σχέση (άρθρο 46 του νόμου IPR).

3.3. Προσωπικό θέσμιο

Προσωπικό θέσμιο ενός προσώπου είναι το δίκαιο του κράτους, του οποίου έχει την ιθαγένεια. Εάν ένα πρόσωπο έχει περισσότερες της μίας ιθαγένειες, εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους με το οποίο έχει τους ισχυρότερους δεσμούς. Ωστόσο, η αυστριακή ιθαγένεια υπερισχύει πάντοτε των άλλων. Για πρόσφυγες και απάτριδες, προσωπικό θέσμιο είναι το δίκαιο του κράτους της συνήθους διαμονής (άρθρο 9 του νόμου IPR).

Η χρήση του ονόματος ενός προσώπου διέπεται από το εκάστοτε προσωπικό θέσμιο αυτού, ασχέτως του λόγου απόκτησης του ονόματος αυτού (άρθρο 13 του νόμου IPR).

Για παράδειγμα, το συζυγικό επώνυμο δεν διέπεται από την οικογενειακή κατάσταση αλλά από το καθεστώς του ονόματος. Όσον αφορά το έντυπο που απαιτείται για τις δηλώσεις προσδιορισμού του ονόματος, εφαρμόζεται το άρθρο 8 του νόμου IPR (το οποίο προβλέπει ότι ο τύπος μιας δικαιοπραξίας διέπεται από το ίδιο δίκαιο που διέπει την ίδια τη δικαιοπραξία· ωστόσο, αρκεί η συμμόρφωση προς τους τυπικούς κανόνες του κράτους στο οποίο πραγματοποιείται η δικαιοπραξία.). Σύμφωνα με τη νομολογία, όνομα το οποίο αποκτήθηκε σε προηγούμενο προσωπικό θέσμιο δεν μεταβάλλεται με τη μεταβολή του προσωπικού θέσμιου (της ιθαγένειας).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η προσωπική κατάσταση και ικανότητα δικαίου και δικαιοπραξίας ενός προσώπου διέπεται επίσης από το προσωπικό θέσμιο αυτού (άρθρο 12 του νόμου IPR).

Η παραπομπή αυτή περιλαμβάνει ενδεχόμενο περιορισμό της ικανότητας δικαίου, λ.χ. λόγω πνευματικής διαταραχής, όχι όμως όσον αφορά την ενηλικιότητα για σύναψη γάμου. Εφόσον ένα πρόσωπο ενηλικιωθεί, παραμένει ενήλικο ακόμα και εάν έπρεπε να θεωρείται ανήλικο βάσει του νέου προσωπικού του θέσμιου.

3.4. Καταγωγή, σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων, συμπεριλαμβανομένης της υιοθεσίας

Οι προϋποθέσεις γνησιότητας τέκνου και η αμφισβήτηση αυτών διέπονται από το προσωπικό θέσμιο (βλ. 3.3.) των συζύγων κατά τη γέννηση του τέκνου ή, σε περίπτωση προηγούμενης λύσης του γάμου, κατά τη λύση του γάμου. Σε περίπτωση που οι σύζυγοι είχαν διαφορετικά προσωπικά θέσμια, κρίσιμο είναι το προσωπικό θέσμιο του τέκνου κατά τη γέννησή του.

Στο πεδίο εφαρμογής αυτού του παραπεμπτικού κανόνα εμπίπτουν το τεκμήριο πατρότητας του συζύγου, οι λόγοι αμφισβήτησης της γνησιότητας τέκνου, ο προσδιορισμός των προσώπων που έχουν δικαίωμα αμφισβήτησης καθώς και οι προθεσμίες αμφισβήτησης.

Οι προϋποθέσεις νομιμοποίησης εξώγαμου τέκνου μέσω δήλωσης αναγνώρισης του τέκνου (λ.χ. ως αποτέλεσμα κρατικής κυριαρχικής πράξης) διέπεται από το προσωπικό θέσμιο του πατέρα (άρθρο 23 του νόμου IPR).

Όσον αφορά τα νομικά αποτελέσματα της γνησιότητας και της νομιμοποίησης τέκνου, κρίσιμο είναι το προσωπικό θέσμιο αυτού (άρθρο 24 του νόμου IPR). Σύμφωνα με τη σύμβαση περί νομιμοποίησης, η νομιμοποίηση μέσω εκ των υστέρων γάμου των γονέων ισχύει εφόσον αναγνωρίζεται από το δίκαιο του κράτους του πατέρα ή της μητέρας.

Το άρθρο 24 του νόμου IPR αφορά ζητήματα κηδεμονίας και ανατροφής του τέκνου, διαχείρισης και χρήσης των περιουσιακών στοιχείων αυτού, τη νομική εκπροσώπηση αυτού από τον ένα ή αμφότερους τους γονείς, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για ορισμένες πράξεις αντιπροσώπευσης να παρέχεται άδεια των αρμοδίων αρχών, το ζήτημα της γονικής ή πατρικής εξουσίας κατόπιν διαζυγίου των γονέων καθώς και τις αξιώσεις διατροφής των συζύγων. Η διάταξη αυτή επικαλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τη σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ανηλίκων. Σύμφωνα με αυτή, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εφαρμόζουν την οικεία νομοθεσία για τη λήψη μέτρων προστασίας ενός ανηλίκου· κατά γενικό κανόνα, αρμόδιες είναι οι αρχές του κράτους διαμονής.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Οι προϋποθέσεις για τον προσδιορισμό και την αναγνώριση της πατρότητας εξώγαμου τέκνου διέπονται από το προσωπικό θέσμιο του τέκνου κατά τη γέννησή του. Το μεταγενέστερο προσωπικό θέσμιο του τέκνου είναι κρίσιμο εφόσον ο προσδιορισμός ή η αναγνώριση της πατρότητας επιτρέπεται σύμφωνα με αυτό το προσωπικό θέσμιο, όχι όμως σύμφωνα με το προσωπικό θέσμιο του τέκνου κατά τη γέννησή του. Το δίκαιο βάσει του οποίου προσδιορίστηκε ή αναγνωρίστηκε η πατρότητα ισχύει και για την αμφισβήτηση αυτών (άρθρο 25 του νόμου IPR).

Τα νομικά αποτελέσματα της γέννησης τέκνου εκτός γάμου διέπονται από το προσωπικό θέσμιο του τέκνου (άρθρο 25 του νόμου IPR).

Μολονότι για τα ζητήματα καταγωγής κρίσιμο είναι το προσωπικό θέσμιο σε μία δεδομένη στιγμή, δεν ισχύει το ίδιο για τα ζητήματα που αφορούν τις σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων· στις περιπτώσεις αυτές, κρίσιμο είναι το εκάστοτε προσωπικό θέσμιο του τέκνου.

Η υιοθεσία διέπεται τόσο από το προσωπικό θέσμιο των υιοθετούντων όσο και από αυτό του θετού τέκνου. Ο βαθμός κρισιμότητας του προσωπικού θέσμιου του τέκνου είναι περιορισμένος εφόσον το τέκνο δεν έχει ενηλικιωθεί. Στην περίπτωση αυτή το προσωπικό του θέσμιο είναι κρίσιμο μόνον όσον αφορά τη συγκατάθεση του τέκνου ή τρίτου μέρους με το οποίο το τέκνο έχει έννομη σχέση οικογενειακού δικαίου.

Τα νομικά αποτελέσματα μίας υιοθεσίας διέπονται από το προσωπικό θέσμιο του υιοθετούντος και, σε περίπτωση υιοθεσίας από συζύγους, από το δίκαιο που ρυθμίζει τα προσωπικά νομικά αποτελέσματα του γάμου (βλ. σχετικά σημείο 3.5.). Σε περίπτωση θανάτου ενός εκ των συζύγων, κρίσιμο για τα αποτελέσματα αυτά είναι το προσωπικό θέσμιο του επιζήσαντος συζύγου.

Στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 26 του νόμου IPR εμπίπτουν οι ουσιαστικές προϋποθέσεις της υιοθεσίας καθώς και η ηλικία του υιοθετούντος, η διαφορά ηλικίας μεταξύ θετών γονέων και θετού τέκνου αλλά και το ερώτημα εάν και υπό ποίες συνθήκες η ύπαρξη φυσικών τέκνων του υιοθετούντος αποκλείει τη δυνατότητα υιοθεσίας. Επιπλέον, το άρθρο 26 του νόμου IPR ισχύει και για τις απαιτήσεις συγκατάθεσης, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας των αρμοδίων αρχών να αντικαθιστούν τη συγκατάθεση σε περίπτωση άρνησης. Τα νομικά αποτελέσματα μίας υιοθεσίας από την άποψη του κληρονομικού δικαίου δεν διέπονται από το θέσμιο της υιοθεσίας αλλά από το κληρονομικό θέσμιο (βλ. σημείο 3.7).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η υιοθεσία καθεαυτή αποτελεί τετελεσμένη κατάσταση και, ως εκ τούτου, ο χαρακτήρας της δεν μεταβάλλεται πλέον σε περίπτωση εκ των υστέρων μεταβολής του προσωπικού θέσμιου ή του παράγοντα σύνδεσης. Η υιοθεσία καθεαυτή αποτελεί μόνιμη έννομη σχέση. Το θέσμιο που διέπει τα νομικά αποτελέσματα της υιοθεσίας είναι, επομένως, μεταβλητό. Εξαρτάται, ως εκ τούτου, από το εκάστοτε προσωπικό θέσμιο του θετού γονέα.

3.5. Γάμος, εταιρικές σχέσεις, διαζύγιο, διατροφή

Ο τύπος ενός γάμου στην Αυστρία ρυθμίζεται από το αυστριακό δίκαιο, ενώ ο τύπος ενός γάμου στο εξωτερικό ρυθμίζεται από το προσωπικό θέσμιο καθενός των μνηστευμένων· ωστόσο, αρκεί η συμμόρφωση προς τους τυπικούς κανόνες του τόπου τέλεσης του γάμου (άρθρο 16 του νόμου IPR). Με την περιορισμένη παραπομπή στους τυπικούς κανόνες του τόπου τέλεσης του γάμου περιλαμβάνονται μόνον οι ουσιαστικές διατάξεις του δικαίου στο οποίο γίνεται παραπομπή, και τυχόν αναφορά της τοπικής νομοθεσίας είναι, επομένως, αμελητέα (παρέκκλιση από το άρθρο 5 του νόμου IPR, βλ. σημείο 2.2).

Οι προϋποθέσεις τέλεσης και ακύρωσης γάμου, καθώς και οι προϋποθέσεις ακυρότητας του γάμου (που δεν πρέπει να συγχέεται με τη λύση του γάμου) διέπονται για κάθε ένα των μνηστευμένων από το προσωπικό θέσμιο αυτού (άρθρο 17 του νόμου IPR).

Ο εν λόγω κανόνας παραπομπής αφορά όλες τις ουσιαστικές προϋποθέσεις σύναψης γάμου, ιδίως την απαιτούμενη ηλικία, την απουσία κωλυμάτων γάμου, ενδεχόμενες απαιτήσεις συγκατάθεσης και τις δυνατότητες αντικατάστασής τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 18 του νόμου IPR τα προσωπικά νομικά αποτελέσματα του γάμου διέπονται από το κοινό προσωπικό θέσμιο των συζύγων ενώ, ελλείψει κοινού προσωπικού θέσμιου, διέπονται από το τελευταίο κοινό προσωπικό θέσμιο εφόσον το διατήρησε ένας εξ αυτών. Σε αντίθετη περίπτωση, τα προσωπικά νομικά αποτελέσματα του γάμου διέπονται από το δίκαιο του κράτους συνήθους διαμονής των συζύγων και, ελλείψει αυτού, από το δίκαιο του κράτους στο οποίο είχαν αμφότεροι την τελευταία συνήθη διαμονή τους εφόσον εξακολουθεί να την έχει ένας εξ αυτών.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Στο πεδίο εφαρμογής αυτού του κανόνα παραπομπής εμπίπτουν ιδιαίτερα οι υποχρεώσεις γαμικής κοινωνίας βίου, κοινής κατοικίας, αμοιβαίας αρωγής καθώς και η υποχρέωση διατροφής των συζύγων. Στο πεδίο εφαρμογής δεν εμπίπτει το δίκαιο που ρυθμίζει το επώνυμο των συζύγων ούτε το δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων.

Η παραπομπή είναι μεταβλητή· εφόσον μεταβληθούν οι παράγοντες σύνδεσης, μπορεί να εφαρμοστεί διαφορετικό δίκαιο.

Το διαζύγιο, σύμφωνα με το άρθρο 20 του νόμου IPR, διέπεται από το δίκαιο που διέπει τα προσωπικά νομικά αποτελέσματα του γάμου. Στο πλαίσιο αυτό, κρίσιμη είναι η χρονική στιγμή του διαζυγίου.

Περιλαμβάνονται οι προϋποθέσεις για το διαζύγιο και τα νομικά του αποτελέσματα. Στη διάταξη αυτή εμπίπτει, μεταξύ άλλων, η αξίωση διατροφής μετά από το διαζύγιο.

Καθώς ο παράγοντας σύνδεσης εξαρτάται από μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, η παραπομπή δεν είναι μεταβλητή.

Η λύση γάμου δεν προβλέπεται στο αυστριακό δίκαιο. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου IPR, πρέπει να συνδέεται με το δίκαιο του κράτους στο οποίο υπάρχουν οι στενότεροι συγγενικοί δεσμοί. Το κράτος στο οποίο βρίσκονται οι στενότεροι συγγενικοί δεσμοί θα μπορούσε ενδεχομένως να προσδιορισθεί από τη νομολογία κατ’ αναλογία προς το άρθρο 20 του νόμου IPR.

Η συμβίωση και η εταιρική σχέση επίσης δεν ρυθμίζονται ρητώς στο αυστριακό δίκαιο. Η σύνδεσή τους πρέπει επίσης να γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου IPR.

3.6. Δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων

Το δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων διέπεται από το δίκαιο το οποίο προσδιορίζουν ρητώς τα εμπλεκόμενα μέρη και, ελλείψει τέτοιας επιλογής, από το δίκαιο που εφαρμόζεται κατά τη σύναψη του γάμου όσον αφορά τα προσωπικά νομικά αποτελέσματα του γάμου (άρθρο 19 του νόμου IPR).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ο κανόνας παραπομπής περιλαμβάνει τόσο το νομικό όσο και το συμβατικό δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων.

Ο παράγοντας νομικής σύνδεσης δεν είναι μεταβλητός.

Όσον αφορά τον τύπο των προγαμιαίων συμφώνων, εφαρμόζεται το άρθρο 8 του νόμου IPR σύμφωνα με το οποίο για τον τύπο μίας δικαιοπραξίας αρκεί η συμμόρφωση προς τους τυπικούς κανόνες του κράτους στο οποίο πραγματοποιήθηκε η δικαιοπραξία.

3.7. Κληρονομική διαδοχή αιτία θανάτου, διαθήκες

Σύμφωνα με το άρθρο 28 του νόμου IPR, η κληρονομική διαδοχή αιτία θανάτου διέπεται από το προσωπικό θέσμιο του εκλιπόντος κατά τη στιγμή του θανάτου του. Βάσει αυτού του δικαίου καθορίζονται οι κληρονόμοι, οι κληρονομικές μερίδες που τους αναλογούν, το ύψος των νομίμων μοιρών, η νομική θέση των κληροδόχων, το κληροδότημα υπό τρόπο καθώς και η αξίωση δωρεάς εκ μέρους των αγνοηθέντων αναγκαίων κληρονόμων.

Ωστόσο, η κληρονομική ικανότητα και η κληρονομική αναξιότητα δεν καθορίζονται βάσει του θέσμιου της κληρονομιάς αλλά βάσει του προσωπικού θέσμιου του κληρονόμου.

Η ευθύνη για τα χρέη της κληρονομίας και για την απόκτηση της κληρονομίας υπάγεται, κατ’ αρχήν, επίσης σε αυτόν τον κανόνα σύγκρουσης νόμων. Ωστόσο, σε περίπτωση που η αυστριακή δικαιοσύνη εξετάσει κληρονομική διαφορά, η απόκτηση της κληρονομίας και η ευθύνη για τα χρέη της κληρονομίας αποφασίζονται σύμφωνα με το αυστριακό δίκαιο (άρθρο 28 παράγραφος 2 του νόμου IPR).

Σύμφωνα με το άρθρο 29 του νόμου IPR, σε περίπτωση κληρονομίας για την οποία δεν υπάρχουν κληρονόμοι ή η οποία έχει παραχωρηθεί σε οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης ως νόμιμο κληρονόμο, η κληρονομική διαδοχή δεν διέπεται από το προσωπικό θέσμιο του εκλιπόντος αλλά από το δίκαιο του κράτους στο οποίο βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία κατά τη στιγμή του θανάτου.

Το άρθρο 30 του νόμου IPR ρυθμίζει την ισχύ μίας διάθεσης αιτία θανάτου, ιδίως μίας διαθήκης, κληρονομικής σύμβασης ή σύμβασης παραίτησης από την κληρονομία. Η ισχύς της διάθεσης διέπεται από το προσωπικό θέσμιο του διαθέτη κατά τη δικαιοπραξία. Εφόσον δεν είναι έγκυρη η διαθήκη σύμφωνα με το δίκαιο αυτό, αλλά είναι έγκυρη σύμφωνα με το προσωπικό θέσμιο του διαθέτη κατά τη στιγμή του θανάτου του, εφαρμόζεται το δίκαιο αυτό. Η διάταξη αυτή υπερέχει της σύμβασης της Χάγης του 1961 για τις συγκρούσεις νόμων που αφορούν τον τύπο διατάξεων διαθήκης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

3.8. Εμπράγματα δικαιώματα

Η απόκτηση και η απώλεια εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί ενσώματων πραγμάτων, συμπεριλαμβανομένης της νομής, διέπονται από το δίκαιο του κράτους στο οποίο βρίσκονται τα πράγματα κατά τη στιγμή που προέκυψε το γεγονός στο οποίο βασίζεται η απόκτηση ή η απώλεια. Το νομικό είδος των πραγμάτων και το περιεχόμενο των δικαιωμάτων διέπονται από το δίκαιο του κράτους στο οποίο βρίσκονται τα πράγματα (άρθρο 31 του νόμου IPR).

Στο πεδίο εφαρμογής του κανόνα παραπομπής εμπίπτουν, ιδίως, η ιδιοκτησία, τα έγγεια βάρη, το δικαίωμα ενεχύρου, το δικαίωμα ανοικοδόμησης, η οριζόντια ιδιοκτησία καθώς και τα δικαιώματα επίσχεσης έναντι τρίτων. Το δίκαιο αυτό διέπει επίσης τις συνέπειες της μεταβίβασης κυριότητας.

Eπακόλουθη αλλαγή της τοποθεσίας του πράγματος δεν συνεπάγεται αλλαγή του εφαρμοστέου δικαίου διότι η απόκτηση του δικαιώματος αποτελεί συντελεσμένο γεγονός.

Τα νομικά αποτελέσματα της απόκτησης δικαιώματος διέπονται από τη νομοθεσία της εκάστοτε τοποθεσίας του πράγματος. Ως εκ τούτου, αυτός ο παράγοντας σύνδεσης είναι μεταβλητός.

Το δίκαιο αυτό διέπει τα ζητήματα που αφορούν το εύρος της νομικής προστασίας του ιδιοκτήτη, εάν και κατά πόσον η πλευρά που διαθέτει το εμπράγματο δικαίωμα έχει εξουσία διάθεσης αυτού, π.χ. εάν συμβατικό ενέχυρο επί κινητού μπορεί να πωληθεί ακόμα και χωρίς δικαστική παρέμβαση κλπ.

Ειδική ρύθμιση ισχύει για τα μέσα μεταφοράς (άρθρο 33 του νόμου IPR). Τα εμπράγματα δικαιώματα σε πλωτά και σε αεροπορικά μεταφορικά μέσα που έχουν εγγραφεί σε μητρώα διέπονται από το δίκαιο του κράτους εγγραφής· για τα σιδηροδρομικά μεταφορικά μέσα λαμβάνεται υπόψη το δίκαιο του κράτους στο οποίο έχει την κύρια έδρα της η σιδηροδρομική επιχείρηση που τα χρησιμοποιεί.

Τα νομικά δικαιώματα ενεχύρου και τα δικαιώματα ενεχύρου που βασίζονται σε εκτελεστό τίτλο ή τα νομικά δικαιώματα επίσχεσης για την εξασφάλιση αξιώσεων αποζημίωσης για ζημίες που προκάλεσε το όχημα ή για τις σχετικές δαπάνες διέπονται από το δίκαιο του κράτους στο οποίο βρίσκονται τα πράγματα κατά τη στιγμή της συντέλεσης των πραγματικών περιστατικών.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Για ακίνητα ενσώματα πράγματα ισχύει επίσης ειδική ρύθμιση: εφόσον εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων πραγμάτων εμπίπτουν επίσης στο πεδίο εφαρμογής άλλου κανόνα παραπομπής (π.χ. όσον αφορά το δίκαιο των περιουσιακών σχέσεων των συζύγων), υπερέχει η εμπραγματοδικαιική παραπομπή, δηλαδή ο σύνδεσμος με το δίκαιο του κράτους της τοποθεσίας του πράγματος.

Για ασώματα πράγματα δεν υπάρχουν κανόνες παραπομπής. Σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου IPR, από την άποψη του εμπράγματου δικαίου, διέπονται από το δίκαιο με το οποίο υπάρχει η στενότερη σχέση. Τα εγχαρτωμένα δικαιώματα διέπονται επίσης από την lex cartae. Το άρθρο 33α του νόμου IPR, με το οποίο μεταφέρεται στην αυστριακή νομοθεσία (με ευρύτερο πεδίο εφαρμογής) το άρθρο 9 της οδηγίας 2002/47/EΚ για τις συμφωνίες παροχής χρηματοοικονομικής ασφάλειας, περιλαμβάνει ειδική ρύθμιση για τις ασφάλειες επί τίτλων σε λογιστική μορφή. Για τις ασφάλειες σε συστήματα διακανονισμού αξιογράφων ισχύουν οι ειδικές ρυθμίσεις των άρθρων 16 και 18 του νόμου περί αμετακλήτου, με τον οποίο μεταφέρεται στην αυστριακή νομοθεσία η οδηγία 98/26/EΚ σχετικά με το αμετάκλητο του διακανονισμού.

3.9. Πτωχευτικό δίκαιο

Το διεθνές πτωχευτικό δίκαιο ρυθμίζεται στο τέταρτο μέρος του νόμου περί πτωχεύσεων. Το μέρος αυτό προστέθηκε με τον ομοσπονδιακό νόμο περί του διεθνούς πτωχευτικού δικαίου (IIRG), BGBl.I αριθ. 36/2003. Σύμφωνα με το άρθρο 217 του εν λόγω νόμου, οι διατάξεις εφαρμόζονται μόνον εφόσον δεν υπάρχουν άλλες διατάξεις στο διεθνές δίκαιο ή, ιδίως, νομικές πράξεις των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ιδίως στον κανονισμό ΕΚ αριθ. 1347/2000 της 29ης Μαΐου 2000 περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας (κοινοτικός κανονισμός περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας). Τα άρθρα 221 έως 235 ρυθμίζουν το εφαρμοστέο δίκαιο. Οι διατάξεις ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό τις αντίστοιχες διατάξεις του κοινοτικού κανονισμού περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας.

Κατά γενικό κανόνα, όσον αφορά τις προϋποθέσεις για την κίνηση διαδικασιών αφερεγγυότητας και τα νομικά αποτελέσματα των διαδικασιών αφερεγγυότητας, εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους στο οποίο κινήθηκαν οι διαδικασίες. Ιδιαίτερα, αυτό το μέρος περιλαμβάνει κανόνες περί των εμπράγματων δικαιωμάτων τρίτων, του συμψηφισμού, της επιφύλαξης κυριότητας, της σύμβασης περί ακινήτων, των ρυθμιζόμενων αγορών, των συμβάσεων εργασίας, των αποτελεσμάτων της διαδικασίας αφερεγγυότητας στα καταχωρητέα δικαιώματα καθώς και του δικαίου που εφαρμόζεται για περιπτώσεις επιζήμιων ενεργειών, για την προστασία τρίτων αγοραστών, για τα νομικά αποτελέσματα σε περιπτώσεις εκκρεμοδικίας, για το δίκαιο της τοποθεσίας του πράγματος (lex rei situs) σχετικά με την άσκηση των δικαιωμάτων κυριότητας και λοιπών δικαιωμάτων, για τις συμβάσεις συμψηφισμού και μετατροπής χρέους, για τις πράξεις πώλησης και επαναγοράς τίτλων και για τις πληρωμές μετά από την κίνηση της διαδικασίας αφερεγγυότητας.

Εφόσον οι διατάξεις αυτές αλληλοκαλύπτονται με τις διατάξεις του νόμου IPR ή άλλες διατάξεις περί σύγκρουσης νόμων, υπερέχουν αυτές οι περισσότερο συγκεκριμένες διατάξεις της πτωχευτικής νομοθεσίας.

Πρόσθετες πληροφορίες

Το κείμενο των διατάξεων του αυστριακού δικαίου είναι διαθέσιμο (στα γερμανικά) στη διεύθυνση Rechtsinformationssystem Deutsch στο σημείο «Bundesrecht».

« Εφαρμοστέο δίκαιο - Γενικές Πληροφορίες | Αυστρία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 03-07-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο