Europese Commissie > EJN > Alternatieve wijzen van geschillenbeslechting > Zweden

Laatste aanpassing: 06-07-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Alternatieve wijzen van geschillenbeslechting - Zweden

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


"Alternatieve geschillenbeslechting – Algemene informatie" geeft een algemeen overzicht over alternatieve geschillenbeslechtingsmethoden. Op deze bladzijde vindt u meer praktische informatie over alternatieve geschillenbeslechting in Zweden. Alternatieve geschillenbeslechting - Zweden



 

INHOUDSOPGAVE

Welke alternatieve geschillenbeslechtingsmethoden bestaan er in Zweden? Welke alternatieve geschillenbeslechtingsmethoden bestaan er in Zweden?
Algemeen Algemeen
Buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsmethoden Buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsmethoden
Wettelijk geregelde procedures Wettelijk geregelde procedures
Niet wettelijk geregelde procedures Niet wettelijk geregelde procedures
Conciliatie en bemiddeling in het kader van een gerechtelijke procedure Conciliatie en bemiddeling in het kader van een gerechtelijke procedure
In de meeste situaties heeft u de mogelijkheid een alternatieve methode te gebruiken om een geschil op te lossen. Hieronder vindt u meer informatie over de regels die in uw situatie gelden. In de meeste situaties heeft u de mogelijkheid een alternatieve methode te gebruiken om een geschil op te lossen. Hieronder vindt u meer informatie over de regels die in uw situatie gelden.
Geschillen tussen consumenten en ondernemers Geschillen tussen consumenten en ondernemers
Geschillen tussen ondernemers Geschillen tussen ondernemers
Geschillen tussen werknemers en werkgevers Geschillen tussen werknemers en werkgevers
Familierechtelijke geschillen Familierechtelijke geschillen
Samenwerkingsgesprek Samenwerkingsgesprek
Familieadvies Familieadvies
Geschillen tussen particulieren Geschillen tussen particulieren
Andere specifieke situaties Andere specifieke situaties
Activiteiten van de huur- en pachtcommissies Activiteiten van de huur- en pachtcommissies
Bepaalde auteursrechtelijke geschillen Bepaalde auteursrechtelijke geschillen

 

Welke alternatieve geschillenbeslechtingsmethoden bestaan er in Zweden?

Algemeen

In Zweden bestaan er verschillende alternatieve manieren om geschillen te beslechten. Vele hiervan zijn buitengerechtelijke methoden. Er zijn echter ook geschillenbeslechtingsmechanismen die buitengerechtelijke kenmerken hebben, maar die zuiver formeel geschieden in het kader van de gerechtelijke behandeling van een geschil (conciliatie en bemiddeling).

Buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsmethoden

Sommige buitengerechtelijke procedures zijn wettelijk geregeld, terwijl andere berusten op afspraken tussen twee of meer privaatrechtelijke organen/personen.

Wettelijk geregelde procedures

De belangrijkste wettgelijk geregelde procedure is misschien wel die welke via de algemene geschillencommissie (Allmänna reklamationsnämnden - ARN) verloopt. De ARN behandelt alleen maar geschillen tussen ondernemers en consumenten op verzoek van de consument. De procedure, die ook grensoverschrijdende geschillen omvat, is schriftelijk en gratis voor de partijen. De beslissingen van de ARN hebben de vorm van aanbevelingen aan de partijen over de manier waarop hun geschil kan worden opgelost.

Voor bepaalde soorten geschillen bestaat de mogelijkheid van bemiddeling. Dit is bijvoorbeeld het geval voor arbeidsgeschillen, pachtgeschillen, geschillen over appartementsrechten (bostadsrätt) , huurgeschillen, auteursrechtgeschillen en geschillen tussen echtgenoten. Voor meer informatie over de verschillende gevallen van bemiddeling, zie hieronder.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Niet wettelijk geregelde procedures

In verschillende branches zijn door particuliere initiatieven speciale commissies opgericht. Dit is bijvoorbeeld heel gebruikelijk in de verzekeringsbranche. De werkterreinen van de verschillende commissies kunnen enigszins variëren, maar over algemeen hebben ze als taak om geschillen tussen bijvoorbeeld een verzekeringsmaatschappij en een verzekeringsnemer op flexibele en onpartijdige wijze op te lossen. Verschillende commissies in de verzekeringssector hebben ook als taak te werken aan een eenvormige oplossing van verzekeringszaken, zodat minder geschillen ontstaan. De commissies zijn hoofdzakelijk opgericht door middel van overeenkomsten tussen verschillende verzekeringsmaatschappijen, maar functioneren geheel onafhankelijk van de initiatiefnemers. De commissies zijn voornamelijk gericht op geschillen tussen ondernemingen en consumenten. De grote verzekeringsmaatschappijen hebben vaak ook hun eigen ombudsman tot wie verzekeringsnemers zich kunnen wenden wanneer zij niet tevreden zijn met de afwikkeling van een schadeclaim door de verzekeringsmaatschappij. De ombudsman wordt benoemd door de verzekeringsmaatschappij, maar oefent zijn taken onafhankelijk van haar uit. Voorbeelden van dergelijke comissies zijn de ongelukken- en ziekteverzekeringscommissie (Olycksfalls- och Sjukförsäkringsnämnd) , de commissie levensverzekeringsvoorwaarden (Livförsäkringens Villkorsnämnd) en de commissie persoonlijk letsel aansprakelijkheidsverzekering (Ansvarsförsäkringens Personskadenämnd).

De procedure is, op enkele uitzonderingen na, schriftelijk. Tijdens de schriftelijke behandeling kan een partij een vertegenwoordiger of raadsman raadplegen. Voor hen gelden geen bijzondere eisen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De particuliere geschillenbeslechtingsprocedures zijn hoofdzakelijk gratis, al wordt in enkele uitzonderlijke gevallen een kleine registratievergoeding gevraagd. De procedures worden betaald door de aangesloten ondernemingen/maatschappijen. De kosten worden meestal over de aangesloten maatschappijen verdeeld naar verhouding van de mate waarin zij van de diensten van de commissie gebruikmaken. Er is een mogelijkheid om bijvoorbeeld de vertegenwoordigingskosten van de verzekering in kwestie vergoed te krijgen.

Geschillen worden doorgaans beslecht door middel van een beslissing met een raadgevend, niet-bindend karakter (aanbevelingen). Het komt echter voor dat een onderneming zich er jegens zijn brancheorganisatie op voorhand toe verbindt de aanbevelingen te volgen.

De tenuitvoerlegging van de beslissing kan in tegenstelling tot een uitspraak of een besluit van de rechter niet worden afgedwongen. Het feit dat een onderneming zich er jegens zijn brancheorganisatie toe heeft verbonden de beslissing te volgen, heeft geen invloed op de uitvoerbaarheid, omdat de verbintenis van de onderneming alleen jegens de brancheorganisatie geldt. Hoewel de beslissingen geen bijzondere juridische consequenties hebben, kunnen aan een onderneming die er zich jegens zijn brancheorganisatie toe heeft verbonden de beslissingen te volgen, civielrechtelijke sancties worden opgelegd zoals uitsluiting uit de brancheorganisatie.

Omdat buitengerechtelijke geschillenbeslechting in Zweden een alternatief is voor de gewone gerechtelijke procedure, kan tegen beslissingen niet in hoger beroep worden gegaan bij het gerecht. Een besluit van een buitengerechtelijk geschillenbeslechtingsorgaan is echter geen belemmering voor een proces; het is dus mogelijk zowel tijdens als na een alternatieve geschilprocedure dezelfde zaak voor de gewone rechter te brengen. Wanneer het geding aanhangig wordt gemaakt nadat een buitengerechtelijk geschillenbeslechtingsorgaan een uitspraak heeft gedaan over de zaak, is het gebruikelijk dat deze uitspraak tijdens het proces op een of andere wijze aan de orde komt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Conciliatie en bemiddeling in het kader van een gerechtelijke procedure

In het kader van gerechtelijke procedures zijn er twee vormen van geschillenbeslechting met buitengerechtelijke kenmerken: conciliatie en bemiddeling. Beide mechanismen worden geregeld door het Zweedse wetboek van rechtsvordering. Met name conciliatie komt zeer vaak voor in civielrechtelijke procedures voor de gewone rechter.

Wanneer het gerecht in een civielrechtelijke procedure een dagvaarding heeft uitgebracht, moet een mondelinge of schriftelijke voorbereidende procedure plaatsvinden. Een van de doelstellingen van de voorbereidende procedure is na te gaan of er uitzicht is op conciliatie. Wanneer in de desbetreffende zaak conciliatie toegestaan is, moet het gerecht trachten te bewerkstelligen dat de partijen worden verzoend, voorzover dit passend is met het oog op de aard van de zaak en de andere omstandigheden. Het is dus het gerecht dat, wanneer het zulks passend acht, het initiatief neemt tot conciliatiegesprekken tussen de partijen. De rechter die de zaak voorzit, leidt de conciliatiegesprekken. De conciliatiegesprekken zijn niet aan een specifieke vorm gebonden, en zij zijn evenmin verplicht. De partijen kunnen dus verklaren dat zij geen belangstelling hebben voor conciliatiegesprekken, zonder dat dit gevolgen heeft. Wanneer de conciliatiegesprekken niet tot een schikking tussen de partijen leiden, wordt de gerechtelijke procedure op de gebruikelijke wijze voortgezet. De rechter die aan een conciliatieprocedure deelneemt, moet ervoor zorgen dat hij of zij tijdens de procedure onpartijdig handelt. Evenals de gerechtelijke procedure is de conciliatieprocedure kosteloos. Wanneer de zaak aanhangig wordt gemaakt bij het gerecht, moet echter een vergoeding worden betaald (momenteel ca. 50 EUR).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Wanneer het met het oog op de aard van de zaak beter is dat speciale bemiddeling plaatsvindt, kan het gerecht een speciale bemiddelaar aanstellen om de conciliatiegesprekken te leiden. De bemiddelaar is dan niet de rechter die de zaak behandelt, maar een buitenstaander. Voordat het gerecht opdracht geeft tot bemiddeling, vindt overleg met de partijen plaats. De kosten voor de speciaal aangestelde bemiddelaar worden door de partijen betaald.

In de meeste situaties heeft u de mogelijkheid een alternatieve methode te gebruiken om een geschil op te lossen. Hieronder vindt u meer informatie over de regels die in uw situatie gelden.

Geschillen tussen consumenten en ondernemers

Zoals zij reeds heeft verklaard in "Alternatieve geschillenbeslechting – Algemene informatie", heeft de Commissie op haar website een lijst met een groot aantal organen voor de beslechting van consumentengeschillen in de lidstaten gepubliceerd. In de lijst vindt u de praktische informatie die u nodig heeft om na te gaan of u een van de geschillenbeslechtingsmethoden van deze instanties kan gebruiken: hun structuur, toepassingsgebied, procedure, kosten en andere details.

Het kan voorkomen dat u een beroep moet doen op een geschillenbeslechtingsorgaan in een andere lidstaat Voor informatie over dergelijke organen kunt u terecht op de EB-net-website

of,

wanneer het geschil financiële diensten betreft, de website van FIN-NET.

Het belangrijkste orgaan waartoe consumenten zich in Zweden kunnen wenden, is de algemene geschillencommissie (ARN). Meer informatie over de ARN is de vinden op de bovengenoemde website van de Commissie.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Geschillen tussen ondernemers

De alternatieve geschillenbeslechtingsmethoden in Zweden zijn, afgezien van arbitrageprocedures en procedures die in het kader van de gerechtelijke procedure plaatsvinden, in de eerste plaats gericht op geschillen tussen ondernemingen en consumenten. Zie echter ook hieronder de rubriek "andere specifieke situaties".

Geschillen tussen werknemers en werkgevers

Werkgever en werknemers die in een contractuele relatie tot elkaar staan en die een geschil met elkaar hebben, moeten het geschil door middel van onderhandelingen oplossen of, in laatste instantie, via een gerechtelijke procedure bij de arbeidsrechtbank (Arbetsdomstol). Voor dergelijke juridische geschillen bestaan er geen alternatieve beslechtingsmechanismen. Voor bepaalde andere geschillen is bemiddeling echter mogelijk. In Zweden is er dan ook een bemiddelingsinstituut (medlingsinstitut) waarvan de bemiddelingswerkzaamheden wettelijk geregeld zijn. Het bemiddelingsinstituut stelt bemiddelaars ter beschikking voor geschillen tussen werkgevers en werknemers tijdens onderhandelingen over lonen en algemene arbeidsvoorwaarden of voor geschillen waarbij een onderneming weigert een collectieve arbeidsovereenkomst met een vakbond te ondertekenen. Het bemiddelingsinstituut kan bemiddelaars aanwijzen op verzoek van de partijen. Het bemiddelingsinstituut kan ook zonder een dergelijk verzoek bemiddelaars aanwijzen, bijvoorbeeld wanneer een van de partijen een conflict heeft gemeld en het bemiddelingsinstituut van oordeel is dat bemiddelaars een goede oplossing voor het geschil kunnen bewerkstelligen. De procedure is kosteloos.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Familierechtelijke geschillen

Voor ouders die een geschil met elkaar hebben, zijn er twee alternatieven voor een gerechtelijke procedure: samenwerkingsgesprekken en familieadvies. Familieadvies is ook beschikbaar voor paren zonder kinderen. De procedures worden hieronder nader beschreven.

Samenwerkingsgesprek

Samenwerkingsgesprekken (samarbetssamtal) zijn gesprekken onder leiding van een deskundige met als doel dat de ouders overeenstemming bereiken over de ouderlijke verantwoordelijkheid, de vraag bij wie het kind zal wonen en de omgangsregeling. Het doel van de discussie is dus een compromisoplossing. Maar zelfs wanneer dit doen niet kan worden bereikt, kunnen de ouders via het gesprek meer begrip voor elkaars standpunten krijgen en leren met hun conflicten om te gaan op een wijze die niet ten koste gaat van het kind.

Alle gemeenten in Zweden bieden samenwerkingsgesprekken aan. Ouders die het moeilijk eens kunnen worden over ouderlijke verantwoordelijkheid, woonplaats en omgangsregeling en die een samenwerkingsgesprek willen aangaan, kunnen contact opnemen met de gemeente. Wanneer reeds een gerechtelijke procedure over ouderlijke verantwoordelijkheid, woonplaats en omgang aanhangig is, kan het gerecht het initiatief tot samenwerkingsgesprekken nemen. De samenwerkingsgesprekken zijn kosteloos.

Wanneer de ouders het eens worden, kunnen zij een overeenkomst sluiten over de ouderlijke verantwoordelijkheid, de woonplaats en de omgangsregeling. De overeenkomst is geldig wanneer zij schriftelijk is en is goedgekeurd door de sociale commissie (socialnämnd). Het feit dat de overeenkomst geldig is, betekent dat zij dezelfde werking heeft als een gerechtelijk vonnis. Dit betekent o.a. dat de overeenkomst ten uitvoer kan worden gelegd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Familieadvies

Familieadvies (familjerådgivning) bestaat uit een gesprek om conflicten bij paren en in gezinnen aan te pakken. Het gesprek kan voor, tijdens en na een scheiding plaatsvinden. Wanneer er kinderen zijn, kan het familieadvies conflicten temperen zodat de ouders na de scheiding als co-ouders kunnen fungeren. Familieadvies geschiedt op vrijwillige basis en op initiatief van de betrokkenen. Om ervoor te zorgen dat het familieadvies in een sfeer van vertrouwen kan plaatsvinden en zijn functie kan vervullen, moeten de betrokkenen er zeker van zijn dat de vaak gevoelige informatie die tijdens de gesprekken wordt onthuld, niet aan anderen wordt doorgegeven. Daarom gelden voor het familieadvies bijzonder strenge geheimhoudingsregels. Men kan ook anoniem contact opnemen met de instantie die familieadvies verstrekt.

Alle gemeenten zijn volgens de wet verplicht familieadvies aan te bieden via de gemeente zelf of andere professionele bemiddelaars. Familieadvies wordt verstrekt door maatschappelijk werkers die zijn geschoold als relatietherapeut. Wie contact wil opnemen met het bureau dat familieadvies verstrekt, kan zich tot de gemeente wenden. De gemeente heeft het recht voor familieadvies een vergoeding te vragen.

Familieadvies wordt ook verstrekt door bijvoorbeeld kerkgenootschappen.

Geschillen tussen particulieren

Behalve bij familierechtelijke geschillen worden particulieren die een geschil hebben, verwezen naar de rechter en de alternatieve beslechtingsmechanismen die in het kader van de procedure bestaan, zie hierboven onder "Conciliatie en bemiddeling in het kader van een gerechtelijke procedure".

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Andere specifieke situaties

Activiteiten van de huur- en pachtcommissies

Bij geschillen over pacht, appartementsrecht en huur kan bemiddeling plaatsvinden door de pacht- (arrendenämnd) respectievelijk de huurcommissie (hyresnämnd).

Als een verhuurder en een huurder het niet eens kunnen worden over een huurkwestie of als een vereniging van eigenaren (bostadsrättsförening) en een eigenaar van een appartementsrecht (bostadsrättsinnehavare) het niet eens kunnen worden over kwesties in verband met de overdracht, kan een of beide partijen zich wenden tot de huurcommissie om hulp te krijgen bij het oplossen van het geschil. De partij of partijen verzoekt de commissie dan om te bemiddelen. De huurcommissie kan bemiddelen in alle geschillen over huur en appartementsrecht. Normaliter doet de huurcommissie een voorstel voor een overeenkomst wanneer de partijen zelf geen oplossing kunnen vinden tijdens een ontmoeting met de commissie. In bepaalde gevallen is bemiddeling verplicht, zoals bij geschillen over de huur van lokalen. Wanneer de verhuurder bijvoorbeeld de huurovereenkomst heeft opgezegd en de huurder de lokalen niet wil ontruimen zonder een vergoeding te krijgen, moet de huurder het geschil ter bemiddeling aan de huurcommissie voorleggen. Wanneer de huurder dit niet doet, verliest hij of zij zijn recht op schadeloosstelling. De huurcommissie kan in het kader van de bemiddeling een uitspraak doen over bv. de markthuren voor lokalen. Een dergelijke uitspraak geldt als een vermoeden in latere geschillen over schadeloosstelling.

Voorts moet de huurcommissie, zelfs wanneer niet om bemiddeling wordt verzocht, trachten de partijen te verzoenen in geschillen die de commissie moet behandelen overeenkomstig de verdeling van verantwoordelijkheden tussen de gewone rechter en de huurcommissie, bijvoorbeeld een geschil over de verlenging van huurovereenkomsten na opzegging met inachtneming van de opzegtermijn. In het kader van deze bemiddeling doet de huurcommissie, wanneer de partijen niet kunnen worden verzoend na een voorstel van een van beide partijen, voorstellen tot conciliatie, tenzij duidelijk is dat de voorwaarden hiervoor ontbreken. Wanneer de partijen niet met het conciliatievoorstel instemmen, moet de commissie het geschil behandelen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Ten slotte kan de gewone rechter zaken die hij behandelt ter bemiddeling naar de huurcommissie verwijzen. Wanneer de bemiddeling mislukt, doet de rechter uitspraak in de zaak.

De huurcommissie vraagt geen vergoeding van de partijen. Elke partij draagt haar eigen kosten, bijvoorbeeld de vertegenwoordigingskosten of de kosten voor gederfde inkomsten voor de tijd dat de onderhandelingen duurden. In sommige gevallen kan een partij rechtsbijstand krijgen. De procedure bij de huurcommissie is openbaar.

De procedure bij de pachtcommissie is dezelfde als bij de huurcommissie.

Bepaalde auteursrechtelijke geschillen

Voorts is bemiddeling voorgeschreven voor bepaalde auteursrechtelijke geschillen. Het doel van de bemiddeling is de totstandkoming van collectieve overeenkomsten te vergemakkelijken waarop de toepassing van sommige bepalingen van het auteursrecht is gebaseerd. Dit is met name het geval bij overeenkomsten die leiden tot contractuele licenties. De procedure is dus geen alternatief voor de gewone gerechtelijke behandeling.

De procedure is vrijwillig en dient om de partijen te helpen overeenstemming te bereiken. De bemiddeling wordt aangevraagd door middel van een verzoek aan de regering, die ook de bemiddelaar aanwijst. Wanneer de bemiddelingsprocedure geen resultaat oplevert, kan de bemiddelaar een arbitrageprocedure voorstellen, maar de partijen zijn niet verplicht daaraan mee te werken. Wanneer de bemiddeling geen resultaat oplevert, kan de bemiddelaar dit ook aan de regering melden. De regering moet dan mogelijke maatregelen overwegen. De procedure is vertrouwelijk.

De bemiddelaar heeft recht op een vergoeding voor zijn werk. Tenzij anders is overeengekomen, wordt de vergoeding betaald door de partij die om bemiddeling heeft verzocht.



« Alternatieve wijzen van geschillenbeslechting - Algemene informatie | Zweden - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 06-07-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk