Europese Commissie > EJN > Alternatieve wijzen van geschillenbeslechting > Spanje

Laatste aanpassing: 08-06-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Alternatieve wijzen van geschillenbeslechting - Spanje

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


Een gerechtelijke procedure moet worden gezien als het uiterste middel om een geschil te beslechten, aangezien deze geld en tijd kost: er moeten gerechtskosten worden betaald, de voorgeschreven termijnen moeten in acht worden genomen en er kunnen vertragingen optreden als gevolg van achterstanden in de gerechtelijke organisatie.

Het is altijd beter om op voorhand tot een buitengerechtelijke oplossing of een minnelijke regeling te komen. De Spaanse wetgeving bevordert het gebruik van deze alternatieve middelen door ze beter toegankelijk te maken en ze in sommige gevallen, zoals bij bepaalde arbeidsgeschillen, verplicht te stellen voordat een zaak aan de rechter wordt voorgelegd.

Hieronder volgt praktische informatie over alternatieve geschillenbeslechting in Spanje.

Naast de mogelijkheid van informele onderhandelingen, die doorgaans tot de belangrijkste werkzaamheden van een advocaat behoren, bestaat in Spanje de conciliación (verzoeningsprocedure), waarbij de Servicios de Mediación de la Administración Laboral (bemiddelingsdiensten van de arbeidsautoriteiten) moeten worden ingeschakeld voordat een arbeidsgeschil aan de rechter wordt voorgelegd (link naar arbeidsgerecht).

Bij civiele procedures met een inzet van meer dan 3000 euro zijn de partijen verplicht om na de indiening van de vordering en de repliek van de verweerder met elkaar te onderhandelen. Deze onderhandelingen worden geleid door de rechter, die verplicht is het bereiken van een akkoord te bevorderen. Alleen wanneer dit mislukt, wordt de procedure voortgezet.

Een van de taken van de Secretarios Judiciales (griffiers) is het verzoenen van de partijen binnen de door het procesrecht vastgestelde termijnen, waarbij zij een voor hen specifieke rol als bemiddelaar vervullen. Deze taak wordt echter pas officieel bij de inwerkingtreding van de Ley sobre Jurisdicción Voluntaria (wet inzake de vrijwillige rechtspraak).

Bij arbitrage wordt de rechterlijke beslissing, met instemming van de partijen, vervangen door een beslissing van een arbiter – een derde partij of een Tribunal arbitral (scheidsgerecht). Arbitrage valt onder het privaatrecht, hoewel het institutionele aspect de afgelopen jaren is uitgewerkt door het ministerie van Consumentenzaken en de kamers van koophandel.

Elk geschil kan worden opgelost door middel van verzoening of arbitrage, behalve:

  • kwesties waarover een onherroepelijke gerechtelijke beslissing is genomen, met uitzondering van de aspecten die samenhangen met de tenuitvoerlegging ervan;
  • kwesties die onlosmakelijk zijn verbonden met andere kwesties waarover de partijen geen beslissingbevoegdheid hebben, zoals de burgerlijke staat van personen, toekomstige alimentatieverplichtingen en huwelijkskwesties (scheiding van tafel en bed, nietigverklaring of echtscheiding), hoewel de daaruit voortvloeiende financiële kwesties buitengerechtelijk kunnen worden opgelost;
  • kwesties waarin het openbaar ministerie krachtens de wet moet optreden ter vertegenwoordiging en verdediging van degenen die op grond van handelingsonbekwaamheid of bij gebrek aan een wettelijk vertegenwoordiger niet voor zichzelf kunnen opkomen, zoals personen die handelingsonbekwaam zijn verklaard en minderjarigen;
  • consumentenkwesties waarin sprake is van vergiftiging, letsel, overlijden of ernstige vermoedens van een misdrijf.

De verzoeningsprocedure is geregeld in de Ley de Enjuiciamiento Civil (wetboek van rechtsvordering in civiele zaken) en in de Ley de Procedimiento Laboral (wetboek van rechtsvordering in arbeidszaken).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

In civielrechtelijke kwesties is een verzoeningsprocedure facultatief en kan deze dus niet verplicht worden gesteld totdat de Ley sobre Jurisdicción Voluntaria (wet inzake vrijwillige rechtspraak) in werking is getreden. Bevoegd tot kennisneming van een verzoeningsprocedure zijn de Juece de Primera Instancia (rechter van eerste aanleg) en de Juece de Paz (vrederechter – niet-professionele rechter) van de woonplaats, of bij het ontbreken daarvan de verblijfplaats, van de verzoeker. Het document waarin de verzoening is vastgelegd, vormt een executoriale titel, op basis waarvan een tenuitvoerleggingsprocedure kan worden ingeleid.

Arbitrage wordt geregeld in de arbitragewet (wet nr. 60/2003 van 23 december 2003). Deze wet is ook van toepassing op bijzondere arbitrageregelingen. De meest gebruikte daarvan is in de praktijk de arbitrage in consumentenzaken voor het oplossen van geschillen betreffende het gebruik van goederen en diensten die vallen onder wet 26/1984 van 19 juli 1984 tot bescherming van consumenten en gebruikers) .

In Spanje kan arbitrage op de wet of op billijkheid worden gebaseerd. In de meeste gevallen lost de arbiter het geschil op door het geldend recht toe te passen, tenzij de partijen hem uitdrukkelijk toestemming hebben gegeven om uitsluitend naar billijkheid te oordelen. Dit billijkheidscriterium – waarbij de geldende wetgeving dus buiten toepassing blijft – wordt gebruikt als basis voor arbitrale beslissingen in bepaalde institutionele arbitrageprocedures, zoals bij consumentengeschillen.

Kies uit onderstaand overzicht de situatie waarin u zich bevindt om te zien of u gebruik kunt maken van een van de alternatieve wijzen van geschillenbeslechting waarin de wetgeving voorziet.

Geschillen tussen particulieren

Er moet sprake zijn van een arbitrageovereenkomst, bijvoorbeeld in de vorm van een clausule in een contract of een aparte overeenkomst, waarin de partijen verklaren dat zij alle of sommige geschillen die uit een bepaalde, al dan niet contractuele rechtsverhouding zijn ontstaan of kunnen ontstaan, aan arbitrage zullen onderwerpen.

De arbitrageovereenkomst moet schriftelijk zijn vastgelegd in een door de partijen getekend document of in een uitwisseling van brieven, telegrammen, faxen of andere telecommunicatiemiddelen waaruit de overeenstemming blijkt.

Aan dit vereiste wordt geacht te zijn voldaan indien de arbitrageovereenkomst in een elektronisch, optisch of ander soort medium is opgeslagen en beschikbaar is voor latere raadpleging.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De partijen worden geacht akkoord te gaan met de arbitrageovereenkomst indien deze is opgenomen in een document dat de partijen in een van de bovengenoemde vormen aan elkaar hebben overhandigd.

Deze overeenkomst is alleen rechtsgeldig wanneer niet wordt verwezen naar zaken die door de wet van arbitrage zijn uitgesloten.

Arbitrage mag niet verplicht worden gesteld bij wet of bij gerechtelijke beslissing. Particulieren moeten er op vrijwillige basis gebruik van maken.

In een arbitrageprocedure moeten de beginselen van gelijkheid, hoor en wederhoor en procedure op tegenspraak worden gerespecteerd. De arbiter moet de partijen op basis van gelijkheid behandelen en elk van hen voldoende gelegenheid bieden om haar rechten te doen gelden. Ook moet hij de vertrouwelijkheid bewaren van de informatie die hem bij de arbitrageprocedures is voorgelegd.

De partijen zijn vrij in hun keuze van de procedure; deze moet door de arbiters worden gevolgd. Wanneer hierover geen overeenstemming is bereikt, kan de arbiter, met inachtneming van de arbitragewet, de procedure volgen die hem goeddunkt. In het kader van hun bevoegdheid kunnen de arbiters eveneens beslissen over de toelaatbaarheid, de relevantie en de bruikbaarheid van de bewijzen, over de bewijsverkrijging – ook op initiatief van de arbiter – en over de beoordeling ervan.

Tenzij door de partijen anders is overeengekomen, beslist de arbiter of er zittingen voor de indiening van vorderingen, bewijsverkrijging en het nemen van conclusies worden belegd, of dat de hele procedure schriftelijk wordt gevoerd.

Voorzover niet anders is afgesproken, kunnen de arbiters of het scheidsgerecht van de partijen de vooruitbetaling verlangen van de honoraria en de kosten van de arbiters en de eventuele administratieve kosten van het scheidsgerecht. Indien deze vooruitbetaling uitblijft, kunnen de arbiters de procedure opschorten of gesloten verklaren. Wanneer een der partijen niet binnen de gestelde termijn heeft betaald, delen de arbiters dit, voordat zij de procedure gesloten verklaren of opschorten, aan de andere partijen mee, zodat deze de betaling desgewenst binnen de hun gestelde termijn op zich kunnen nemen.

Voor dit type arbitrage kan geen gratis rechtshulp worden toegekend.

Elke arbitrale beslissing, in het Spaans laudo genoemd, moet schriftelijk worden vastgelegd en worden ondertekend door de arbiters, die daarbij een afwijkende mening mogen vermelden. Wanneer er meer dan een arbiter is, zijn de handtekeningen van de meerderheid van het arbitraal college of alleen die van de voorzitter voldoende. De arbitrale beslissing wordt geacht naar behoren op schrift te zijn gesteld indien de inhoud en de handtekeningen in een elektronisch, optisch of ander soort medium zijn opgeslagen en beschikbaar zijn voor latere raadpleging. De arbiter motiveert zijn beslissing, die naar de regels van het recht of naar billijkheid is genomen. Met inachtneming van hetgeen door de partijen is overeengekomen, kunnen de arbiters in de arbitrale beslissing uitspraak doen over de proceskosten, met inbegrip van de honoraria en de kosten van de arbiters en eventueel ook die van de verdedigers of vertegenwoordigers van de partijen, de kosten van de door het scheidsgerecht verrichte diensten en andere procedurekosten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien de arbitrale beslissing niet vrijwillig wordt uitgevoerd, kan deze overeenkomstig de Ley de Enjuiciamiento Civil (wet van burgerlijke rechtsvordering) langs gerechtelijke weg gedwongen ten uitvoer worden gelegd. (link: Tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen).

Bij onenigheid over het verplichtende karakter van de arbitrale beslissing verplicht de arbitrageovereenkomst de partijen om het daarin bepaalde na te komen en verbiedt het de gerechten kennis te nemen van de geschillen die aan arbitrage zijn onderworpen indien de belanghebbende partij zich tijdens een gerechtelijke procedure op de overeenkomst beroept.

De arbitrageovereenkomst verbiedt de partijen niet om vóór of tijdens de arbitrageprocedure voorlopige maatregelen te vorderen bij een gerecht; zij mag het gerecht niet verbieden deze toe te kennen. (link naar Voorlopige en bewarende maatregelen).

Een arbitrale beslissing kan worden vernietigd op vordering van een partij die stelt en bewijst:

  • dat er geen arbitrageovereenkomst bestaat of dat deze ongeldig is;
  • dat de benoeming van een arbiter of de inhoud van de arbitrageprocedure haar niet naar behoren is meegedeeld of dat zij om een andere reden niet in staat is geweest haar rechten te doen gelden;
  • dat de arbiters zich hebben uitgesproken over kwesties die hun niet waren voorgelegd;
  • dat de benoeming van de arbiters of de arbitrageprocedure niet overeenstemde met hetgeen de partijen hadden afgesproken, behalve indien deze afspraak in strijd was met een dwingende bepaling van de arbitragewet, of, bij het ontbreken van een dergelijke afspraak, dat de benoeming van de arbiters of de arbitrageprocedure niet aan die wet voldeed.
  • dat de arbiters zich hebben uitgesproken over kwesties die niet voor arbitrage in aanmerking komen;
  • dat de arbitrale beslissing in strijd is met de openbare orde.

Het verzoek tot vernietiging wordt ingediend bij de Audiencia Provincial; tegen haar vonnis staan geen rechtsmiddelen open.

Familiegeschillen

In (echt)scheidingszaken stimuleert het gerecht de beslechting van het geschil door middel van overeenstemming tussen de partijen; het is mogelijk dat een procedure die met een confrontatie tussen de partijen is begonnen, langs minnelijke weg wordt opgelost. Het convenant, waarin kwesties moeten worden geregeld zoals de voogdij over de kinderen, bezoekrecht, bijdragen in de gemeenschappelijke kosten, eventuele alimentatie en het gebruik van de familiewoning, wordt pas goedgekeurd door het gerecht wanneer dit van oordeel is dat de overeenkomst niet in strijd is met de belangen van minderjarigen of van een van de twee partners. Wanneer er minderjarige kinderen zijn, wordt het openbaar ministerie erbij betrokken en kan het gerecht de wijzigingen voorstellen die het opportuun acht.

Zie Echtscheiding – Spanje, Ouderlijke verantwoordelijkheid – Spanje en Alimentatievorderingen – Spanje

Bepaalde autonome gebieden zoals Catalonië, Valencia en Baskenland kennen bijzondere regelingen voor bemiddeling in familiezaken.

Arbeidsgeschillen

In uitvoering

Geschillen over pachtzaken

Wet 49/2003 van 26 november 2003 betreffende pachtovereenkomsten heeft de verplichte inschakeling van de Junta arbitrales de arrendamientos rústicos (scheidsgerechten voor pachtzaken) afgeschaft voor sommige geschillen, zoals die over de toegang tot het terrein van de pachter. Tegenwoordig zijn de partijen vrij om zich binnen de in de toepasselijke wetgeving gestelde termijnen aan arbitrage te onderwerpen.

Nuttige links

  • Arbitraal stelsel voor consumentenzaken español
  • Europees klachtenformulier voor consumenten English PDF File (PDF File 82,9 KB)
  • FIN-NET (netwerk voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting in de financiële-dienstensector) Deutsch - English - français

« Alternatieve wijzen van geschillenbeslechting - Algemene informatie | Spanje - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 08-06-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk