Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης των διαφορών > Πορτογαλία

Τελευταία ενημέρωση: 31-08-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης των διαφορών - Πορτογαλία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. Ποιοι είναι, γενικώς, οι διαφορετικοί τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών στην Πορτογαλία; I.
I.1. Συμβιβασμός I.1.
I.2. Διαμεσολάβηση I.2.
I.3. Διαιτησία I.3.
I.3.1. Εκούσια διαιτησία I.3.1.
I.3.2. Θεσμοποιημένη διαιτησία I.3.2.
II. Συστήματα II.
II.1. Η προσφυγή στους διάφορους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών είναι υποχρεωτική βάσει του νόμου ή βάσει δικαστικής απόφασης; II.1.
II.1.1. Διαφορές μεταξύ επαγγελματιών, διαφορές καταναλωτών και κάθε τύπος διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία ή διαμεσολάβηση: II.1.1.
II.1.2. Οικογενειακές διαφορές: II.1.2.
II.1.3. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.1.3.
II.2. Αυτοί οι τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών ρυθμίζονται διά νόμου; II.2.
II.2.1. Διαφορές μεταξύ επαγγελματιών, διαφορές καταναλωτών και κάθε τύπος διαφορών για τις οποίες χρησιμοποιείται η διαδικασία διαιτησίας ή μεσολάβησης: II.2.1.
II.2.2. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.2.2.
II.2.3. Οικογενειακές διαφορές: II.2.3.
II.3. Είναι δυνατόν να υπάρχουν συμβατικές ρήτρες που προβλέπουν ότι οι διαφορές που αφορούν αθέτηση σύμβασης θα υποβάλλονται σε εναλλακτικό τρόπο επίλυσης πριν από την παραπομπή τους σε δικαστήριο; Οι ρήτρες αυτές είναι υποχρεωτικές και για τα δύο μέρη; II.3.
II.4. Ποια είδη διαφορών μπορούν να επιλυθούν με αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών; II.4.
II.4.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.4.1.
II.4.2. Οικογενειακές διαφορές: II.4.2.
II.5. Πώς εξασφαλίζεται ότι το εναλλακτικό μέσο επίλυσης, το οποίο χρησιμοποιείται παρέχει εγγυήσεις συγκρίσιμες με εκείνες της παραδοσιακής δικαιοσύνης; Συγκεκριμένα, πώς εξασφαλίζεται η εμπιστευτικότητα των εγγυώμενων διαπραγματεύσεων; II.5.
II.5.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών και οικογενειακές διαφορές: II.5.1.
II.5.2. Διαφορές καταναλωτών: II.5.2.
II.6. Απαιτούνται νομικές συμβουλές; Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών; II.6.
II.6.1. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται μεσολάβηση: II.6.1.
II.6.2. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών και οικογενειακές διαφορές: II.6.2.
II.6.3. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία: II.6.3.
II.7. Μπορούν αυτοί οι τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών να χρησιμοποιούνται εξ αποστάσεως, κυρίως δε με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων; II.7.
II.7.1. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται μεσολάβηση: II.7.1.
II.7.2. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.7.2.
II.7.3. Οικογενειακές διαφορές: II.7.3.
II.7.4. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία: II.7.4.
II.8. Αυτοί οι τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης είναι δωρεάν; Εάν όχι, πώς κατανέμονται τα έξοδα; Είναι δυνατή η χορήγηση δικαστικής αρωγής; II.8.
II.8.1. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία: II.8.1.
II.8.2. Διαφορές καταναλωτών: II.8.2.
II.8.3. Άλλοι τύποι διαφορών: II.8.3.
II.8.4. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.8.4.
II.8.5. Οικογενειακές διαφορές: II.8.5.
II.9. Σε περίπτωση προσφυγής σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών χωρίς να επιτυγχάνεται επίλυση της διαφοράς, είναι δυνατή η παραπομπή της διαφοράς σε δικαστήριο; Η προσφυγή σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών επηρεάζει τις προθεσμίες για παραπομπή της διαφοράς σε δικαστήριο; II.9.
II.9.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.9.1.
II.9.2. Οικογενειακές διαφορές: II.9.2.
II.9.3. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία: II.9.3.
II.10. Σε περίπτωση προσφυγής σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών μέσων επίλυσης διαφορών και επίλυσης της διαφοράς, ποια μορφή λαμβάνει η σχετική συμφωνία; Τι συμβαίνει εάν η συγκεκριμένη συμφωνία δεν καταστεί άμεσα εκτελεστή; Είναι δυνατή η χρήση των συνηθισμένων διαδικασιών εκτέλεσης; Υπάρχει ακόμη περιθώριο για παραπομπή του ζητήματος σε δικαστήριο; II.10.
II.10.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών: II.10.1.
II.10.2. Οικογενειακές διαφορές: II.10.2.
II.10.3. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία: II.10.3.

 

I. Ποιοι είναι, γενικώς, οι διαφορετικοί τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών στην Πορτογαλία;

Στην Πορτογαλία, οι εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης διαφορών είναι ο συμβιβασμός, η διαμεσολάβηση και η διαιτησία. Το κοινό στοιχείο αυτών των ΕΤΕΔ είναι ότι αποσκοπούν στην επίλυση διαφορών μέσω μη δικαστικών οδών.

Η προσφυγή σε αυτούς τους τρόπους επιτρέπει την ταχεία και αποτελεσματική απόδοση δικαιοσύνης. Η συμμετοχή των μερών ευνοεί τη δημιουργία συνθηκών, οι οποίες τους επιτρέπουν να διατηρούν τις σχέσεις τους μετά την επίλυση της διαφοράς.

I.1. Συμβιβασμός

Ο συμβιβασμός αποτελεί εναλλακτικό τρόπο της παρέμβασης των δικαστηρίων. Έχει ανεπίσημο χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, τα μέρη, με ή χωρίς την παρέμβαση τρίτου, προσπαθούν να βρουν λύση στη διαφωνία τους.

Στην περίπτωση παρέμβασης τρίτου, αυτός συνεργάζεται με τα άλλα μέρη, καλώντας τα να συζητήσουν το θέμα που αποτελεί το αντικείμενο της διαφωνίας τους και συνδράμοντας στην επίτευξη εκούσιας συμφωνίας.

Ο συμβιβαστής εστιάζει την προσοχή του στις αντικειμενικές πτυχές της διαφοράς, προωθεί την ταχεία, μη εξαντλητική επίλυση του ζητήματος και βοηθά τους διάδικους να καταλήξουν σε μια συμφωνία υπ’ ευθύνη τους. Σε σύγκριση με τον διαμεσολαβητή, ο συμβιβαστής διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο, ενώ μπορεί ακόμη και να προτείνει λύση για τη διαφορά.

I.2. Διαμεσολάβηση

Η διαμεσολάβηση αποτελεί εναλλακτικό τρόπο επίλυσης διαφορών, εμπιστευτικού και εθελούσιου χαρακτήρα, και οι αποφάσεις που λαμβάνονται αποτελούν ευθύνη των διαδίκων. Γενικώς, η διαμεσολάβηση έχει επίσημο χαρακτήρα.

Στο πλαίσιο της διαμεσολάβησης, οι διάδικοι, με τη βοήθεια αμερόληπτου και ουδέτερου διαμεσολαβητή, επιχειρούν να επιτύχουν μια συμφωνία για την επίλυση της διαφοράς τους.

Σε αντίθεση με το δικαστή ή το διαιτητή, ο διαμεσολαβητής δεν αποφασίζει σχετικά με το αποτέλεσμα της διαφωνίας. Αντίθετα, καθοδηγεί τα μέρη, εδραιώνοντας επικοινωνία μαζί τους και προάγοντας την ανταλλαγή απόψεων, κατά τρόπο ώστε τα εμπλεκόμενα μέρη να καταλήξουν μόνα τους στη βάση της συμφωνίας που θα θέσει τέλος στη διαφορά τους. Καθώς στη συγκεκριμένη διαδικασία υπάρχει πάντα η παρέμβαση τρίτου, αυτή αποτελεί ενδιάμεση διαδικασία ανάμεσα στο συμβιβασμό και τη διαιτησία.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Δεδομένου ότι η διαμεσολάβηση επιτρέπει τη διατήρηση των σχέσεων μεταξύ των διαδίκων, ενδείκνυται, επί παραδείγματι, ιδιαίτερα για την επίλυση οικογενειακών διαφορών ή διαφορών μεταξύ γειτόνων.

I.3. Διαιτησία

I.3.1. Εκούσια διαιτησία

Η εκούσια διαιτησία αποτελεί ιδιωτικό τρόπο επίλυσης διαφορών στο πλαίσιο του οποίου τα μέρη, κατόπιν ιδίας πρωτοβουλίας, επιλέγουν πρόσωπα που καλούνται διαιτητές, οι οποίοι λαμβάνουν απόφαση δεσμευτική για τα μέρη ως προς την επίλυση της διαφοράς τους.

Σε αυτήν τη διαδικασία, το αμερόληπτο τρίτο μέρος που επιλέγεται από τους διαδίκους λαμβάνει απόφαση επί της συγκεκριμένης διαφοράς. Η συγκεκριμένη διαδικασία είναι παρόμοια με τη δικαστική διαδικασία, εφόσον η απόφαση δεν λαμβάνεται από τους διαδίκους.

Ως προς την εκτέλεση, οι αποφάσεις διαιτησίας θεωρούνται ισοδύναμες με εκείνες που λαμβάνονται από τα τακτικά δικαστήρια και καθίστανται εκτελεστές από αυτά.

Εκτός εάν τα μέρη έχουν παραιτηθεί του δικαιώματος έφεσης ή έχουν εξουσιοδοτήσει το διαιτητή προκειμένου αυτός να λάβει αμερόληπτη και δίκαιη απόφαση, είναι δυνατή η άσκηση έφεσης κατά αποφάσεων διαιτησίας στο Εφετείο.

I.3.2. Θεσμοποιημένη διαιτησία

Έτσι καλείται η εκούσια διαιτησία στην οποία προβαίνουν φορείς εξουσιοδοτημένοι για αυτόν το σκοπό από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Οι φορείς αυτοί καλούνται Κέντρα Διαιτησίας.

II. Συστήματα

Σύμφωνα με το νόμο περί εκούσιας διαιτησίας, κάθε διαφορά που δεν έχει επιλυθεί ενώπιον δικαστηρίου ή με υποχρεωτική διαιτησία και δεν αφορά αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα δύναται να υποβάλλεται από τους διάδικους σε διαιτησία.

Σύμφωνα με το πορτογαλικό δίκαιο, στα αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα συμπεριλαμβάνονται δικαιώματα, τα οποία θεωρείται ότι σχετίζονται με ζητήματα ατομικής ελευθερίας και προσωπικής κατάστασης, δικαιώματα που αφορούν εργασιακές σχέσεις στο πλαίσιο συμβάσεων απασχόλησης και δικαιώματα που αφορούν την κοινωνική ασφάλιση. Περιλαμβάνουν επίσης δικαιώματα που αφορούν νομικές σχέσεις και τα οποία τα μέρη δεν μπορούν να απαλλοτριώσουν εκούσια και δεν μπορούν συνεπώς να παραιτηθούν από αυτά μέσω νομικής διαδικασίας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σε περίπτωση επίκλησης αυτών των δικαιωμάτων, δεν είναι δυνατή η προσφυγή σε διαιτησία και σε άλλους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης διαφορών.

Γενικώς, επιχειρείται συμβιβασμός πριν από την προσφυγή στη διαιτησία, στο πλαίσιο των θεσμοποιημένων Κέντρων Διαιτησίας.

Εάν η απόπειρα συμβιβασμού δεν οδηγήσει στην επίλυση της διαφοράς, οποιοδήποτε από τα μέρη μπορεί να υποβάλει τη διαφορά σε διαιτησία.

Η διαμεσολάβηση δεν ρυθμίζεται από το νόμο κατά τρόπο γενικό, αλλά προβλέπεται κυρίως στη νομοθεσία που διέπει τα Ειρηνοδικεία (κατηγορία δικαστηρίων, αρμοδιότητα των οποίων είναι η εξέταση αστικών υποθέσεων που αφορούν ποσά, το ύψος των οποίων δεν υπερβαίνει τα 3.740,98 €) και στο νόμο περί προστασίας των ανηλίκων, συγκεκριμένα αναφορικά με την άσκηση της γονικής επιμέλειας.

Η διαμεσολάβηση, ως εναλλακτικός τρόπος επίλυσης διαφορών καταναλωτών προβλέπεται στο νομοθέτημα που δημιουργεί το σύστημα εγγραφής φορέων που προτίθενται να εκκινήσουν διαδικασίες εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών.

II.1. Η προσφυγή στους διάφορους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών είναι υποχρεωτική βάσει του νόμου ή βάσει δικαστικής απόφασης;

II.1.1. Διαφορές μεταξύ επαγγελματιών, διαφορές καταναλωτών και κάθε τύπος διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία ή διαμεσολάβηση:

Είναι δυνατή η προσφυγή στην εκούσια διαιτησία για την επίλυση κάθε τύπου διαφοράς, η οποία βάσει νόμου δεν απαιτείται να παραπεμφθεί σε δικαστήριο ή διαιτητικό δικαστήριο και αφορά δικαιώματα ή ζητήματα αναφορικά με τα οποία τα μέρη μπορούν να αποφανθούν εκούσια.

Η διαμεσολάβηση αποτελεί επίσης διαδικασία, η οποία αποφασίζεται εκούσια από τα μέρη.

Η διαμεσολάβηση που προάγεται από φορείς εξουσιοδοτημένους να διεξάγουν διαδικασίες αυτού του τύπου για την επίλυση διαφορών καταναλωτών, εξαρτάται από την πρότερη αποδοχή της διαδικασίας από τον εμπλεκόμενο καταναλωτή και τον επαγγελματία.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

II.1.2. Οικογενειακές διαφορές:

Στις διαδικασίες ρύθμισης της άσκησης της γονικής επιμέλειας, ο δικαστής μπορεί να αποφασίσει την προσφυγή σε διαμεσολάβηση, ωστόσο, η απόφαση αυτή πρέπει σε κάθε περίπτωση να τύχει της αποδοχής των ενδιαφερόμενων μερών.

II.1.3. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Σε αστικές υποθέσεις αξίας μικρότερης των 3.740,98 € που υπάγονται στη δικαιοδοσία Ειρηνοδικείων, η προσφυγή στη διαμεσολάβηση είναι εκούσια και εξαρτάται από την αποδοχή της από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Τα Ειρηνοδικεία είναι αρμόδια για αστικές υποθέσεις αναφορικά με τα ακόλουθα ζητήματα:

α. Αγωγές που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της τήρησης υποχρεώσεων, εκτός εκείνων που αφορούν χρηματικά οφέλη και όπου ο αρχικός πιστωτής είναι ή ήταν νομικό πρόσωπο,

β. Αγωγές που αφορούν τη μεταβίβαση κινητών περιουσιακών στοιχείων,

γ. Αγωγές που αφορούν δικαιώματα και καθήκοντα συνιδιοκτητών, εφόσον η αντίστοιχη συνέλευση συνιδιοκτητών δεν έχει καταστήσει υποχρεωτική την προσφυγή σε διαιτησία για την επίλυση διαφορών μεταξύ συνιδιοκτητών ή μεταξύ συνιδιοκτητών και του διαχειριστή,

δ. Αγωγές για την επίλυση διαφορών μεταξύ ιδιοκτητών κτιρίων που αφορούν την προσωρινή αναγκαστική διέλευση, τη φυσική αποστράγγιση υδάτων, εργασίες αντιπλημμυρικής προστασίας, κοινόχρηστους αγωγούς, κανάλια, τάφρους και φράκτες, το άνοιγμα παραθύρων, θυρών, μπαλκονιών και συναφείς εργασίες, λαθρακρόαση, φύτευση δέντρων και θάμνων, ανέγερση τοίχων και διαχωριστικών,

ε. Αγωγές που αφορούν κυριότητα, χρησικτησία και κατοχή,

στ. Αγωγές που αφορούν το δικαίωμα χρήσης και διαχείρισης συνιδιοκτησίας, επιφανειών, επικαρπίας, χρήσης και μίσθωσης και το εμπράγματο δικαίωμα χρονομεριστικής μίσθωσης,

ζ. Αγωγές που αφορούν αστικές μισθώσεις, εκτός των υποθέσεων έξωσης,

η. Αγωγές που αφορούν συμβατική και εξωσυμβατική αστική ευθύνη,

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

θ. Αγωγές που αφορούν αθέτηση συμβάσεων, εκτός συμβάσεων εργασίας και αγρομισθώσεων,

ι. Αγωγές που αφορούν τη γενική εξασφάλιση υποχρεώσεων.

Ορισμένες φορές η διαιτησία επιβάλλεται δυνάμει ειδικού νόμου. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υπόθεση παραπέμπεται στο αρμόδιο διαιτητικό δικαστήριο.

II.2. Αυτοί οι τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών ρυθμίζονται διά νόμου;

II.2.1. Διαφορές μεταξύ επαγγελματιών, διαφορές καταναλωτών και κάθε τύπος διαφορών για τις οποίες χρησιμοποιείται η διαδικασία διαιτησίας ή μεσολάβησης:

Η εκούσια διαιτησία ρυθμίζεται ρητά διά νόμου.

Υπάρχει ειδικός νόμος που ρυθμίζει τις διαδικασίες εκούσιας διαιτησίας θεσμοποιημένου χαρακτήρα.

Στο πλαίσιο διαφωνιών καταναλωτών, είναι δυνατή η παροχή υπηρεσιών διαμεσολάβησης από φορείς, οι οποίοι μέσω του συστήματος εκούσιας εγγραφής διαδικασιών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών καταναλωτών, τηρούν τις αρχές που προβλέπονται από το νόμο.

II.2.2. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Ο νόμος που ρυθμίζει την αρμοδιότητα, την οργάνωση και τη λειτουργία των Ειρηνοδικείων προβλέπει ρητά και ρυθμίζει τη διαδικασία μεσολάβησης, καθώς και τα καθήκοντα του μεσολαβητή και τη λειτουργία των υπηρεσιών μεσολάβησης που δημιουργούνται στους κόλπους κάθε Ειρηνοδικείου.

II.2.3. Οικογενειακές διαφορές:

Η μεσολάβηση στις οικογενειακές διαφορές περιορίζεται σε περιπτώσεις χωρισμού ή διάζευξης κοινή συναινέσει, και αποσκοπεί στην παροχή υποστήριξης στους γονείς ανήλικων τέκνων για τη ρύθμιση, βάσει συμφωνίας, της άσκησης γονικής επιμέλειας.

Επίσης, σε αστικές διαδικασίες γονικής επιμέλειας, ο νόμος απαιτεί από το δικαστή, ενεργώντας ο τελευταίος αυτοδικαίως και με τη συναίνεση των ενδιαφερομένων ή κατόπιν αίτησής τους, να αποφασίσει την παρέμβαση δημόσιων ή ιδιωτικών υπηρεσιών μεσολάβησης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σε αυτό τον τομέα παρέχει δημόσια υπηρεσία η Υπηρεσία Οικογενειακής Μεσολάβησης.

II.3. Είναι δυνατόν να υπάρχουν συμβατικές ρήτρες που προβλέπουν ότι οι διαφορές που αφορούν αθέτηση σύμβασης θα υποβάλλονται σε εναλλακτικό τρόπο επίλυσης πριν από την παραπομπή τους σε δικαστήριο; Οι ρήτρες αυτές είναι υποχρεωτικές και για τα δύο μέρη;

Πράγματι, ενδέχεται να υπάρχουν τέτοιες ρήτρες.

Σύμφωνα με το νόμο περί εκούσιας διαιτησίας, κάθε διαφορά που δεν έχει επιλυθεί ενώπιον δικαστηρίου ή με υποχρεωτική διαιτησία και δεν αφορά αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα δύναται να υποβάλλεται από τους διάδικους σε διαιτησία.

Τα μέρη μιας επιχειρηματικής συμφωνίας μπορούν να συμφωνήσουν ότι κάθε διαφορά που προκύπτει από τη νομική συμβατική σχέση θα υποβάλλεται σε διαιτητικό δικαστήριο με παραίτηση από το δικαίωμα προσφυγής σε οποιοδήποτε άλλο δικαστήριο βάσει ρήτρας που συμπεριλαμβάνεται στη σύμβαση, η οποία καλείται ρήτρα δέσμευσης (σημειώνεται ότι εάν τα συμβαλλόμενα μέρη δεν παραιτηθούν της προσφυγής στη δικαστική οδό, θα είναι δυνατή η άσκηση έφεσης κατά της απόφασης διαιτησίας σε δευτεροβάθμιο δικαστήριο). Η συγκεκριμένη ρήτρα πρέπει να καθορίζει τη νομική σχέση των διαδίκων και να είναι δεσμευτική για τα μέρη.

Παρομοίως, τίποτα δεν εμποδίζει τα συμβαλλόμενα μέρη να συμφωνήσουν την προσφυγή σε άλλους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης διαφορών, κυρίως δε στη μεσολάβηση, για την επίλυση τυχόν διαφορών που ενδέχεται να προκύψουν από τη συμβατική σχέση.

II.4. Ποια είδη διαφορών μπορούν να επιλυθούν με αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών;

Με αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών μπορεί να επιλυθεί κάθε διαφορά, εφόσον, όπως προαναφέρθηκε, δεν εμπλέκονται αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα.

Όπως έχει ήδη αποδειχτεί, κάθε διαφορά που προκύπτει από τη νομική σχέση που μπορούν να λύσουν τα μέρη μέσω διαπραγμάτευσης, παραιτούμενα ακόμη από τα δικαιώματα που προκύπτουν από τη συμφωνία, και για την οποία ο νόμος δεν περιορίζει την επίλυσή της από δικαστήρια, μπορεί να επιλύεται με αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ο νόμος προβλέπει ρητά την εκούσια διαιτησία, ειδική ή θεσμοποιημένη, ως μη δικαστικό τρόπο επίλυσης αυτών των διαφορών.

Το κύριο χαρακτηριστικό της θεσμοποιημένης εκούσιας διαιτησίας είναι το γεγονός ότι τα Κέντρα που εκτελούν αυτό το έργο βρίσκονται σε πολλές πόλεις της χώρας και είναι μόνιμα ή προϋπάρχουν των διαφορών τις οποίες επιλύουν. Τα Κέντρα αυτά μπορεί να έχουν γενική δικαιοδοσία ή ειδική δικαιοδοσία για συγκεκριμένες περιοχές.

Υπάρχουν Κέντρα περιφερειακής δικαιοδοσίας, τα οποία εξετάζουν μόνο διαφορές που προκύπτουν σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, ενώ υπάρχουν άλλα Κέντρα, τα οποία έχουν εθνική δικαιοδοσία και επιτρέπουν την εξέταση διαφορών που προκύπτουν σε κάθε σημείο της εθνικής επικράτειας.

Εκτός των Κέντρων Διαιτησίας γενικής δικαιοδοσίας, υπάρχουν διάφορα Κέντρα Διαιτησίας που ασχολούνται με συγκεκριμένους τομείς, οι οποίοι περιλαμβάνουν την επίλυση διαφορών καταναλωτών στον τομέα του εμπορίου και της βιομηχανίας, διαφορών που προκύπτουν από δημόσια και ιδιωτικά έργα, διαφορών που αφορούν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, διαφορών που αφορούν ακίνητη περιουσία και αστικές μισθώσεις, ελευθέρια επαγγέλματα και τροχαία ατυχήματα.

II.4.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Όπως προαναφέρθηκε, η μεσολάβηση προβλέπεται ρητώς στο πορτογαλικό δίκαιο για αστικές υποθέσεις όπου εμπλέκονται ποσά που δεν υπερβαίνουν τα 3.740,98 € και ανήκουν στη δικαιοδοσία των Ειρηνοδικείων.

II.4.2. Οικογενειακές διαφορές:

Στις περιπτώσεις διάζευξης ή χωρισμού, είναι δυνατή η προσφυγή στη μεσολάβηση για την επίλυση ζητημάτων που αφορούν ανήλικα τέκνα. Η μεσολάβηση στο πλαίσιο διαδικασιών ρύθμισης της άσκησης της γονικής επιμέλειας προβλέπεται ρητώς στο δίκαιο της Πορτογαλίας.

II.5. Πώς εξασφαλίζεται ότι το εναλλακτικό μέσο επίλυσης, το οποίο χρησιμοποιείται παρέχει εγγυήσεις συγκρίσιμες με εκείνες της παραδοσιακής δικαιοσύνης; Συγκεκριμένα, πώς εξασφαλίζεται η εμπιστευτικότητα των εγγυώμενων διαπραγματεύσεων;

II.5.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών και οικογενειακές διαφορές:

Η μεσολάβηση που χρησιμοποιείται για ζητήματα που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία των Ειρηνοδικείων και η οικογενειακή μεσολάβηση παρέχουν εγγυήσεις αμεροληψίας, ανεξαρτησίας, εμπιστευτικότητας και αξιοπιστίας, ενώ οι μεσολαβητές πρέπει, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, να ενεργούν με την απαιτούμενη ικανότητα και επιμέλεια. Αυτοί οι κανόνες δεοντολογίας, οι οποίοι προβλέπονται ρητώς από το νόμο, ενεργούν ως πραγματικές διαδικαστικές εγγυήσεις.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Από αυτούς τους κανόνες, ο νόμος δίδει ιδιαίτερη έμφαση στην εγγύηση της εμπιστευτικότητας.

Στο πλαίσιο της μεσολάβησης που διενεργείται από τα Ειρηνοδικεία και της οικογενειακής μεσολάβησης, τα μέρη πρέπει να υπογράψουν εκ των προτέρων συμφωνία μεσολάβησης, στην οποία δηλώνεται ότι η μεσολάβηση είναι εμπιστευτικού χαρακτήρα. Τα μέρη, οι εκπρόσωποί τους και ο μεσολαβητής πρέπει να τηρούν την εμπιστευτικότητα των δηλώσεων που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μεσολάβησης.

Εκτός εάν επιτραπεί ρητώς από τα μέρη, οι μεσολαβητές δεν μπορούν να παρέμβουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο σε οποιαδήποτε διαδικασία μεταγενέστερη της μεσολάβησης, όπως επί παραδείγματι σε διαδικασία διαιτησίας ή δικαστική διαδικασία ή ψυχοθεραπεία, ανεξαρτήτως της επίτευξης συμφωνίας μέσω της μεσολάβησης.

II.5.2. Διαφορές καταναλωτών:

Όσον αφορά τις διαφορές καταναλωτών, οι φορείς που είναι εξουσιοδοτημένοι να διενεργούν διαδικασίες εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών πρέπει να παρέχουν εγγυήσεις ότι το έργο τους θα χαρακτηρίζεται από αμεροληψία και ανεξαρτησία.

II.6. Απαιτούνται νομικές συμβουλές; Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών;

II.6.1. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται μεσολάβηση:

Δεν είναι απαραίτητος ο διορισμός δικηγόρου για την επίλυση διαφορών με μεσολάβηση.

Στη διαδικασία μεσολάβησης καλούνται τα μέρη να συμμετάσχουν ενεργά στην ανεύρεση της λύσης, ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμάται ο ρόλος του δικηγόρου, γιατί μπορεί να εξασφαλίσει την εξέλιξη της διαδικασίας κατά τέτοιον τρόπο ώστε να γίνουν σεβαστά τα συμφέροντα και οι στόχοι του πελάτη του. Ο δικηγόρος μπορεί να εντοπίζει νομικά σημεία, να αξιολογεί την ευκαιρία επίτευξης διακανονισμού ή την αξία ενός διακανονισμού του διάδικου και μπορεί να καταρτίσει και να ελέγξει το κείμενο της συμφωνίας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

II.6.2. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών και οικογενειακές διαφορές:

Όσον αφορά υποθέσεις μεσολάβησης ενώπιον των Ειρηνοδικείων ή οικογενειακής μεσολάβησης, τα μέρη πρέπει να παρίστανται αυτοπροσώπως, ενώ μπορούν να συνοδεύονται και από δικηγόρο.

II.6.3. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία:

Για την επίλυση διαφορών μέσω διαιτησίας δεν είναι υποχρεωτικός ο διορισμός δικηγόρου. Τα μέρη μπορούν να ορίσουν οποιοδήποτε πρόσωπο για την εκπροσώπησή τους ή για παράσταση μαζί τους στο διαιτητικό δικαστήριο.

Ωστόσο, απαιτείται ο διορισμός νόμιμου εκπροσώπου σε περιπτώσεις διαιτησίας όπου το ποσό της διαφοράς υπερβαίνει το όριο που καθορίζει το Πρωτοδικείο (3.740,98 €) και έχει ασκηθεί έφεση.

II.7. Μπορούν αυτοί οι τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών να χρησιμοποιούνται εξ αποστάσεως, κυρίως δε με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων;

II.7.1. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται μεσολάβηση:

Δεδομένου ότι η μεσολάβηση αποσκοπεί στην παροχή στα ενδιαφερόμενα μέρη μιας ευκαιρίας για τη φιλική επίλυση των διαφορών τους και μέσω διαπραγματεύσεων, θεωρείται ότι τα μέρη θα παρίστανται αυτοπροσώπως κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων μεσολάβησης.

II.7.2. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Σύμφωνα με το νόμο περί των Ειρηνοδικείων, εάν ένα από τα μέρη δεν παραστεί σε προγραμματισμένη συνεδρίαση μεσολάβησης και δεν υποβάλλει δικαιολογητικά για την απουσία του, η υπόθεση παραπέμπεται στη γραμματεία για τον ορισμό ημερομηνίας ακρόασης σε δικαστήριο.

II.7.3. Οικογενειακές διαφορές:

Για την πραγματοποίηση οικογενειακής μεσολάβησης απαιτείται η παρουσία των γονέων.

Σε περίπτωση απουσίας οποιουδήποτε από τους γονείς και εάν έχει ανασταλεί διαδικασία ρύθμισης της άσκησης γονικής επιμέλειας για την επίτευξη συμφωνίας, οι υπηρεσίες μεσολάβησης κοινοποιούν την κατάσταση στο δικαστήριο, προκειμένου να αρθεί η αναστολή και να συνεχιστεί η δικαστική διαδικασία.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

II.7.4. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία:

Στην εκούσια θεσμοποιημένη διαιτησία πρέπει πάντα να πραγματοποιείται ακρόαση των μερών, προφορικώς ή γραπτώς, πριν από τη λήψη της οριστικής απόφασης.

Στη διαδικασία της διαιτησίας, και δεδομένου του χαρακτήρα της, επιτρέπεται η χρήση ηλεκτρονικών μέσων, κυρίως δε της βιντεοδιάσκεψης.

II.8. Αυτοί οι τύποι εναλλακτικών τρόπων επίλυσης είναι δωρεάν; Εάν όχι, πώς κατανέμονται τα έξοδα; Είναι δυνατή η χορήγηση δικαστικής αρωγής;

II.8.1. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία:

Ο νόμος δεν προβλέπει τη χορήγηση δικαστικής αρωγής για διαφορές που επιλύονται μέσω εκούσιας, ειδικής ή θεσμοποιημένης διαιτησίας.

II.8.2. Διαφορές καταναλωτών:

Η θεσμοποιημένη διαιτησία των Κέντρων Διαιτησίας καταναλωτών είναι δωρεάν, αλλά τα ποσά των διαφορών στην επίλυση των οποίων συνδράμουν τα συγκεκριμένα Κέντρα είναι χαμηλά· τα περισσότερα Κέντρα δέχονται αξιώσεις, το ύψος των οποίων δεν υπερβαίνει τα 3.749,98 €.

II.8.3. Άλλοι τύποι διαφορών:

Τα έξοδα των Κέντρων Διαιτησίας ποικίλλουν και γενικώς εξαρτώνται από την αξία των διαφορών. Τα καταβαλλόμενα ποσά και ο τρόπος κατανομής τους από τους διάδικους ορίζονται συνήθως από τους κανονισμούς των Κέντρων.

Υπάρχουν, επίσης, Κέντρα Διαιτησίας όπου οι χρεώσεις καταβάλλονται μόνο για τις υποθέσεις που παραπέμπονται σε διαιτητικά δικαστήρια, ενώ οι υπηρεσίες μεσολάβησης και συμβιβασμού, οι οποίες παρέχονται με στόχο την επίτευξη συμφωνίας πριν από την έναρξη της διαδικασίας διαιτησίας παρέχονται δωρεάν.

II.8.4. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Η μεσολάβηση στα Ειρηνοδικεία υπόκειται στην καταβολή ενός μικρού σταθερού ποσού, το ύψος του οποίου είναι χαμηλότερο, εάν επιτευχθεί συμφωνία. Το συγκεκριμένο ποσό καταβάλλεται σε ίσα μέρη από τους διαδίκους.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ο νόμος περί Ειρηνοδικείων προβλέπει ότι τα πρόσωπα που πληρούν τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση δικαστικής αρωγής είναι επιλέξιμα για διάφορους τύπους αυτής της αρωγής (βλ. σχετικώς το ενημερωτικό δελτίο σχετικά με τη Δικαστική Αρωγή).

II.8.5. Οικογενειακές διαφορές:

Η μεσολάβηση από δημόσιες υπηρεσίες οικογενειακής μεσολάβησης -Υπηρεσία Οικογενειακής Μεσολάβησης- είναι δωρεάν.

II.9. Σε περίπτωση προσφυγής σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών χωρίς να επιτυγχάνεται επίλυση της διαφοράς, είναι δυνατή η παραπομπή της διαφοράς σε δικαστήριο; Η προσφυγή σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών επηρεάζει τις προθεσμίες για παραπομπή της διαφοράς σε δικαστήριο;

II.9.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Στη μεσολάβηση που πραγματοποιείται ενώπιον Ειρηνοδικείου, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των μερών ή επιτευχθεί μερική συμφωνία, ο μεσολαβητής θα κοινοποιήσει το γεγονός αυτό στον Ειρηνοδίκη, ο οποίος θα ορίσει ημερομηνία για ακρόαση σε δικαστήριο.

II.9.2. Οικογενειακές διαφορές:

Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των γονέων, σε οικογενειακή μεσολάβηση στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας ρύθμισης της άσκησης της γονικής επιμέλειας, οι υπηρεσίες μεσολάβησης ανακοινώνουν το γεγονός αυτό στον αρμόδιο δικαστή για την υπόθεση, η οποία στη συνέχεια ακολουθεί την πορεία της.

Σε διαδικασίες διάζευξης ή χωρισμού κοινή συναινέσει, οι οποίες εκκινούνται σε ληξιαρχείο, εάν η συμφωνία επιμέλειας που υποβάλλεται από τους γονείς θεωρηθεί από τον Εισαγγελέα ότι δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του ανήλικου τέκνου και οι αιτούντες δεν συμφωνούν με τις αλλαγές που υποδεικνύονται, η υπόθεση παραπέμπεται στα δικαστήρια της περιφέρειας του εν λόγω ληξιαρχείου.

II.9.3. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία:

Στην εκούσια διαιτησία, η διαδικασία λήγει με την απόφαση διαιτησίας, η οποία μπορεί να συνίσταται στην κύρωση της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας του συμβιβασμού. Η συγκεκριμένη απόφαση έχει τη βαρύτητα δικαστικής απόφασης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Εάν τα μέρη δεν έχουν παραιτηθεί του δικαιώματός τους να ασκήσουν έφεση, είναι δυνατή η άσκηση έφεσης κατά της απόφασης διαιτησίας σε δευτεροβάθμιο δικαστήριο υπό συνθήκες ίδιες με εκείνες που ισχύουν για αποφάσεις περιφερειακών δικαστηρίων.

Η χρήση των εναλλακτικών τρόπων επίλυσης διαφορών δεν επηρεάζει τις προθεσμίες για παραπομπή σε δικαστήριο.

II.10. Σε περίπτωση προσφυγής σε αυτούς τους τύπους εναλλακτικών μέσων επίλυσης διαφορών και επίλυσης της διαφοράς, ποια μορφή λαμβάνει η σχετική συμφωνία; Τι συμβαίνει εάν η συγκεκριμένη συμφωνία δεν καταστεί άμεσα εκτελεστή; Είναι δυνατή η χρήση των συνηθισμένων διαδικασιών εκτέλεσης; Υπάρχει ακόμη περιθώριο για παραπομπή του ζητήματος σε δικαστήριο;

II.10.1. Διαφορές μεταξύ ιδιωτών:

Η συμφωνία που επιτυγχάνεται στο πλαίσιο της μεσολάβησης σε υποθέσεις που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία των Ειρηνοδικείων είναι έγγραφη και κυρώνεται από τον Ειρηνοδίκη.

Η κυρωμένη συμφωνία έχει τη βαρύτητα απόφασης Πρωτοδικείου.

Η εκτέλεση κυρωμένης συμφωνίας μεσολάβησης αποτελεί ζήτημα που εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου υπό τις συνθήκες που καθορίζονται από το νόμο περί πολιτικής δικονομίας.

II.10.2. Οικογενειακές διαφορές:

Η συμφωνία που επιτυγχάνεται στο πλαίσιο μεσολάβησης είναι έγγραφη και κυρώνεται από το Δικαστή του δικαστηρίου όπου εξετάζεται η υπόθεση της ρύθμισης της άσκησης γονικής επιμέλειας.

II.10.3. Όλοι οι τύποι διαφορών για την επίλυση των οποίων χρησιμοποιείται διαιτησία:

Η απόφαση διαιτησίας έχει την ίδια εκτελεστική ισχύ με απόφαση Πρωτοδικείου.

Η εκτέλεση απόφασης διαιτησίας αποτελεί ζήτημα που εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Πρωτοδικείου υπό τους όρους που καθορίζονται από το νόμο περί πολιτικής δικονομίας.

Συνεπώς, σε αυτές τις περιπτώσεις η υπόθεση παραπέμπεται στο δικαστήριο κατά το στάδιο της εκτέλεσης.

Πρόσθετες πληροφορίες

  • Ανώτατο Δικαστήριο English - français - português
  • Υπουργείο Δικαιοσύνης português
  • Συνταγματικό Δικαστήριο English - português
  • Εφετείο Λισαβόνας português
  • Εφετείο Κοΐμπρας português
  • Εφετείο Έβορα English - français - português
  • Εφετείο Πόρτο português
  • Εισαγγελία português
  • Κέντρο Νομικών Σπουδών (φορέας αρμόδιος για την κατάρτιση των Πορτογάλων δικαστών) English - français - português
  • Γενική Διεύθυνση Διοίκησης Δικαιοσύνης (παρέχει, μεταξύ άλλων, πληροφορίες σχετικά με επαφές με τα δικαστήρια και την κατά τόπο αρμοδιότητά τους, καθώς και πρόσβαση στη σελίδα των δικαστικών λειτουργών) English - português
  • Υπηρεσία νομοθετικής πολιτικής και προγραμματισμού του Υπουργείου Δικαιοσύνης English - português
  • Γενική Διεύθυνση Μητρώων και Συμβολαιογραφείων português
  • Ινστιτούτο Καταναλωτών português
  • Ένωση Δικαστών Πορτογαλίας português
  • Ένωση Εισαγγελέων português
  • Δικηγορικός Σύλλογος português
  • Διαδικτυακή βάση νομοθεσίας (περιέχει νόμους και πράξεις που έχουν εκδοθεί στην 1η Σειρά της Επίσημης Εφημερίδας της Πορτογαλίας από την 1η Ιανουαρίου 1970, προσφέρει επίσης δωρεάν πρόσβαση στη νομοθεσία που έχει δημοσιευτεί στην 1η Σειρά από την 1η Ιανουαρίου 2000) português
  • Γενική Διεύθυνση Εξωδικαστικής Διοίκησης English - português
  • Ένωση Μεσολαβητών Διαφορών português
  • Εθνική ένωση για την Οικογενειακή Μεσολάβηση, συγκεντρώνει τους επαγγελματίες του χώρου της οικογενειακής μεσολάβησης και παρέχει αρχική και συνεχιζόμενη κατάρτιση (anmf-portugal@netcabo.pt)
  • Κέντρο Διαιτησίας του πανεπιστημίου Universidade Católica Portuguesa (CAUCP) português 
  • Κέντρο Στήριξης Επενδυτών και Μεσολάβησης (NAIM) English - português
  • Κέντρο Μεσολάβησης Πραγματογνωμοσύνης και Εκούσιας Διαιτησίας português
  • Κέντρο Εμπορικής Διαιτησίας English - português
  • Κέντρο Ενημέρωσης, Μεσολάβησης και Διαιτησίας Διαφορών του Αλγκάρβε (οργανισμός για την επίλυση διαφορών των καταναλωτών) English - português
  • Κέντρο Διαιτησίας Διαφορών Καταναλωτών της Λισαβόνας (lis.arbitragem@ip.pt)
  • Κέντρο Ενημέρωσης Καταναλωτών και Διαιτησίας του Πόρτο (cicap@mail.telepac.pt)
  • Κέντρο Διαιτησίας Διαφορών Καταναλωτών της Κοΐμπρα και της Φιγκέιρα ντα Φοζ (tribarb@esoterica.pt).

« Εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης των διαφορών - Γενικές Πληροφορίες | Πορτογαλία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 31-08-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο