Komisja Europejska > EJN > Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów > Niderlandy

Ostatnia aktualizacja: 29-11-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Niderlandy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


Zakładamy, że zapoznali się Państwo z informacjami ogólnymi na temat alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów „Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów (ARS) - informacje ogólne”. W niniejszym biuletynie postaramy się przedstawić praktyczne informacje dotyczące ARS w Niderlandach.



 

SPIS TRESCI

1. Jakie spory można rozwiązać za pomocą tego sposobu ARS? 1.
2. Przed skierowaniem sprawy do sądu strony zawsze mogą starać się samodzielnie wypracować rozwiązanie sporu. Jest to możliwe również przy pomocy mediatora, działającego jako niezależny podmiot. Mediacja handlowa jest możliwa w prawie każdym sporze, poza postępowaniem karnym. 2.
3. Czy prawo lub nakaz sądowy narzuca obowiązek skorzystania z tego ARS? 3.
4. Czy ten ARS jest uregulowany prawnie? 4.
5. W umowie mogą występować postanowienia mówiące o próbie rozwiązania wszelkich sporów związanych z umową za pomocą ARS przed przekazaniem sprawy do sądu. Czy takie postanowienia są wiążące dla obu stron w przypadku tego ARS? 5.
6. Jak zapewnić, że ARS, z którego zamierzam skorzystać, jest wiarygodny w stopniu wymaganym przez system sądownictwa? W szczególności jak zapewnić poufność negocjacji? 6.
7. Czy konieczne jest korzystanie z pomocy prawnej? Jaka jest rola prawnika w tym ARS? 7.
8. Czy ten ARS może zostać wykorzystany zdalnie, w szczególności za pomocą elektronicznych sposobów komunikacji? 8.
9. Czy ten ARS jest wolny od opłat? Jeżeli nie, jak dzielone są koszty? Czy możliwe jest uzyskanie pomocy prawnej? (zob. temat „pomoc prawna”) 9.
10. Jeśli skorzystano z tego ARS, ale sporu nie udało się rozwiązać, czy można zwrócić się do sądu? Czy zastosowanie tego ARS ma wpływ na okres przedawnienia w sądzie? 10.
11. W przypadku skorzystania z tego ARS i rozwiązania sporu, jaką formę ma porozumienie? Co się dzieje, gdy porozumienie nie jest wykonane dobrowolnie? Czy można stosować standardowe procedury egzekucyjne? Czy możliwe jest skierowanie sprawy do sądu na tym etapie? 11.
12. Jak wspomniano powyżej decyzje rzecznika praw obywatelskich nie są wiążące. 12.

 

Przede wszystkim jakie są - z ogólnego punktu widzenia - różne sposoby ARS w Niderlandach?

Poza szerokim systemem arbitrażu, podlegającym prawu krajowemu i międzynarodowemu, w Niderlandach istnieje kilka możliwosci pozasądowego rozwiązywania sporów, z których najistotniejszymi są wiążąca porada („wiążąca decyzja osoby trzeciej”) oraz mediacja.

W większosci przypadków można skorzystać z jednego lub drugiego sposobu ARS. W celu uzyskania dodatkowych informacji z poniższej listy wybierz sytuację, w której się znajdujesz.

Spory między konsumentami a firmami

Jak już wczesniej wyjasniono w informacji „Alternatywne rozwiązywanie sporów - prawo wspólnotowe”, Komisja opublikowała na swojej stronie internetowej wykaz English wielu instytucji stosujących ARS w rozwiązywaniu sporów konsumenckich we wszystkich państwach członkowskich. Wykaz ten zawiera praktyczne informacje, potrzebne do podjęcia decyzji o tym, czy skorzystać z danego sposobu ARS: strukturę, dziedzinę, rodzaj stosowanej procedury, koszty i inne szczegóły. Wykaz ten jest dostępny na następującej stronie internetowej:

Może się zdarzyć, że konieczne będzie skorzystanie z pomocy instytucji ARS ustanowionej w innym państwie członkowskim. Aby uzyskać dokładne informacje, do której instytucji się zwrócić, prosimy odwiedzić strony internetowe europejskiej sieci pozasądowej English lub sieci finansowej English -  Nederlands w przypadku sporów dotyczących usług finansowych

  • spory między firmami
  • spory między pracownikami a pracodawcami
  • spory między włascicielami a lokatorami
  • spory rodzinne
  • spory między osobami fizycznymi
  • inne specyficzne przypadki (np. spory z władzami, służbą zdrowia, służbami prawnymi itd.)

1. Jakie spory można rozwiązać za pomocą tego sposobu ARS?

Skargi na postępowanie administracji publicznej mogą być składane do krajowego rzecznika praw obywatelskich (mianowanego przez krajowy parlament). Krajowy rzecznik praw obywatelskich może wszcząć postępowanie, uznać skargę za ugruntowaną (lub nie), wydać niewiążącą decyzję w danej sprawie oraz opublikować zalecenia w swym rocznym sprawozdaniu.

Innymi (handlowymi) skargami zajmuje się prywatny rzecznik praw obywatelskich na wniosek organizacji handlowych. Najważniejszy (pod względem liczby skarg) jest rzecznik praw ubezpieczonych. Rzecznicy angażują się w spory przez – po pierwsze – próbę osiągnięcia wspólnego rozwiązania, a następnie – wydanie niewiążącej decyzji w celu rozwiązania sporu. Ze względu na związek z organizacjami handlowymi w większości przypadków dostawca akceptuje decyzję rzecznika praw obywatelskich.

W przypadku sporów dotyczących ustawy o wynajmie lokali publicznych (np. w zakresie utrzymania, opłat za ogrzewanie i energię elektryczną, refundacji) wiążące decyzje (wiążące decyzje osoby trzeciej) wydaje kolegium lokatorskie.

Fundacja kolegiów konsumenckich (SGC) stanowi notyfikowany ogólny system ramowy o zasięgu krajowym, zajmujący się zakładaniem i obsługą 30 sektorowych kolegiów działających w ramach fundacji. Kolegia podejmują decyzje wiążące obie strony (wiążące decyzje osoby trzeciej). Właściwość kolegium wynika z warunków dostawy stosowanych przez członków organizacji handlowych należących do kolegium. Warunki te dotyczą m.in. klauzuli, że konsumenci mogą wszcząć spór z dostawcą przed kolegium, a nie w sądzie.

Do góryDo góry

2. Przed skierowaniem sprawy do sądu strony zawsze mogą starać się samodzielnie wypracować rozwiązanie sporu. Jest to możliwe również przy pomocy mediatora, działającego jako niezależny podmiot. Mediacja handlowa jest możliwa w prawie każdym sporze, poza postępowaniem karnym.

Od 1 kwietnia 2005 r. możliwości odwołania się do mediacji zostały wprowadzone we wszystkich sądach oraz biurach usług prawnych (dostępnych przede wszystkim dla osób o niższych dochodach). Strony mogą brać udział w mediacji tylko dobrowolnie.

Dotyczy to jedynie pewnych sporów administracyjnych i cywilnych (w tym sporów rodzinnych).

Prywatny rzecznik praw obywatelskich oraz kolegia zajmują się wyłącznie skargami w swojej kompetencji.

Ogólnie rzecz biorąc występują tylko dwie ważne kategorie sporów, którymi nie zajmują się kolegia:

  • spory dotyczące braku zapłaty faktury, które nie mają podstawy w skardze materialnej;
  • spory związane ze śmiercią, uszkodzeniem ciała lub chorobą.

Oczywiście kolegia nie mogą zajmować się także sprawami, które już zostały skierowane do sądu.

3. Czy prawo lub nakaz sądowy narzuca obowiązek skorzystania z tego ARS?

Nie. Korzystanie z wymienionych powyżej ARS nie może stanowić obowiązku nałożonego prawem ani nakazem sądowym. Niemniej jednak strony mogą uzgodnić między sobą skorzystanie z arbitrażu, a tym samym wykluczyć wniesienie sprawy do sądu.

4. Czy ten ARS jest uregulowany prawnie?

Arbitraż jest uregulowany w art. 1020–1076 niderlandzkiego kodeksu postępowania cywilnego (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) oraz międzynarodowym traktacie z Nowego Jorku.

Do góryDo góry

Inne procedury pozasądowe nie mają określonych podstaw prawnych. Natomiast jeżeli kolegium pragnie uzyskać zgodę na funkcjonowanie w ramach organizacji kolegiów konsumenckich, kolegium musi zostać uznane jako takie przez ministra sprawiedliwości. W celu uzyskania tej zgody kolegium musi spełnić pewne kryteria określone w zasadach uzyskiwania tej zgody wydanych przez ministra sprawiedliwości.

Prawne podstawy działania krajowego rzecznika praw obywatelskich zostały określone w ustawie o krajowym rzeczniku praw obywatelskich.

5. W umowie mogą występować postanowienia mówiące o próbie rozwiązania wszelkich sporów związanych z umową za pomocą ARS przed przekazaniem sprawy do sądu. Czy takie postanowienia są wiążące dla obu stron w przypadku tego ARS?

Strony mogą uzgodnić wzajemnie stosowanie arbitrażu, a tym samym wykluczyć odwołanie się do sądu. Sąd nie jest właściwy do rozstrzygania sporu w przypadku zgody na arbitraż zgodnie z art. 1022 (Wetboek van Burgelijke Rechtsvordering).

Jak wspomniano powyżej podstawą kompetencji kolegium są warunki dostawy stosowane przez członków organizacji handlowych należących do kolegium. Warunki te zawierają postanowienie, że konsument może złożyć skargę na dostawcę do kolegium zamiast do sądu. Postanowienie takie jest wiążące dla obu stron, a konsument ma miesiąc na podjęcie decyzji o skierowaniu sprawy do sądu lub nie.

Ponieważ mediacja jest stosunkowo nowym instrumentem, doświadczenia z klauzulami o mediacji są jeszcze nieliczne. Natomiast klauzule te nie anulują właściwości sądu do rozstrzygania w sprawie.

Do góryDo góry

6. Jak zapewnić, że ARS, z którego zamierzam skorzystać, jest wiarygodny w stopniu wymaganym przez system sądownictwa? W szczególności jak zapewnić poufność negocjacji?

7. Czy konieczne jest korzystanie z pomocy prawnej? Jaka jest rola prawnika w tym ARS?

We wszystkich postępowaniach ARS możliwe, lecz nieobowiązkowe, jest reprezentowanie stron przez prawników. W arbitrażu prawnik ma podobną rolę jak prawnik w zwykłym postępowaniu sądowym. W postępowaniu przed kolegium konsumenckim reprezentacja prawna prawdopodobnie nie zrekompensuje kosztów. Strony mogą skorzystać również z reprezentacji w przypadku mediacji. Nadal trwają dyskusje na temat roli prawnika w mediacji.

8. Czy ten ARS może zostać wykorzystany zdalnie, w szczególności za pomocą elektronicznych sposobów komunikacji?

Jest to możliwe w niektórych obszarach, lecz metody te nie są stosowane na większą skalę.

9. Czy ten ARS jest wolny od opłat? Jeżeli nie, jak dzielone są koszty? Czy możliwe jest uzyskanie pomocy prawnej? (zob. temat „pomoc prawna”)

Koszty postępowania arbitrażowego różnią się zależnie od kolegium arbitrażowego. Trudno oszacować z góry wysokość kosztów.

Niderlandzki instytut arbitrażu (NAI) jest jedną z głównych instytucji zajmujących się arbitrażem.

Łączny koszt arbitrażu oszacowany przez NAI uwzględnia następujące elementy: postępowanie rzecznika praw obywatelskich jest bezpłatne.

Do góryDo góry

Za pracę kolegiów wnoszone są stałe opłaty, wynoszące od 27 do 113 EUR, zależnie od wartości faktury za dany produkt lub usługę. Kwota ta zawiera koszty uzyskania wymaganych opinii biegłego. Jeżeli kolegium przyzna rację konsumentowi, opłata musi zostać zwrócona przez dostawcę.

Z zasady strony ponoszą samodzielnie koszty mediacji. Wyjątkiem od tej zasady jest dopłata do kosztów mediacji dla osób posiadających ograniczone środki (zob. „pomoc prawna”). Ponadto, aby zachęcić strony do skorzystania z zalecenia sądu o zastosowaniu mediacji, dostępna jest (ograniczona) pomoc finansowa w wysokości 200 EUR na każdą sprawę z zaangażowaniem mediacji podczas ustalonego okresu początkowego. Jest to stała kwota na mediację przekazywana bezpośrednio mediatorowi, niezależnie od możliwości finansowych stron.

10. Jeśli skorzystano z tego ARS, ale sporu nie udało się rozwiązać, czy można zwrócić się do sądu? Czy zastosowanie tego ARS ma wpływ na okres przedawnienia w sądzie?

Kolegia podejmują decyzje wiążące dla obu stron. Nie można odwołać się od decyzji kolegium. Jedynym sposobem zweryfikowania decyzji jest przekazanie sprawy do sądu w ciągu dwóch miesięcy od wydania decyzji. Jednakże sędzia może zbadać decyzję tylko częściowo, zgodnie z art. 904, rozdz. 7 niderlandzkiego kodeksu cywilnego. Oznacza to, że sędzia anuluje ważną decyzję, jeżeli decyzja ta, zgodnie z racjonalnymi i sprawiedliwymi zasadami, jest nieakceptowana pod względem merytorycznym lub sposobem jej uzgodnienia w danej sytuacji. Oznacza to, że decyzja kolegium zostanie odrzucona przez sąd, jeżeli kolegium zignorowało podstawowe zasady kodeksu postępowania, jak na przykład prawo do wysłuchania obu stron.

Do góryDo góry

Niderlandzki kodeks cywilny stanowi, że możliwe jest przerwanie okresu przedawnienia roszczenia poprzez wszczęcie postępowania w celu uzyskania wiążącej porady (art. 3:316 ust. 3 BW, kodeks cywilny).

Jeżeli strony nie są w stanie wypracować rozwiązania polubownie w drodze mediacji mogą odwołać się do sądu. Mediacja nie ma wpływu na okres przedawnienia w taki sposób, że trwanie okresu przedawnienia dotyczącego roszczenia będącego przedmiotem mediacji jest zawieszone od chwili rozpoczęcia mediacji.

11. W przypadku skorzystania z tego ARS i rozwiązania sporu, jaką formę ma porozumienie? Co się dzieje, gdy porozumienie nie jest wykonane dobrowolnie? Czy można stosować standardowe procedury egzekucyjne? Czy możliwe jest skierowanie sprawy do sądu na tym etapie?

Procedura arbitrażowa prowadzi do decyzji, która jest wiążąca dla obu stron. Wynik tej procedury jest egzekwowalny podobnie jak wyrok na mocy prawa krajowego. Decyzja arbitrażu może zostać uznana za egzekwowalną poprzez nadanie tytułu egzekucyjnego przez prezesa sądu rejonowego. W ten sposób decyzja arbitrażu nabiera takiej samej mocy jak wyrok sądowy.

Kolegia podejmują decyzje wiążące dla obu stron. Nie można odwołać się od decyzji kolegium. Jedynym sposobem zweryfikowania decyzji jest skierowanie sprawy do sądu w ciągu dwóch miesięcy od wydania decyzji. Jednakże sędzia może zbadać decyzję tylko częściowo, zgodnie z art. 904, rozdz. 7 niderlandzkiego kodeksu cywilnego. Oznacza to, że sędzia anuluje ważną decyzję, jeżeli decyzja ta, zgodnie z racjonalnymi i sprawiedliwymi zasadami, jest nieakceptowana pod względem merytorycznym lub sposobem jej uzgodnienia w danej sytuacji. Oznacza to, że decyzja kolegium zostanie odrzucona przez sąd, jeżeli kolegium zignorowało podstawowe zasady kodeksu postępowania, jak na przykład prawo obu stron do bycia wysłuchanymi.

Jeżeli dostawca postąpi niezgodnie z wiążącą decyzją, organizacja handlowa gwarantuje, że jej członkowie będą działać zgodnie z wiążącą decyzją. Taka gwarancja oznacza, że organizacja handlowa przejmuje zobowiązania nałożone przez kolegium na jednego z jej członków, jeżeli członek ten nie wywiązuje się dobrowolnie z takich zobowiązań ani nie zaskarży wiążącej decyzji do sądu w ciągu dwóch miesięcy od jej wydania. Ta gwarancja zgodności zapewnia wdrażanie decyzji podejmowanych przez kolegium.

12. Jak wspomniano powyżej decyzje rzecznika praw obywatelskich nie są wiążące.

Porozumienie osiągnięte w wyniku mediacji nie ma statusu decyzji wiążącej. Zgodnie z art. 7:900 niderlandzkiego kodeksu cywilnego (BW) stanowi ono umowę.

W Niderlandach strony mogą w prosty sposób potwierdzić porozumienie w postaci aktu notarialnego. Czyni to takie porozumienie egzekwowalnym w podobny sposób jak wyrok sądu na mocy prawa krajowego. Jeżeli porozumienie osiągnięte w wyniku mediacji jest następstwem przekazania sprawy do mediacji przez sąd, porozumienie może zostać potwierdzone wyrokiem sądu.

Ponieważ porozumienie pozasądowe jest alternatywą do postępowania sądowego według zwykłej procedury, od decyzji nie można się odwołać do sądu. Niemniej jednak zarówno w trakcie, jak i po alternatywnym rozwiązaniu sporu można wnieść tę samą sprawę do sądu powszechnego.

Dalsze informacje

W 2003 r. poddano ocenie przypadki odsyłania spraw do mediacji przez kilka sądów na terenie całego kraju oraz w systemie pomocy prawnej. Sprawozdanie z tej oceny (w języku niderlandzkim) znajduje się na stronie: http://www.wodc.nl/images/OB210_tcm11-5208.pdf Nederlands

Streszczenie po angielsku: http://www.wodc.nl/images/OB210_sum_tcm11-5218.pdf English

Kilkakrotnie przeanalizowano również sposoby alternatywnego rozwiązywania sporów w Niderlandach. Ministerstwo Sprawiedliwosci zleciło m.in. następujące analizy:

  • Arbitraż a wiążąca decyzja osoby trzeciej (wiążąca porada) w Niderlandach: Nederlands PDF File (PDF File 475 KB)
  • Drogi do sprawiedliwosci w Niderlandach: http://www.wodc.nl/images/obl219_tot_tcm11-5419.pdf
  • Streszczenie po angielsku: http://www.wodc.nl/images/obl219_sum_tcm11-5431.pdf English

Ponadto, Centrum Biznesu ARS (ADR Business Centre) opublikowało ostatnio analizę ARS w sporach między firmami oraz w sporach o pracę:

  • Analiza zarządzania konfliktami i mediacji w firmach niderlandzkich: Nederlands PDF File (PDF File 68 KB)

« Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów - Informacje ogólne | Niderlandy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 29-11-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania