Meer informatie

• Gids voor het Europees burgerinitiatief
• Juridisch kader
• Uitvoering op nationaal niveau
• Andere inspraakmogelijkheden
• Links

EU-bevoegdheden

1. Wat zijn de bevoegdheden van de EU? Hoe worden ze bepaald?
2. Wat zijn de verschillende categorieën EU-bevoegdheden?
3. Wat zijn "gedeelde bevoegdheden"?
4. Op een aantal terreinen kan de EU het optreden van de lidstaten ondersteunen, coördineren of aanvullen. Heeft de EU op deze terreinen de bevoegdheid de bestaande nationale wetgeving te harmoniseren?

Het initiatiefrecht van de Europese Commissie

5. Wat voor soorten wetgeving kent de Europese Unie?
6. Wat is de rol van de Commissie in de EU-wetgevingsprocedure?
7. Mag de Commissie wetgeving voorstellen op elk gebied waarvoor de EU bevoegd is?
8. In welke gevallen mag de Commissie wetgeving voorstellen?
9. Wat is de gewone wetgevingsprocedure? Moet de Commissie in deze procedure voorstellen indienen?
10. Wat is de bijzondere wetgevingsprocedure? Moet de Commissie in deze procedure voorstellen indienen?
11. Zijn er andere (niet-wetgevings)procedures die kunnen leiden tot een rechtshandeling van de Unie (niet alleen wetgeving) naar aanleiding van een Commissievoorstel?

EU-bevoegdheden

1. Wat zijn de bevoegdheden van de EU? Hoe worden ze bepaald?

   De bevoegdheden van de Unie zijn vastgelegd in de EU-Verdragen (artikel 2-6 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie - VWEU).

   Exclusieve bevoegdheid (zie artikel 3 VWEU)		Gedeelde bevoegdheid (zie artikel 4 VWEU)		Bevoegdheid om activiteiten van de EU-landen te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen (zie artikel 6 VWEU)		Bevoegdheid om maatregelen te treffen op basis waarvan de EU-landen hun beleid moeten coördineren (zie artikel 5 VWEU)
   douane-unie regels voor de vrije mededinging, die een voorwaarde is voor het functioneren van de interne markt het monetair beleid van de landen die de euro als munt hebben ingevoerd instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee via het gemeenschappelijk visserijbeleid gemeenschappelijk handelsbeleid internationale verdragen, indien vereist door EU-wetgeving indien noodzakelijk voor het uitoefenen van de interne bevoegdheden van de EU voor zover die verdragen gevolgen kunnen hebben voor gemeenschappelijke regels of hun toepassingsgebied kunnen veranderen.		interne markt sociaal beleid, zoals afgebakend in het VWEU economische, sociale en territoriale cohesie landbouw en visserij, met uitzondering van de instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee milieu consumentenbescherming vervoer trans-Europese netwerken energie beleid op het gebied van vrijheid, veiligheid en justitie gemeenschappelijke veiligheidsvraagstukken op het gebied van volksgezondheid, zoals afgebakend in het VWEU onderzoek, technologische ontwikkeling en ruimtevaart ontwikkelingssamenwerking en humanitaire steun		bescherming en verbetering van de volksgezondheid industrie cultuur toerisme onderwijs, beroepsopleiding, jeugd en sport civiele bescherming administratieve samenwerking EU-wetgeving op deze gebieden mag niet leiden tot harmonisatie van nationale wetten of voorschriften.		economisch beleid werkgelegenheid sociaal beleid

   Het Verdrag betreffende de Europese Unie verleent de EU bevoegdheid een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid in te voeren, en eventueel geleidelijk een gemeenschappelijk defensiebeleid tot stand te brengen.

   Let op: Voor de meeste beleidsterreinen die onder de bevoegdheid van de EU vallen, kan de Commissie ook wetgeving voorstellen. Maar er zijn een paar uitzonderingen: voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is de Commissie daartoe bijvoorbeeld niet bevoegd.

2. Wat zijn de verschillende categorieën EU-bevoegdheden?
   De EU kent drie soorten bevoegdheden:

   • Exclusieve bevoegdheid (artikel 3 VWEU) over gebieden waarop alleen de EU maatregelen kan nemen
   • Gedeelde bevoegdheid (artikel 4 VWEU) over gebieden waarop de landen van de EU maatregelen mogen nemen, maar alleen als de EU dat zelf niet doet
   • De bevoegdheid om het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen (artikel 6 VWEU) over gebieden waarop de EU geen bindende wetgeving mag aannemen om de wetten en regels van de lidstaten te harmoniseren.
3. Wat zijn "gedeelde bevoegdheden"?

   Op gebieden waarover de bevoegdheid gedeeld is mogen zowel de EU zelf als de landen van de EU juridisch bindende maatregelen nemen.

   Maar de EU-landen mogen dat alleen doen op gebieden waarover de EU zelf haar bevoegdheden niet of niet meer uitoefent.

4. Op een aantal terreinen kan de EU het optreden van de lidstaten ondersteunen, coördineren of aanvullen. Heeft de EU op deze terreinen de bevoegdheid de bestaande nationale wetgeving te harmoniseren?

   NEE, EU-wetgeving op deze gebieden mag niet leiden tot de harmonisatie van de nationale wetten en regels.

Top

Het initiatiefrecht van de Europese Commissie

5. Wat voor soorten wetgeving kent de Europese Unie?

   De EU-rechtsinstrumenten zijn wetgeving of andere handelingen die door de EU-instellingen worden aangenomen.

   De EU kent de volgende soorten rechtsinstrumenten:

   Juridisch bindende instrumenten

   • verordeningen
   • richtlijnen
   • beschikkingen en besluiten

   
   Juridisch niet-bindende instrumenten

   • aanbevelingen
   • adviezen

   Zie artikel 288 VWEU voor meer informatie.

6. Wat is de rol van de Commissie in de EU-wetgevingsprocedure?

   In het EU-wetgevingsproces stelt de Commissie een wetsvoorstel op. Om vigerend recht te worden moet dit voorstel worden aangenomen door de wetgever. In de meeste gevallen is dit het Europees Parlement in samenwerking met de Raad. In enkele gevallen volstaat een van beide instanties.

   Het Europees Burgerinitiatief is een verzoek aan de Commissie om een wetgevingsvoorstel te doen. Als de Commissie een voorstel doet, moet de wetgever het nog aannemen voordat het in werking treedt.

   Meer informatie over de besluitvorming in de EU vindt u bij Hoe de EU besluiten neemt

7. Mag de Commissie wetgeving voorstellen op elk gebied waarvoor de EU bevoegd is?

   NEE, de EU heeft bijvoorbeeld de bevoegdheid om het gemeenschappelijk en veiligheidsbeleid te voeren, maar op dit gebied mag de Commissie geen wetgeving voorstellen.

8. In welke gevallen mag de Commissie wetgeving voorstellen?
   • In alle gevallen waarin EU-wetgeving via de gewone of bijzondere wetgevingsprocedure tot stand komen, tenzij de EU-Verdragen anderszins bepalen,
   EN
   • in alle gevallen waarin de EU-Verdragen uitdrukkelijk bepalen dat de Commissie de bevoegdheid heeft wetgeving voor te stellen.
9. Wat is de gewone wetgevingsprocedure? Moet de Commissie in deze procedure voorstellen indienen?

   Dit is de normale besluitvormingsprocedure die geldt voor de meeste EU-beleidsterreinen.

   Ze staat ook bekend als de medebeslissingsprocedure omdat verordeningen, richtlijnen en andere besluiten gezamenlijk worden aangenomen door het Europees Parlement en de Raad op basis van artikel 294 VWEU. Noch de Raad, noch het Europees Parlement mogen de wetgeving alleen aannemen.

   Het is de taak van de Commissie om een wetsvoorstel bij het Europees Parlement en de Raad in te dienen.

   Meer over de gewone wetgevingsprocedure

10. Wat is de bijzondere wetgevingsprocedure? Moet de Commissie in deze procedure voorstellen indienen?

    In specifieke in de EU-Verdragen vastgelegde gevallen komt het voor dat richtlijnen of andere besluiten worden vastgesteld door het Europees Parlement, met inspraak voor de Raad, of door de Raad, met inspraak voor het Parlement (artikel 289, lid 2, VWEU).

    Deze bijzondere wetgevingsprocedures verschillen van geval tot geval.

    De Commissie heeft de bevoegdheid een voorstel voor wetgeving voor te leggen aan de wetgever (Parlement en Raad), tenzij de EU-Verdragen een uitzondering hierop maken.

11. Zijn er andere (niet-wetgevings)procedures die kunnen leiden tot een rechtshandeling van de Unie (niet alleen wetgeving) naar aanleiding van een Commissievoorstel?

    JA, de EU-Verdragen voorzien voor elk geval apart in de goedkeuringsprocedure daarvoor.

    Deze instrumenten worden op basis van een Commissievoorstel goedgekeurd als de EU-Verdragen de mogelijkheid daartoe bieden.

Top

Bovenstaande tekst dient uitsluitend ter informatie van de organisatoren van een burgerinitiatief. Deze tekst mag niet worden gezien als een voor de Europese Commissie wettelijk bindende, volledige en/of officiële weergave van de inhoud van de Europese verdragen.