Navigation path

België


Country info

Wist u dat de EU-begroting...

  • … klein is in vergelijking met de totale rijkdom van de Europese Unie, niet meer dan zo’n 1 % van het jaarlijkse inkomen?
  • … de crisis vooral bestrijdt door te investeren in groei en banen, bijvoorbeeld met het European Enterprise Network dat bedrijven helpt bij zakendoen in het buitenland, en met miljarden euro’s om de jeugdwerkloosheid in de zwaarst getroffen gebieden aan te pakken?
  • … veel investeert in Belgisch onderzoek, een essentiële sector voor het concurrentievermogen van België en Europa, met innovatieve en ambitieuze projecten zoals hersen- en kankeronderzoek?
  • … Belgische boeren en plattelandsgebieden steunt door dorpen toeristisch aantrekkelijker te maken en startende boeren financieel te helpen?
  • … de werkgelegenheid in België bevordert door opleidingen voor knelpuntberoepen en steunmaatregelen voor groepen die moeilijk aan de slag raken, zoals jongeren en migranten?

Wat is de EU-begroting?

De EU-begroting is nodig om EU-beleid in de praktijk te brengen. Zo worden maatregelen betaald die de EU-landen op eigen kracht niet aankunnen of die met vereende krachten voordeliger kunnen worden uitgevoerd.

De EU-begroting wordt democratisch opgesteld: het voorstel komt van de Europese Commissie (het dagelijks bestuur van de EU) en daarna besproken en goedgekeurd door de Raad van de EU (met vertegenwoordigers van alle EU-landen, ook België) en het Europees Parlement (met democratisch gekozen Belgische leden).

Als de begroting eenmaal is goedgekeurd, wordt het geld gezamenlijk beheerd door de EU-landen en de Commissie, of rechtstreeks door de Commissie.

In de praktijk wordt 80 % van de EU-begroting beheerd door de nationale en regionale overheden. Door subsidies, leningen en andere vormen van financiering steunt de EU honderdduizenden begunstigden, zoals studenten, wetenschappers, ngo’s, mkb-bedrijven, gemeenten, regio’s enz.

Waar komt het geld vandaan?

De EU-begroting bestaat grotendeels uit „eigen middelen” uit drie soorten bronnen:

  • belastingen op invoer van buiten de EU en suikerheffingen;
  • een klein deel uit alle belasting over de toegevoegde waarde (btw) die in de EU wordt geheven;
  • bijdragen van ieder EU-land volgens het aandeel van hun bruto nationaal inkomen (bni) in het bni van de EU. Dat laatste is veruit de grootste bron van inkomsten voor de EU (in 2013 goed voor 74 % van de totale EU-begroting).

Dit systeem hebben de EU-landen voor een periode van zeven jaar unaniem goedgekeurd en door hun nationale parlementen laten ratificeren. Het is een betrouwbare en voldoende bron van inkomsten voor de EU-begroting, naar draagkracht van iedere lidstaat. Ieder EU-land draagt immers bij volgens het eigen niveau van welvaart.

De andere bronnen van inkomsten voor de EU-begroting zijn belastingen op de salarissen van het EU-personeel, boetes voor bedrijven voor inbreuken op het mededingingsrecht, bankrente enz. Er is geen rechtstreekse EU-belasting. De EU-landen beslissen zelf over de belastingen in hun land.

Waar gaat het geld naartoe?

Zo’n 94 % van het geld wordt besteed aan EU-maatregelen op allerlei gebieden, en het meeste daarvan gaat terug naar de lidstaten. De EU subsidieert veel grote en complexe projecten. Een ervan is het Europees partnerschap voor kankerbestrijding dat door collectieve inspanningen in heel Europa helpt om de ziekte te voorkomen en te genezen.

Ongeveer 6 % van de EU-begroting gaat naar de Europese instellingen zelf. Ze betalen daarmee de salarissen en pensioenen van al het EU-personeel, vertalers, tolken, beveiliging, gebouwen, IT enz. Zonder die uitgaven kan de EU niet werken.

Te veel EU-ambtenaren?

Bij de EU werken ongeveer 55 000 ambtenaren en andere personeelsleden voor de 508 miljoen Europeanen en talloze mensen in nood over de hele wereld. Om een vergelijking te maken: bij de federale overheidsdienst Financiën in België werken meer dan 28 000 mensen, terwijl de drie diensten van de Europese Commissie voor financiële zaken, belastingen en begroting samen maar 1 542 medewerkers tellen.

Om zich aan te passen aan de moeilijke economische situatie in Europa, bezuinigen ook de instellingen van de EU: de brede hervorming van het personeelsstatuut door de Commissie levert naar verwachting tegen 2020 een besparing op van 8 miljard EUR door de inkrimping van het personeelsbestand met 5 % en een verlenging van de werkweek.

Hieronder ziet u hoeveel de EU in 2013 per EU-land heeft geïnvesteerd en hoeveel die Europese financiering aan de welvaart in ieder land heeft bijgedragen. In België is de EU-financiering goed voor 1,9 % van de totale economie van het land (bruto nationaal inkomen).

Wie controleert de EU-uitgaven?

De Commissie hanteert strenge interne controlemaatregelen om te garanderen dat het geld efficiënt en doeltreffend wordt besteed.

Omdat 80 % van de EU-begroting wordt beheerd door nationale of regionale overheden, spelen ook de lidstaten een belangrijke rol bij het handhaven van de regels en bij het opsporen en aanpakken van onregelmatigheden en fraude.

Bovendien controleert de Europese Rekenkamer ieder jaar de rekeningen van de EU. Al jaren bevestigt die instantie dat de rekeningen van de EU naar behoren worden bijgehouden, maar ze wijst ook op fouten in de procedures (bijvoorbeeld fouten in de boekhouding van nationale programma’s of onterechte aangiften). Als er over fouten wordt gesproken, betekent dat niet dat EU-geld verloren is gegaan, verspild is of dat ermee is gefraudeerd. Een groot deel van het geld dat ten onrechte is uitgegeven, wordt teruggevorderd.

Bovendien moet het Europees Parlement na elk begrotingsjaar de uitgaven van de Commissie goedkeuren.

Benieuwd waar het EU-geld naartoe gaat? Ga dan naar het Financial Transparency System. Op die site kunt u zelf zien wie en wat er allemaal uit de EU-begroting is betaald.

Het EU-meerjarenkader 2014-2020 in het kort

Hoewel er ieder jaar een nieuwe EU-begroting wordt opgesteld, moet die wel voldoen aan het meerjarig financieel kader (MFK). Het MFK is een uitgavenplan voor een periode van zeven jaar waarin is vastgelegd wat de EU op ieder gebied per jaar maximaal kan uitgeven. Het bepaalt dus de politieke prioriteiten van de EU voor zeven jaar.

In de financieringsperiode 2014-2020 wil de EU de doelstellingen van de groeistrategie Europa 2020 halen en doen wat Europa nodig heeft om het hoofd te bieden aan de economische en financiële crisis. De EU moet zich concentreren op gebieden waar zij echt een verschil kan maken. Sommige radicale hervormingsvoorstellen van de Commissie zijn afgezwakt door de lidstaten, maar er staan toch nog belangrijke veranderingen op stapel. Enkele hoofdpunten uit het MFK 2014-2020:

  • Het accent op groei, werkgelegenheid en concurrentiekracht met meer investeringen in onderwijs en onderzoek, en een nieuwe financieringsfaciliteit „Connecting Europe” voor infrastructuurprojecten op Europese schaal in vervoer, energie en ICT.
  • Betere uitgaven dankzij eenvoudigere regels, een duidelijke focus op investeringen met tastbare resultaten, en de opschorting van EU-financiering als een land geen gezond economische en fiscaal beleid voert.
  • Een hervormd gemeenschappelijk landbouwbeleid voor een meer concurrerende en milieuvriendelijke landbouw in de EU.
  • De strijd tegen de klimaatverandering als essentieel onderdeel van het EU-beleid op alle belangrijke terreinen: 20 % van het MFK voor 2014-2020 gaat naar de bestrijding van klimaatverandering.
  • Solidariteit met de armste landen en regio’s door het grootste deel van het geld voor regionale ontwikkeling daar te besteden, en door een nieuw werkgelegenheidsfonds in te voeren.
  • Bezuinigingen op de administratieve uitgaven door te snoeien in het personeel van de Europese instellingen

De EU-begroting en België

In 2013 heeft de Belgische overheid ongeveer 209 miljard EUR uitgegeven, 55 % van het bni. Anderzijds bedroeg de EU-begroting voor de (toen nog) 28 lidstaten samen ongeveer 144 miljard EUR, ruwweg 1 % van het bni van de Unie.

De begroting van de EU en die van de lidstaten dienen verschillende, maar complementaire doeleinden. De EU-begroting mikt op gebieden waar de EU een toegevoegde waarde kan opleveren. Denk bijvoorbeeld aan grote projecten zoals het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo. Zoiets zou geen enkel EU-land alleen kunnen financieren.

In tegenstelling tot de Belgische begroting, of welke andere nationale begroting ook, hoeft op de EU-begroting geen geld te worden vrijgemaakt voor defensie of sociale zekerheid. Het gaat meestal om investeringsuitgaven. De EU heeft bijvoorbeeld 13 miljoen EUR bijgedragen aan de spoorverbinding met Zaventem, en op die manier indirect bijgedragen aan de ontwikkeling van het Gewestelijk Expresnet (GEN) voor Brussel en omgeving.

Als we het aandeel van België in de totale operationele uitgaven van de EU vergelijken met het aandeel van het land in de totale nationale bijdragen aan de EU, zien we dat België netto meer aan de EU-begroting bijdraagt dan het eruit ontvangt. Maar dat saldo houdt geen rekening met de vele voordelen van het lidmaatschap van de EU. Vrede, politieke stabiliteit, veiligheid en de vrijheid om overal in de EU te gaan wonen, werken, studeren en reizen, kunnen niet worden gemeten.

Bovendien moeten Europese investeringen de EU als geheel ten goede komen. Investeringen in één land kunnen dus ook aan andere EU-lidstaten ten goede komen. Zo kreeg bijvoorbeeld de Belgische baggerfirma Dredging International 3,6 miljoen EUR voor het baggeren van het kanaal naar de haven van Aviles (Spanje), een project waar de EU aan heeft meebetaald.

Dankzij de interne markt is het ook makkelijker voor bedrijven in verschillende EU-landen om met elkaar zaken te doen. In 2013 ging 70 % van de Belgische uitvoer naar andere Europese landen, goed voor zo’n 247 miljard EUR. De Belgische bijdrage aan de EU-begroting is dus een investering die heel wat meer oplevert.

Operationeel begrotingssaldo: het verschil tussen wat een lidstaat ontvangt uit en afdraagt aan de EU-begroting. Er zijn verschillende manieren om dit saldo te berekenen. In haar financieel verslag gebruikt de Commissie een berekeningsmethode die op dezelfde beginselen is gebaseerd als de correctie van begrotingsonevenwichtigheden ten gunste van het Verenigd Koninkrijk („de Britse correctie”). Er zij op gewezen dat het ramen van de begrotingssaldi een louter boekhoudkundige exercitie is waarbij alleen de financiële kosten en baten van de Unie voor de lidstaten in aanmerking worden genomen, maar de talrijke andere voordelen, zoals het bestaan van een eengemaakte markt, economische integratie, politieke stabiliteit en veiligheid, buiten beschouwing blijven.

Administratie

Omdat de meeste EU-instellingen in Brussel hun hoofdkantoor hebben, ontvangt België het grootste deel van de administratieve uitgaven. Daarmee dekt het land de kosten voor bijvoorbeeld de organisatie van de bijeenkomsten van de Europese Raad, de beveiliging, de gebouwen van de Europese instellingen enz. Als hoofdstad van Europa heeft Brussel internationaal meer invloed gekregen en de naar schatting 100 000 tot 120 000 mensen die in verband met de EU in de stad werken (ambtenaren, maar ook Europese verenigingen,lobbyisten, ngo’s, multinationals, regionale kantoren, journalisten enz.) hebben een aanzienlijke economische spin-off. De economische voordelen van het huisvesten van de instellingen van de EU zijn dus veel groter dan wat België rechtstreeks aan administratieve middelen van de EU ontvangt.

Onderzoek

Met zijn hoog aangeschreven onderzoeksinstellingen en internationale blik is België een van de belangrijkste begunstigden van EU-financiering voor onderzoek, een sector van cruciaal belang voor het concurrentievermogen en de economische ontwikkeling. Het land is een van de trouwste klanten van het Europees Octrooibureau als het gaat om octrooiaanvragen voor geavanceerde technologie. Zo was er een Belgische onderneming betrokken bij het EU-project dat de eerste draagbare röntgenscanner heeft ontwikkeld. Onderzoek en innovatie staan bovenaan op de EU-agenda voor groei en werkgelegenheid. De EU wil dat er tegen 2020 3 % van de welvaart in wordt geïnvesteerd. Zo zorgen we niet alleen voor groei en banen, maar kunnen we ook de grootste problemen van deze tijd aanpakken, zoals energie, voedselzekerheid, klimaatverandering en vergrijzing.

Landbouw en regionaal beleid

De rest van het geld gaat vooral naar de landbouw en naar de Belgische gewesten. Het EU-landbouwbeleid steunt landbouwers en promoot veilige en gezonde voeding, maar beschermt ook het milieu en stimuleert de plattelandseconomie. Dankzij het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) is bijvoorbeeld een historisch gebouw in Scherpenheuvel omgebouwd tot een bezoekerscentrum om toeristen naar de streek te trekken.

Teveel geld naar landbouw?

De EU-landen hebben van de landbouw een Europese in plaats van nationale beleidskwestie gemaakt. Het is het enige beleid dat vrijwel geheel wordt gefinancierd door de EU. Dat verklaart het grote aandeel van deze uitgaven in de EU-begroting. Het is ook goedkoper om het voor de EU als geheel te regelen dan in 28 verschillende landen apart.

Het gemeenschappelijk landbouwbeleid is ingrijpend hervormd, waarbij het aandeel in de EU-begroting is gedaald van 70 % in 1985 tot circa 40 % nu. Tot 2020 zal het naar verwachting verder dalen tot 33 %. Door een nieuwe hervorming in 2014 wordt de Europese landbouw nog concurrerender en milieuvriendelijker, en wordt de kloof met landen die minder dan het EU-gemiddelde ontvangen, enigszins kleiner.

Het Europees regionaal beleid moet de economische, sociale en territoriale verschillen tussen de Europese regio’s verkleinen. Daarvoor investeert de EU in projecten voor nieuwe banen, concurrentievermogen en economische groei, zoals de omzetting van de voormalige mijnsite in Genk in C-Mine, een bekroond centrum voor kunst, recreatie, toerisme en bedrijven, en de Technofutur-competentiecentra in Wallonië, waar opleiding wordt gegeven in beroepen die cruciaal zijn voor de plaatselijke economie.

Een betere levenskwaliteit en duurzame ontwikkeling zijn ook prioriteiten voor het regionaal beleid van de EU. Het herstel van het natuurgebied De Liereman werd voor bijna de helft gefinancierd uit de EU-begroting.

In de volgende financieringsperiode (2014-2020) krijgen Limburg en Wallonië elk 66,5 miljoen EUR zodat ze zich beter kunnen aanpassen aan de moeilijke economische context.

EU-projecten bij u in de buurt

Infrastructuur

Rechtstreekse treinverbinding met Zaventem

De EU heeft 13 miljoen EUR meebetaald om de luchthaven Brussel-Nationaal aan te sluiten op de belangrijkste assen van het Belgische spoorwegnet en via het hogesnelheidsnet te verbinden met Europese steden als Amsterdam, Keulen, Londen en Parijs. Door het project is de luchthaven beter toegankelijk en is er minder verkeersdrukte. En het is een hele vooruitgang voor het Europese hogesnelheidsnet.

Meer info

C-Mine (Limburg)

De voormalige steenkoolmijn van Winterslag in Genk is veranderd in een centrum voor kunst, recreatie, toerisme en ondernemerschap, voornamelijk voor de creatieve economie en de game-industrie. Verwacht wordt dat het project een blijvend effect zal hebben op werkgelegenheid, innovatie en toerisme in Genk en omstreken. In 2013 won het de Vlaamse Monumentenprijs van de Vlaamse regering. (EU-financiering: 317,8 miljoen EUR)

Meer info

Landbouw en plattelandsontwikkeling

Ondersteuning van jonge landbouwers (Vlaanderen)

De EU-landbouwfondsen hebben een jonge boer uit de provincie West-Vlaanderen geholpen eigenaar-manager van de familieboerderij te worden. Hij kreeg steun voor de overname en de verbetering van het concurrentievermogen van de boerderij, die nu een hogere productiviteit en een economische toekomst heeft. (EU-financiering: 27 500 EUR)

Meer info

Historisch gebouw wordt bezoekerscentrum (Vlaanderen)

Een historisch gebouw in Scherpenheuvel werd gerenoveerd en omgebouwd tot een bezoekerscentrum, waar regionaal toerisme en plaatselijke producten en tradities worden gepromoot. Het centrum zal zowel de ontwikkeling van nieuwe toeristische attracties en diensten als het toerisme in de regio stimuleren, en zo zorgen voor meer werkgelegenheid en inkomsten voor de lokale bedrijven. (EU-financiering: 180 000 EUR)

Meer info

Onderwijs en cultuur

Het Erasmus-programma

Circa 7 741 Belgische studenten hebben in 2012-2013 in het buitenland gestudeerd of gewerkt dankzij het uitwisselingsprogramma Erasmus. Het is een leerrijke ervaring op academisch en professioneel vlak, maar ook goed voor de kennis van taal en cultuur, de zelfstandigheid en het zelfbewustzijn. Belgische Erasmusstudenten ontvangen een beurs van van de Europese Commissie voor de extra kosten van levensonderhoud in het buitenland.

Wist u dat...

.… het EU-programma Media de Belgische filmen audiovisuele industrie hielp om haar werk te ontwikkelen, te verdelen en te promoten? Internationale successen als Le gamin au vélo van Jean-Pierre en Luc Dardenne en Ben X van Nic Balthazar hebben subsidies van het Media-programma ontvangen.

Bedrijfsleven en de werkgelegenheid

Nieuwe markten voor glasvezeltechnnologie

Het Enterprise Europe Network helpt bedrijven die in het buitenland zaken willen gaan doen, om partners te zoeken en EU-subsidie aan te vragen. Na jaren van laboratoriumtests was de Belgische onderneming FOS&S klaar om haar geavanceerde glasvezelsensoren op de markt te brengen. Met de hulp van het netwerk vond de onderneming een partner in Noord-Afrika. „Het netwerk bleek voor ons de perfecte weg om contact te leggen met de juiste mensen op het juiste moment,” aldus de salesmanager van FOS&S. Het door de EU gefinancierde netwerk beschikt over een budget van 320 miljoen EUR voor de periode 2007-2013.

Meer info

Vaardigheden voor de toekomst (Wallonië)

De Waalse „Centres de compétences Technofutur” verstrekken opleidingen aan hooggeschoolde technici om te voldoen aan de behoeften in sectoren waar er onvoldoende gekwalificeerde werknemers zijn. Zij werken samen met partners uit het bedrijfsleven en onderzoeksinstellingen om ervoor te zorgen dat de Waalse beroepsbevolking de vaardigheden kan verwerven die nodig zijn om de economie vooruit te helpen. Alleen al in 2011 zijn 600 docenten en 3 000 studenten opgeleid. (EU-financiering: 1,3 miljoen EUR)

Meer info

Wist u dat...

… België 1,1 miljard EUR van het Europees Sociaal Fonds (ESF) heeft ontvangen in de periode 2007- 2013? In 2013 werd steun verleend aan 293 158 mensen. Het ESF ondersteunt de werkgelegenheid en helpt mensen om hun kwalificaties en vaardigheden te verbeteren. Investeren in mensen is van essentieel belang om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van vandaag, zoals de behoefte aan nieuwe vaardigheden, digitale technologie, globalisering, jongerenwerkloosheid en de vergrijzing van de Europese samenleving. Het is een investering die op de lange termijn veel opbrengt.

Gezondheidszorg en onderzoek

Het "Human Brain Project"

Aan het „Human Brain Project” nemen ook Belgische wetenschappers deel. Met dat project wordt het meest gedetailleerde model van het menselijk brein tot nu toe ontwikkeld met behulp van supercomputertechnologie. Mede met de resultaten van dat onderzoek zullen uiteindelijk nieuwe behandelingen voor hersenaandoeningen en revolutionaire nieuwe computertechnologie kunnen worden ontwikkeld. (EU-financiering: 54 miljoen EUR)

Meer info

Nieuw onderzoekscentrum (Wallonië)

Het in 2002 opgerichte onderzoekscentrum Cenaero in Charleroi ontwikkelt simulatiesoftware voor de luchtvaart. Het centrum — ondertussen een referentiepunt voor heel Europa — ondertekende partnerschapsovereenkomsten met grote internationale concerns. Het heeft ruim 75 werknemers en zal naar verwachting 50 nieuwe banen creëren tegen 2015, alsook twee nieuwe bedrijven. (EU-financiering: 4,13 miljoen EUR)

Meer info

Eerste draagbaar röntgenapparaat

Het Belgische bedrijf Nanocyl is een van de partners in het consortium dat de eerste draagbare röntgenstralenscanner heeft ontwikkeld. De draagbare scanner is goedkoper dan traditionele machines, past in een ambulance en biedt een hogere resolutie, snelheid en minder straling. (EU-financiering: 1,03 miljoen EUR)

Meer info

Wist u dat de EU 180 miljoen euro per jaar in kankeronderzoek investeert?

Een groot deel van dat budget wordt gebruikt om de belangrijkste spelers uit heel Europa en daarbuiten aan te zetten hun krachten te bundelen in gezamenlijke onderzoekprojecten om nieuwe manieren te vinden om kanker te bestrijden.

Meer info

Milieu en energie

Herstel van een natuurreservaat (Vlaanderen)

Het project „LIFE Liereman” heeft bijgedragen tot het herstel van het „Landschap De Liereman”, een natuurreservaat in de Turnhoutse Kempen. Dankzij dat project is belangrijke flora en fauna teruggekeerd, is de bezoekersinfrastructuur verbeterd en zijn boeren betrokken bij het beheer van het natuurgebied. (EU-financiering: 1,5 miljoen EUR)

Meer info

Risicobewustzijn en preventie van overstromingen (14 EU-landen en Servië)

Vijftien Europese landen, waaronder België, hebben deelgenomen aan het FLAPP-project (Flood Awareness and Prevention Policy). Het project biedt deskundigen uit regio’s waar regelmatig overstromingen plaatsvinden, de kans om kennis en ervaringen uit te wisselen over manieren om overstromingen te voorkomen en te voorspellen, mensen te evacueren en schade te beperken. Het project heeft 1,1 miljoen EUR van de EU ontvangen.

Meer info

Europees Sociaal Fonds: een persoonlijk verhaal (video)

Veilig op de boerderij
Publication: