FR - NLheader

In de schijnwerper

Door de woestijn op weg naar euroland

Dirk De Wilde

29-04-2013

Met de euro werden nationale instrumenten afgeschaft, zonder dat Europese in de plaats kwamen.Met de euro werden nationale instrumenten afgeschaft, zonder dat Europese in de plaats kwamen.

“De euro is een munt zonder land, de uitdaging is een land te maken.” “Er is al veel gebeurd, er wordt werk gemaakt van structurele veranderingen, maar we moeten nog een tijd door de woestijn.”

De eerste uitspraak komt van Paul De Grauwe, de economieprofessor die geldt als de grootste criticaster ten opzichte van het beleid dat Europa voert in antwoord op de crisis. De tweede uitspraak komt van Marco Buti, topman van het directoraat-generaal Economie van de Europese Commissie en dus een van de architecten van het Europese beleid.

Beide spraken op een studiedag aan de KU Leuven. Uit hun beider betoog bleek veel verdeeldheid maar ook veel eensgezindheid. Buti is iets optimistischer over de toekomst dan De Grauwe.

Volgens professor De Grauwe waren er zware constructiefouten aan de euro. Lidstaten van de muntunie moesten hun nationale wapens om te strijden tegen conjunctuurschommelingen afstaan, zonder dat er op euroniveau voldoende nieuwe wapens voorhanden waren. Opmerkelijk is dat De Grauwe wel een onderscheid maakt tussen Griekenland en de andere probleemlanden. Griekenland heeft de problemen in grote mate aan zichzelf te wijten, terwijl de andere landen door de euro niet in staat waren om goed te reageren op de ontsporing van de private sector, in de eerste plaats de financiële sector.

Buti stelt dat “de grootste fouten altijd gemaakt worden in goede tijden”. Toen het nog goed ging werden de risico's opgestapeld, zonder te werken aan afweermechanismen. Maar sinds het uitbreken van de crisis is al veel werk verzet: de hulpprogramma's voor probleemlanden, de strenge controle op begroting en macro-economisch beleid, het opstarten van de bankunie,...

Voor oud-minister Frank Vandenbroucke loopt Europa momenteel een enorm risico. Sinds het ontstaan van de Europese constructie zorgt die voor toenadering, voor convergentie tussen de diverse lidstaten. Nu zorgt het systeem voor divergentie: de Europese constructie vergroot de kloof tussen de lidstaten. Een “politieke bedreiging”, aldus Vandenbroucke.

Koen Lenaerts, de Belgische rechter in het Europees Hof van Justitie, ziet in de crisis “een enorme kans om de legale structuur te herdenken”. Over het werk dat al verzet is, is zijn oordeel als jurist nogal verdeeld. De two-pack (preventieve controle op de eurolanden) kan volgens hem een grote impact hebben. Net als het  financiële reddingsfonds ESM, dat met meer vrijheid dan de Europese Unie lidstaten kan dwingen tot correct gedrag.

De beruchte six-pack daarentegen, is volgens Lenaerts een juridisch wankele constructie. Mocht de Europese Commissie een lidstaat ooit een boete opleggen wegens laks begrotingsbeleid, kan die lidstaat dit aanklagen bij het Europees Hof. Lenaerts liet (in eigen naam) uitschijnen dat de kans groot is dat de lidstaat zou winnen. Ondermeer België loopt momenteel het risico op zo'n boete van de Commissie.

De inhoud van deze artikels is geen weergave van de officiële opinie van de Europese Unie. De verantwoordelijkheid voor de informatie en inzichten ligt bij de auteur(s).