Βασικά στοιχεία

Η δήλωση διακυβέρνησης [<201 KB] περιγράφει τη λειτουργία της Επιτροπής και των υπηρεσιών της, και ιδίως τις αρμοδιότητές της και την υποχρέωση λογοδοσίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ένα από τα ευρωπαϊκά όργανα που συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Τι κάνει η Επιτροπή; Πώς λειτουργεί και ποιο ρόλο παίζει στη γενικότερη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ένωσης; Η σελίδα αυτή απαντά σε ορισμένα από τα βασικά αυτά ερωτήματα.

Τι είναι η Επιτροπή; Ποιες προσπάθειες καταβάλλει η Επιτροπή για τη βελτίωση της νομοθεσίας; Ποιος είναι ο ρόλος της Επιτροπής στην ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία; Πώς γίνεται η επεξεργασία μιας νομοθετικής πράξης; Ποιος προτείνει και ποιος εκλέγει τον πρόεδρο της Επιτροπής;	Ποιος επιλέγει τους Επιτρόπους; Πότε και πού συνεδριάζει η Επιτροπή; Πώς λαμβάνει αποφάσεις η Επιτροπή; Ποια είναι η διάρθρωση της Επιτροπής;

Τι είναι η Επιτροπή;

Ο όρος «Επιτροπή» μπορεί να αναφέρεται τόσο στο θεσμικό όργανο όσο και στο Σώμα των Επιτρόπων. Από το 2005 το Σώμα των Επιτρόπων αποτελείται από έναν Επίτροπο από κάθε κράτος μέλος.

Ποιες προσπάθειες καταβάλλει η Επιτροπή για τη βελτίωση της νομοθεσίας;

Το 2002 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα με τίτλο "Βελτίωση της νομοθετικής δραστηριότητας" αποβλέποντας στην απλούστευση και τη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ. Στόχος του προγράμματος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας, η βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας και η εκπόνηση κατάλληλων πράξεων τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις.

Για την επιτυχία του προγράμματος απαιτείται η λήψη μέτρων σε διάφορα στάδια του πολιτικού κύκλου: εξέταση νέων πρωτοβουλιών, προτάσεις στο στάδιο της διαπραγμάτευσης και ήδη εγκριθείσες πράξεις. Συνεπώς, το πρόγραμμα για τη "Βελτίωση της νομοθεσίας" συνδυάζει πολλά μέτρα.

Συνεπώς, η Επιτροπή:

1. αναλύει συστηματικά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις νέων πρωτοβουλιών στον οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό τομέα
2. διενεργεί διαβουλεύσεις με τους αρμόδιους φορείς και τα ενδιαφερόμενα μέρη για όλες τις σημαντικές πρωτοβουλίες
3. εφαρμόζει ένα πρόγραμμα που αποσκοπεί στην απλούστευση της ισχύουσας νομοθεσίας
4. δίνει ιδιαίτερη σημασία στον υπολογισμό και τη μείωση των διοικητικών δαπανών για τη θέσπιση νομοθεσίας.

Όλες αυτές οι ενέργειες είναι διαρκείς. Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τους δικτυακούς τόπους «Βελτίωση της νομοθεσίας» και «Αξιολόγηση των επιπτώσεων».

Το ενημερωτικό φυλλάδιο με τίτλο «Η βελτίωση της νομοθεσίας με απλά λόγια» περιγράφει εν συντομία τη σχετική στρατηγική.

Ποιος είναι ο ρόλος της Επιτροπής στην ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ιδρύθηκε για να εκπροσωπεί τα ευρωπαϊκά συμφέροντα που είναι κοινά για όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης. Για να είναι σε θέση η Επιτροπή να διαδραματίσει το ρόλο του θεματοφύλακα των Συνθηκών και του υπερασπιστή του κοινού συμφέροντος, της έχει δοθεί το δικαίωμα της πρωτοβουλίας στη νομοθετική διαδικασία και στο πλαίσιο αυτό προτείνει νομοθετικές πράξεις που υποβάλλονται για έγκριση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Η Επιτροπή είναι επίσης αρμόδια για την εφαρμογή των κοινών πολιτικών (όπως π.χ. η κοινή γεωργική πολιτική και η στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση), και παράλληλα διαχειρίζεται τον προϋπολογισμό και τα προγράμματα της Ένωσης.

Παρόλο που η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να αναλαμβάνει οποιαδήποτε πρωτοβουλία θεωρεί σκόπιμη για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών, οι περισσότερες προτάσεις της διατυπώνονται στο πλαίσιο νομικών υποχρεώσεων, τεχνικών απαιτήσεων ή ειδικών αιτημάτων για δράση από άλλα όργανα, από κράτη μέλη ή από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Κάθε πρόταση της Επιτροπής πρέπει να εστιάζει στο ευρωπαϊκό συμφέρον και να λαμβάνει υπόψη τις αρχές της επικουρικότητας (στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας) και της αναλογικότητας.

Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή εργάζεται για το καλό της ΕΕ στο σύνολό της και όχι προς όφελος ενός κράτους μέλους ή μιας συγκεκριμένης ομάδας συμφερόντων. Η Επιτροπή διενεργεί ευρείες διαβουλεύσεις, δίνοντας την ευκαιρία στα ενδιαφερόμενα μέρη να διατυπώσουν την άποψή τους κατά την εκπόνηση μιας νομοθετικής πράξης. Συχνά, εκπονείται και δημοσιεύεται μαζί με την προτεινόμενη νομοθετική πρωτοβουλία και αξιολόγηση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών της επιπτώσεων. Τέλος, πρέπει να τηρούνται οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή προτείνει νομοθετικές ρυθμίσεις μόνο εφόσον κρίνει ότι μια νομοθεσία θα είναι αποτελεσματικότερη σε κοινοτικό επίπεδο και μόνο στο βαθμό που αυτή απαιτείται για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Αν θεωρηθεί ότι η νομοθεσία θα είναι αποτελεσματικότερη σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, η Επιτροπή δεν προτείνει νομοθετικές πράξεις.

Πώς γίνεται η επεξεργασία μιας νομοθετικής πράξης;

1. Κάθε πρόταση νομοθετικής πράξης – κανονισμού, οδηγίας ή απόφασης – συντάσσεται συνήθως από την αρμόδια υπηρεσία αφού πρώτα διεξαχθούν εσωτερικές διαβουλεύσεις με όλες τις άλλες ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής καθώς και εξωτερική διαβούλευση με τις εθνικές αρχές, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εμπλεκόμενους φορείς.
2. Η νομοθετική διαδικασία λήψης αποφάσεων εξαρτάται από το τι προβλέπει η Συνθήκη για τον αντίστοιχο τομέα δραστηριότητας. Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζεται η διαδικασία συναπόφασης σύμφωνα με την οποία η επίσημη πρόταση που έχει εγκριθεί από το Σώμα των Επιτρόπων εξετάζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τα οποία ασκούν από κοινού το ρόλο του νομοθέτη της ΕΕ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ζητείται κατά τη νομοθετική διαδικασία η γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών.
   Στο πλαίσιο της διαδικασίας συναπόφασης, ο νομοθέτης της ΕΕ εξετάζει την πρόταση σε μία, δύο ή τρεις αναγνώσεις, ενώ η Επιτροπή λειτουργεί ως διαμεσολαβητής και μεριμνά για τη διασφάλιση των ευρωπαϊκών συμφερόντων μέχρι να εκδοθεί η νομοθετική πράξη.
3. Η νομοθετική πράξη που εκδίδεται τελικά από τον νομοθέτη της ΕΕ μεταφέρεται στη συνέχεια στην εθνική νομοθεσία των διαφόρων κρατών μελών (εφόσον είναι οδηγία, καθώς οι κανονισμοί και οι αποφάσεις έχουν άμεση εφαρμογή) και εφαρμόζεται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη.

Ποιος ορίζει τον Πρόεδρο της Επιτροπής;

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προτείνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έναν υποψήφιο για την προεδρία της Επιτροπής, ο οποίος εγκρίνεται στη συνέχεια από το Κοινοβούλιο με πλειοψηφία των μελών του. Σε περίπτωση που ο προταθείς υποψήφιος δεν συγκεντρώσει την πλειοψηφία, το Συμβούλιο πρέπει εντός ενός μηνός να προτείνει άλλον υποψήφιο.

Ποιος επιλέγει τους Επιτρόπους;

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής επιλέγει τους Επιτρόπους από τους καταλόγους των υποψηφίων που του υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Η πρόταση για τη σύνθεση του Σώματος των Επιτρόπων εγκρίνεται από το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία και στη συνέχεια υποβάλλεται συλλογικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς έγκριση με ψηφοφορία. Μετά την ψήφο έγκρισης του Κοινοβουλίου, η νέα Επιτροπή ορίζεται επισήμως από το Συμβούλιο το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Πότε και πού συνεδριάζει η Επιτροπή;

Ο εσωτερικού κανονισμού  [894 KB] προβλέπει κατά κανόνα μία συνεδρίαση την εβδομάδα. Στην πράξη, οι συνεδριάσεις αυτές πραγματοποιούνται κάθε Τετάρτη στις Βρυξέλλες, εκτός από τις εβδομάδες της συνόδου ολομελείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά τις οποίες οι εν λόγω συνεδριάσεις πραγματοποιούνται συνήθως στο Στρασβούργο. Η ημερήσια διάταξη της κάθε συνεδρίασης καταρτίζεται ιδίως με βάση το πρόγραμμα εργασίας. Οι συνεδριάσεις δεν είναι ανοικτές στο κοινό και οι συζητήσεις είναι εμπιστευτικού χαρακτήρα. Ωστόσο, οι ημερήσιες διατάξεις και τα πρακτικά δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Γενικής Γραμματείας.

Εκτός από τις τακτικές εβδομαδιαίες συνεδριάσεις της, η Επιτροπή μπορεί, αν χρειαστεί, να αποφασίσει να διεξαγάγει ειδικές συνεδριάσεις (π.χ. μια πρόσθετη συνεδρίαση για να συζητήσει σχετικά με ένα ειδικό ζήτημα ή μια συνεδρίαση λίγο πριν ή στο περιθώριο μιας σημαντικής συνεδρίασης του Συμβουλίου) ή συνήθως σε περίπτωση επειγόντων ζητημάτων.

Πώς λαμβάνει αποφάσεις η Επιτροπή;

Οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά μετά από προτάσεις που διατυπώνονται από ένα ή περισσότερα μέλη της Επιτροπής.

Υπάρχουν τέσσερις τρόποι λήψης αποφάσεων:

1. κατά τις συνεδριάσεις (που διεξάγονται συνήθως μία φορά την εβδομάδα): μπορεί να ζητηθεί η ψήφος κάθε μέλους της Επιτροπής. Η Επιτροπή αποφασίζει με απλή πλειοψηφία· σε περίπτωση ισοψηφίας η ψήφος του Προέδρου είναι καθοριστική·
2. με γραπτή διαδικασία: η πρόταση διανέμεται γραπτώς σε όλα τα μέλη της Επιτροπής τα οποία στη συνέχεια κοινοποιούν τις επιφυλάξεις ή/και τις τροποποιήσεις τους εντός της προβλεφθείσας προθεσμίας. Οποιοδήποτε μέλος της Επιτροπής μπορεί να ζητήσει τη διεξαγωγή συζήτησης, εφόσον τη θεωρεί σκόπιμη. Σ' αυτή την περίπτωση το θέμα της συζήτησης εγγράφεται στην ημερήσια διάταξη μιας συνεδρίασης της Επιτροπής. Εάν δεν διατυπωθούν επιφυλάξεις ή τροποποιήσεις, η πρόταση εγκρίνεται από την Επιτροπή.
3. με εξουσιοδότηση: η Επιτροπή μπορεί να εξουσιοδοτήσει ένα ή περισσότερα μέλη της να λάβουν απόφαση εξ ονόματός της, εφόσον τηρείται η αρχή της συλλογικής ευθύνης. Οι εν λόγω εξουσίες για τη λήψη αποφάσεων μπορούν, υπό ορισμένους όρους, να μεταβιβαστούν σε γενικούς διευθυντές και προϊσταμένους υπηρεσιών κατά τον ίδιο τρόπο.
4. με εκχώρηση εξουσιών: η Επιτροπή μπορεί να εκχωρήσει την εξουσία λήψης ορισμένων αποφάσεων στους γενικούς διευθυντές και προϊσταμένους υπηρεσιών οι οποίοι ενεργούν στη συνέχεια εξ ονόματός της.

Ποια είναι η διάρθρωση της Επιτροπής;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποδιαιρείται σε 40 γενικές διευθύνσεις (ΓΔ) και υπηρεσίες οι οποίες με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε διευθύνσεις και οι διευθύνσεις σε διοικητικές μονάδες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαχειρίζεται επίσης ορισμένους εκτελεστικούς οργανισμούς. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με τις υπηρεσίες και το προσωπικό της Επιτροπής επισκεπτόμενοι τις σελίδες επικοινωνίας.

Η διάρθρωση της Επιτροπής μπορεί να συμπληρωθεί εφόσον χρειαστεί.

Για να διασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα και η συλλογική δράση της Επιτροπής, οι ΓΔ οφείλουν να συνεργάζονται στενά και να συντονίζουν την προετοιμασία και την εφαρμογή των αποφάσεων του Σώματος των Επιτρόπων.