Fiosrúcháin agus gearáin faoi chur i bhfeidhm dhlí an Aontais

Más náisiúnach tú de Bhallstát de chuid an Aontais Eorpaigh, nó má tá tú ag maireachtáil i gceann de na Ballstáit, nó má tá gnólacht á reáchtáil agat san Aontas Eorpach, tá roinnt ceart agat de réir dhlí an Aontais

Má tá tuilleadh eolais uait, féadfaidh tú:

Má shíleann tú nár urramaigh na húdaráis náisiúnta i mBallstát do chearta faoi dhlí an Aontais, ba cheart duit dul i dteagmháil le húdaráis nó comhlachtaí an Bhallstáit sin maidir leis an líomhain ar dtús. Is minic gurb é sin an tslí is tapa agus is éifeachtaí leis an bhfadhb a réiteach.

Sásamh a fháil ar leibhéal náisiúnta

Mar atá luaite sna Conarthaí, is ar na húdaráis phoiblí agus ar chúirteanna na mBallstát atá an príomhchúram i dtaca le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm.

Dá bhrí sin, is fearr duit gach leas is féidir a bhaint as modhanna sásaimh ar leibhéal náisiúnta (sásraí riaracháin agus/nó sásraí idirghabhála lasmuigh den chúirt).

Ag brath ar an gcóras atá ag gach Ballstát, féadfaidh tú do chomhad a chur faoi bhráid oifigí ombudsman náisiúntaoifigí ombudsman réigiúnacha.

Nó is féidir leat an líomhain a thabhairt os comhair cúirte sa Bhallstát inar tharla an fhadhb. Tuilleadh eolais faoi chórais bhreithiúnacha náisiúnta nó faoi dhul os comhair cúirte. Más gá cinneadh a rinneadh i mBallstát a chealú chun d'fhadhb a réiteach, cuimhnigh gurb iad na cúirteanna náisiúnta agus iadsan amháin ar féidir leo é a chealú. Má tá cúiteamh ar dhamáiste á lorg agat, is ag na cúirteanna náisiúnta amháin atá an chumhacht, más iomchuí, a ordú d'údaráis náisiúnta daoine aonair ar bhain caillteanas dóibh a chúiteamh i ngeall ar shárú ar dhlí an Aontais.

Bealaí eile le fadhbanna a réiteach

De rogha air sin, féadfaidh tú:

  • teagmháil a dhéanamh le SOLVIT- Is seirbhís é SOLVIT a chuireann údaráis náisiúnta ar fáil. Déileálann sé le fadhbanna trasteorann atá tagtha chun cinn de dheasca dlí a bheith curtha i bhfeidhm go míchuí ag údaráis phoiblí náisiúnta sa Mhargadh Inmheánach. Tá ionad ag SOLVIT i ngach tír san Aontas Eorpach agus san Iorua, san Íoslainn agus i Lichtinstéin freisin. Déanfaidh do Bhallstátsa iarracht an fhadhb a réiteach leis an mBallstát eile lena mbaineann. Ach ceist a chur ar SOLVIT seans go mbeidh sé in ann d'fhadhb a réiteach agus níos tapa ná mar a tharlódh trí ghearán foirmiúil a dhéanamh leis an gCoimisiún Eorpach. Mura féidir an fhadhb a réiteach, nó má mheasann tú nach réiteach sásúil atá ann, féadfaidh tú fós dul i mbun caingean dlí trí chúirt náisiúnta nó gearán foirmiúil a chur faoi bhráid an Choimisiúin Eorpaigh. Tabhair faoi deara nach gcuirtear aon síneadh sna teorainneacha ama atá i bhfeidhm i gcúirteanna náisiúnta de thoradh cás a bheith curtha faoi bhráid SOLVIT.

    D'fhadhb a chur faoi bhráid SOLVIT
  • déan teagmháil le Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí – tá líonra uile-Eorpach de lárionaid do thomhaltóirí, a oibríonn i gcomhar lena chéile le díospóidí idir tomhaltóirí agus trádálaithe, atá bunaithe i dtíortha den Aontas Eorpach éagsúla agus san Iorua, san Íoslainn agus i Lichtinstéin chomh maith, a réiteach.

    D'fhadhb a chur faoi bhráid Lárionad Eorpach do Thomhaltóirí
  • déan teagmháil le FIN-Net – líonra le díospóidí airgeadais a réiteach lasmuigh den chúirt i dtíortha den Aontas Eorpach agus san Iorua, san Íoslainn agus i Lichtinstéin chomh maith. Is orthusan atá an cúram díospóidí idir tomhaltóirí agus soláthróirí seirbhísí airgeadais a réiteach.

    D'fhadhb a chur faoi bhráid FIN-Net

Rudaí is féidir a dhéanamh ar leibhéal an Aontais

Go hiondúil is fearr mar is féidir do chearta a chur i bhfeidhm sa tír ina bhfuil cónaí ort, ach féadfaidh sé go mbeidh an tAontas Eorpach in ann cabhrú leat freisin:

  • An Coiste um Achainíocha i bParlaimint na hEorpa

  • Tá sé de cheart agat (Airteagal 227 CFAE) achainí a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa i ndáil le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais. Féadfaidh tú d'achainí a chur isteach tríd an bpost nó ar líne trí shuíomh gréasáin Pharlaimint na hEorpa. Tá tuilleadh eolais faoi achainíocha a chur chuig Parlaimint na hEorpa ar suíomh gréasáin saoránachta agus saorghluaiseachta an Aontais Eorpaigh.

  • An Coimisiún Eorpach

  • Is féidir leat teagmháil a dhéanamh leis an gCoimisiún Eorpach maidir le haon bheart (dlí, rialachán nó gníomhaíocht riaracháin), nó easpa birt nó cleachtais a mheasann tú bheith in aghaidh dhlí an Aontais.

    Ní féidir leis an gCoimisiún glacadh le do ghearán, ach amháin má bhaineann sé le sárú ar dhlí an Aontais atá déanta ag údarás i mBallstát den Aontas. Má bhaineann do ghearán le rud a rinne duine príobháideach nó comhlacht príobháideach (mura féidir leat a thaispeáint go bhfuil baint éigin ag údaráis náisiúnta leis) ní mór duit iarracht a dhéanamh é a réiteach ar leibhéal náisiúnta (sna cúirteanna nó trí dhóigheanna eile le díospóidí a réiteach). Ní féidir leis an gCoimisiún drannadh le cúrsaí nach mbaineann ach le daoine aonair nó comhlachtaí príobháideacha, agus nach mbaineann le húdaráis phoiblí.

    Mura saineolaí tú ar dhlí an Aontais, d'fhéadfadh sé bheith deacair ort a fháil amach cén dlí de chuid an Aontais atá sáraithe. Is féidir leat teacht ar chomhairle go tapa agus ar bhonn neamhfhoirmiúil ó An Eoraip Agatsa – Comhairle, i do theanga féin.

  • An tOmbudsman Eorpach

  • Má mheasann tú nár láimhseáil an Coimisiún Eorpach d'iarratas i gceart, féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh leis an Ombudsman Eorpach (Airteagal 24 agus Airteagal 228 CFAE).