Κρατικές ενισχύσεις: Εισαγωγή

Το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων στο γεωργικό τομέα βασίζεται σε τρεις διαφορετικές αρχές. Πρώτον, πρέπει να ακολουθεί τις γενικές αρχές της πολιτικής ανταγωνισμού. Δεύτερον, πρέπει να συνάδει με την κοινή γεωργική πολιτική και με την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης της Κοινότητας. Τέλος, πρέπει να είναι συμβατό με τις διεθνείς δεσμεύσεις της Κοινότητας, και ιδίως με τη συμφωνία του ΠΟΕ για τη γεωργία.

Οι διαφορετικές αυτές αρχές οδήγησαν στη θέσπιση ορισμένων νομικών πράξεων που ισχύουν μόνο στον τομέα της γεωργίας. Ως γεωργικός τομέας ορίζεται το εμπόριο και η παραγωγή των προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι της Συνθήκης. Εξάλλου, ορισμένα από τα γενικά νομικά μέσα της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού δεν αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα, όπως οι κανόνες των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας ("de minimis").

Η σελίδα αυτή παρουσιάζει τα ισχύοντα μέσα χορήγησης κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της γεωργίας. Επιπλέον, περιέχει συνδέσμους προς άλλους σχετικούς δικτυακούς τόπους και συνδέσμους που παραπέμπουν σε αποφάσεις της Επιτροπής σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις.

Κρατικές ενισχύσεις: Ιστορικό

Η διατήρηση ενός συστήματος ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Στόχος της κοινοτικής πολιτικής κρατικών ενισχύσεων είναι να διασφαλίζονται ο ελεύθερος ανταγωνισμός, η αποτελεσματική κατανομή των πόρων και η ενότητα της κοινοτικής αγοράς, και παράλληλα να τηρούνται οι διεθνείς δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το άρθρο 33 της Συνθήκης ορίζει τους στόχους της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Κατά την εκπόνηση της Κοινής Γεωργικής Πολτικής και των ειδικών μεθόδων εφαρμογής της, λαμβάνονται υπόψη ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της γεωργικής δραστηριότητας, που απορρέει από την ειδική δομή του γεωργικού τομέα και από τις διαρθρωτικές και φυσικές ανισότητες μεταξύ των διάφορων γεωργικών περιοχών, η ανάγκη βαθμιαίας εφαρμογής των κατάλληλων προσαρμογών και, τέλος, το γεγονός ότι η γεωργία είναι τομέας στενά συνδεδεμένος με το σύνολο της οικονομίας.

Η έναρξη ισχύος του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 υπαγόρευσε την αναθεώρηση, την επικαιροποίηση και την ενοποίηση των κανόνων που εφαρμόζει η Επιτροπή κατά την αξιολόγηση προτάσεων των κρατών μελών για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στο γεωργικό τομέα και κατά την εφαρμογή μιας από τις εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 87, παράγραφοι 2 και 3 της Συνθήκης ΕΚ. Το 2006, μετά από πολυμερείς διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή ενέκρινε νέες συνολικές κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα, οι οποίες τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2007.

Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές, εκτός του ότι παρέχουν ένα νέο και σαφές πλαίσιο για τους διάφορους τύπους των επιτρεπόμενων κρατικών ενισχύσεων, λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη τις εξελίξεις της πολιτικής στο γεωργικό τομέα και, ειδικότερα, την ανάγκη βελτίωσης και προαγωγής της ποιότητας των γεωργικών προϊόντων καθώς και την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος και διαφύλαξης της παραδοσιακής κληρονομιάς στην ύπαιθρο.

Βασική αρχή των νέων κατευθυντηρίων γραμμών είναι ότι κάθε κρατική ενίσχυση στον τομέα της γεωργίας πρέπει να είναι συμβατή με την Κοινή Γεωργική Πολιτική και την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης της Κοινότητας καθώς και με τις διεθνείς δεσμεύσεις της Κοινότητας και, ειδικότερα, τη συμφωνία ΠΟΕ για τη γεωργία. Πιο συγκεκριμένα, κάθε κρατική ενίσχυση που παραβαίνει τους μηχανισμούς των κοινών οργανώσεων της αγοράς απαγορεύεται δεδομένου ότι τα κράτη μέλη, όταν θέσπισαν τους κανονισμούς για την κοινή οργάνωση των αγορών, αποφάσισαν να αποκλείσουν τη δυνατότητα λήψης μονομερών μέτρων ενίσχυσης τα οποία θα έρχονταν σε σύγκρουση με την κοινοτική στήριξη των τιμών των προϊόντων.

Επιπλέον, σύμφωνα με τις αρχές που όρισε το Δικαστήριο, οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει να συμβάλλουν πραγματικά στην ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή ορισμένων περιοχών. Οι κρατικές ενισχύσεις που απλώς στοχεύουν στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του αποδέκτη, χωρίς ανταπόδοση εκ μέρους του δικαιούχου, δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με τη Συνθήκη ΕΚ.

Με βάση αυτές τις γενικές αρχές, οι κατευθυντήριες γραμμές περιγράφουν τις βασικές κατηγορίες ενισχύσεων που μπορεί να εγκρίνει η Επιτροπή, καθώς και τους όρους υπό τους οποίους αυτές χορηγούνται. Συνοπτικά έχουν ως εξής:

• Ενισχύσεις για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, που μπορούν να καλύπτουν μέχρι και το 40% των επιλέξιμων δαπανών, ή το 50% σε μειονεκτικές περιοχές· σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να επιτραπούν και μεγαλύτερα ποσοστά ενισχύσεων για επενδύσεις που σχετίζονται με τη διατήρηση παραδοσιακών τοπίων, με τη μετεγκατάσταση γεωργικών εκμεταλλεύσεων για σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, τη βελτίωση του περιβάλλοντος, ή τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης ή υγιεινής των ζώων·
• ενισχύσεις που χορηγούνται για επενδύσεις στους τομείς της μεταποίησης και της εμπορίας γεωργικών προϊόντων, οι οποίες θα διέπονται εις το εξής από τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων στον κλάδο της βιομηχανίας. Ωστόσο, η ένταση της ενίσχυσης, θα είναι σε γενικές γραμμές μεγαλύτερη απ΄ό,τι στον κλάδο της βιομηχανίας.
• ενισχύσεις που χορηγούνται ως αντάλλαγμα γεωργοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν οι γεωργοί, και άλλες περιβαλλοντικές ενισχύσεις·
• ενισχύσεις για την αντιστάθμιση των αδυναμιών μειονεκτουσών περιοχών·
• ενισχύσεις για την εγκατάσταση νέων γεωργών·
• ενισχύσεις για πρόωρη συνταξιοδότηση, για παύση γεωργικών δραστηριοτήτων, ή για το κλείσιμο μονάδων παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας·
• ενισχύσεις για τη σύσταση ομάδων παραγωγών·
• ενισχύσεις για την αντιστάθμιση ζημιών που προκλήθηκαν στη γεωργική παραγωγή ή στα μέσα γεωργικής παραγωγής, από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα, από δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή επιδημίες ζωικών και φυτικών ασθενειών, καθώς και ενισχύσεις για την ενθάρρυνση της ασφάλισης έναντι τέτοιων κινδύνων·
• ενισχύσεις για την ενθάρρυνση της παραγωγής και εμπορίας γεωργικών προϊόντων ποιότητας, για την παροχή τεχνικής υποστήριξης στους παραγωγούς και για τη βελτίωση της γενετικής ποιότητας του ζωικού κεφαλαίου?
• ενισχύσεις για τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες και για τα νησιά του Αιγαίου,
• ενισχύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος Natura 2000 και ενισχύσεις που συνδέονται με την οδηγία 2000/60/ΕΚ·
• ενισχύσεις για την τήρηση προτύπων·
• ενισχύσεις για τη διαφήμιση γεωργικών προϊόντων·
• ενισχύσεις που συνδέονται με απαλλαγές από ειδικούς φόρους κατανάλωσης βάσει της οδηγίας 2003/96/ΕΚ (φορολόγηση ενεργειακών προϊόντων και ηλεκτρικής ενέργειας)·
• ενισχύσεις για τον τομέα της δασοκομίας.

Εκτός από αυτές τις κατηγορίες ενισχύσεων, οι οποίες καλύπτονται ρητά από τις κατευθυντήριες γραμμές, μπορούν επίσης, σύμφωνα με άλλες κοινοτικές πράξεις, να χορηγηθούν ενισχύσεις για την έρευνα και την ανάπτυξη, για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων και για τη στήριξη της απασχόλησης.

Σε επίπεδο Επιτροπής, αρμόδια για την εξέταση των εκάστοτε περιπτώσεων κρατικών ενισχύσεων στο γεωργικό τομέα, είναι η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας.

Ως κρατικές ενισχύσεις στη γεωργία νοούνται όλες οι κρατικές ενισχύσεις, περιλαμβανομένων και των μέτρων ενίσχυσης που χρηματοδοτούνται από φόρους υπέρ τρίτων, που χορηγούνται για δραστηριότητες οι οποίες σχετίζονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση και την εμπορία γεωργικών προϊόντων.

Ως «γεωργικά προϊόντα» νοούνται τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο του παραρτήματος Ι της Συνθήκης, τα προϊόντα που υπάγονται στους κωδικούς ΣΟ 4502, 4503 και 4504 (προϊόντα φελλού), τα μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα εφόσον το προϊόν που προκύπτει από τη μεταποίηση παραμένει γεωργικό προϊόν, καθώς και τα υποκατάστατα ή οι απομιμήσεις γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, με εξαίρεση τα προϊόντα που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 104/2000 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1999 για την κοινή οργάνωση των αγορών των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.

Εισαγωγή

Νομοθεσία

Έντυπα

Αποφάσεις της Επιτροπής

Κανονισμός περί απαλλαγής (ΕΚ) αριθ. 1857/2006

Νέα κράτη μέλη: Υφιστάμενες ενισχύσεις

Μητρώο κρατικών ενισχύσεων

Πίνακας αποτελεσμάτων

Βλέπε επίσης:

ΓΔ Ανταγωνισμού

Δικαστήριο

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με

e-mail:
AGRI-STATE-AIDS@ec.europa.eu
φαξ:
++32 2-2962151
τηλέφωνο:
++32 2-2965725